Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển cây trồng công nghệ sinh học

Tại hội thảo “Cây trồng công nghệ sinh học - Xu hướng ứng dụng trên toàn cầu và định hướng phát triển tại Việt Nam” diễn ra chiều 10/11, TS. Rhodora Romero-Aldemita, Giám đốc điều hành ISAAA cho biết, tính đến hết năm 2024, đã có 73 quốc gia cho phép canh tác hoặc sử dụng hơn 20 loại cây trồng biến đổi gen, trong đó 44 quốc gia trực tiếp canh tác và 29 quốc gia cho phép nhập khẩu để sử dụng làm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi.

Riêng năm 2024, tổng diện tích canh tác cây trồng biến đổi gen trên toàn cầu đạt 218,7 triệu ha, mức cao nhất kể từ khi công nghệ này được thương mại hóa, tăng gần 3,7 triệu ha so với năm 2023.

Tại Việt Nam, cây trồng biến đổi gen đã được đưa vào canh tác thương mại từ năm 2015, trước hết trên cây ngô. Sau hơn 10 năm ứng dụng, ngô biến đổi gen đã trở thành một trong những giải pháp công nghệ được nông dân lựa chọn tại nhiều vùng sản xuất. Tổng diện tích canh tác ngô biến đổi gen lũy kế tại Việt Nam giai đoạn 2015 - 2024 đã vượt 1,3 triệu ha. Diện tích ngô biến đổi gen năm 2024 được ước tính chiếm gần 50% tổng diện tích ngô cả nước.

Tính đến tháng 9/2026, đã có 64 sự kiện đơn được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi, nhiều nhất là ngô và đậu tương - phần lớn làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Về an toàn sinh học, 6 sự kiện đã được cấp phép, tất cả là ngô.

Theo đánh giá của PG Economics, đối với giai đoạn 2015 - 2024, việc ứng dụng ngô biến đổi gen tại Việt Nam đã góp phần tăng năng suất khoảng 15,2%, tạo thêm khoảng 323,5 triệu USD thu nhập cho nông dân, đồng thời gia tăng sản lượng ngô và giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng.

Các nghiên cứu thực địa cũng ghi nhận những lợi ích từ khả năng kiểm soát sâu hại hiệu quả hơn, giảm chi phí canh tác và cải thiện lợi nhuận cho nông dân. Đặc biệt, tính trạng kháng sâu đã hỗ trợ quản lý các đối tượng dịch hại quan trọng trên cây ngô, trong đó có sâu đục thân và sâu keo mùa thu.

Về khung chính sách, pháp luật, ThS. Tạ Thị Kiều Anh, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học cho biết, Việt Nam đã có bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hành lang pháp lý đối với cây trồng công nghệ sinh học. Từ năm 2026, cây trồng chỉnh sửa gen được phân biệt và áp dụng cơ chế quản lý riêng so với cây trồng biến đổi gen, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng.

Các quy định mới hướng tới đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian cấp phép, nâng cao tính minh bạch nhưng vẫn bảo đảm các yêu cầu về an toàn sinh học và an toàn thực phẩm. Đặc biệt, việc phân định rõ cơ chế quản lý đối với cây trồng chỉnh sửa gen và cây trồng biến đổi gen được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những vướng mắc về pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ.