Tin thế giới nổi bật trong ngày 17/5

Trong bản tin thế giới mới nhất hôm nay sáng 17/5, các diễn biến chính tập trung vào việc Mỹ và Israel chuẩn bị kịch bản tấn công Iran trở lại, Washington ngừng miễn trừ dầu Nga, Israel tiếp tục không kích Lebanon dù gia hạn ngừng bắn, Iran siết kiểm soát eo biển Hormuz và dịch Ebola tại bùng phát tại Congo.

Mỹ và Israel có thể nối lại các cuộc tấn công vào Iran trong tuần tới

Tờ New York Times đưa tin Mỹ và Israel đang tích cực chuẩn bị cho khả năng nối lại các hoạt động quân sự nhằm vào Iran. Lầu Năm Góc chuẩn bị cho khả năng Chiến dịch Epic Fury sẽ được nối lại trong vài ngày tới, dù có thể được gọi bằng một cái tên khác. Chiến dịch này được tạm dừng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngừng bắn hồi tháng trước.

“Chúng tôi có kế hoạch leo thang nếu cần thiết”, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth phát biểu trước các nghị sĩ trong phiên điều trần tại Quốc hội tuần này. Hai quan chức Trung Đông giấu tên nói với tờ báo rằng cả Mỹ và Israel đang tích cực chuẩn bị cho khả năng nối lại các cuộc tấn công vào Iran ngay từ tuần tới.

“Hoặc là họ sẽ đồng ý với thỏa thuận, hoặc là họ sẽ bị phá hủy hoàn toàn. Vì vậy, bằng cách này hay cách khác, chúng ta sẽ thắng”, ông Trump nói trước khi khởi hành đến Trung Quốc.

Theo các quan chức Mỹ, nếu ông Trump quyết định tái khởi động chiến dịch quân sự, Washington có thể triển khai những đợt không kích quy mô lớn hơn nhằm vào các mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran.

Ngoài ra, Mỹ cũng tính tới phương án đưa lực lượng đặc nhiệm để truy tìm các vật liệu hạt nhân được cất giấu sâu dưới lòng đất. Các quan chức tiết lộ vài trăm binh sĩ đặc nhiệm đã được điều tới Trung Đông từ tháng 3 nhằm chuẩn bị cho kịch bản này.

Mỹ không gia hạn quyền miễn trừ đối với dầu Nga

Theo Reuters, chính quyền Tổng thống Donald Trump để cơ chế miễn trừ cho phép một số giao dịch dầu thô của Nga hết hiệu lực. Cơ chế này trước đó được gia hạn thêm một tháng nhằm giảm áp lực thiếu hụt nguồn cung và hạ nhiệt giá dầu tăng cao sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz.

Tính đến đầu giờ chiều 16/5 (theo giờ Washington), trang web của Bộ Tài chính Mỹ vẫn chưa đăng tải bất kỳ thông báo gia hạn nào. Người phát ngôn Bộ Tài chính từ chối bình luận thêm về vấn đề.

Hai thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ là Jeanne Shaheen và Elizabeth Warren ngày 15/5 kêu gọi chính quyền Donald Trump không gia hạn cơ chế miễn trừ này. Hai nghị sĩ lập luận rằng động thái đó đang mang lại nguồn thu cho Nga để phục vụ chiến dịch quân sự tại Ukraine, trong khi chưa có bằng chứng cho thấy nó giúp giảm giá nhiên liệu cho người dân Mỹ.

Israel tấn công miền Nam Lebanon dù lệnh ngừng bắn được gia hạn

Ngày 15/5, Israel và Lebanon đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày nhằm kiềm chế xung đột giữa Israel và Hezbollah ở miền nam Lebanon. Thỏa thuận được đưa ra sau hai ngày đàm phán do Washington làm trung gian, với cam kết sẽ tiếp tục tổ chức các cuộc họp trong những tuần tới. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, quân đội Israel tiếp tục mở thêm nhiều đợt không kích vào khu vực miền nam Lebanon.

Theo Hãng thông tấn Quốc gia Lebanon (NNA), ít nhất 3 người đã thiệt mạng sau cuộc tấn công nhằm vào thị trấn Tayr Falsayh thuộc quận Tyre. Các nạn nhân gồm một phụ nữ, con trai bà và một nhân viên y tế. Ngoài ra còn có 5 người bị thương, trong khi lực lượng cứu hộ vẫn đang tìm kiếm thêm nạn nhân dưới đống đổ nát. Một cặp vợ chồng cũng thiệt mạng trong vụ không kích tại thị trấn Haboush.

Ít nhất 5 ngôi làng ở miền nam Lebanon tiếp tục bị pháo kích. Quân đội Israel đồng thời ban hành lệnh sơ tán bắt buộc đối với 9 ngôi làng gần Sidon và Nabatieh, gồm Qaaqaaiyet, al-Snoubar, Kaouthariyet al-Saiyad, al-Marwaniyah và al-Ghassaniyah. Máy bay chiến đấu của Israel cũng tiến hành không kích vào thị trấn Yohmor al-Shaqif.

NNA cho biết các khu vực Kfar Tebnit, Arnoun và tuyến đường nối giữa hai địa phương này bị pháo kích dữ dội. Trong khi đó, quân đội Israel tuyên bố họ đang nhắm vào “các cơ sở hạ tầng của Hezbollah” ở miền nam Lebanon.

Iran thiết lập cơ chế kiểm soát mới với eo biển Hormuz

Theo Press TV, một quan chức cấp cao của Iran cho biết Tehran đã thiết lập cơ chế mới nhằm quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz bằng hệ thống “tuyến đường được chỉ định”, đồng thời áp dụng phí đối với một số dịch vụ chuyên biệt tại khu vực này.

Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 16/5, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, ông Ebrahim Azizi, khẳng định biện pháp mới hoàn toàn phù hợp với chủ quyền của Iran, đồng thời nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động thương mại quốc tế đi qua eo biển Hormuz.

Ông cũng nhấn mạnh Iran sẽ tiếp tục cho phép các tàu thuyền có quan hệ hợp tác với Tehran đi qua eo biển Hormuz, trong khi hạn chế quyền tiếp cận đối với những quốc gia mà nước này xem là "thù địch".

“Chỉ các tàu thương mại và những bên hợp tác với Iran mới được hưởng quyền lợi trong cơ chế này”, vị nghị sĩ tuyên bố.

Theo ông Ebrahim Azizi, tuyến đường được chỉ định sẽ đóng cửa đối với các bên tham gia cái mà Tehran gọi là “dự án tự do”. Ông cho biết Iran cũng sẽ áp dụng các khoản phí đối với những dịch vụ chuyên biệt được cung cấp trong khuôn khổ cơ chế mới này.

Dịch bệnh Ebola bùng phát tại Congo khiên 87 người chết

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi, đợt bùng phát Ebola mới tại Cộng hoà Dân chủ Congo đã khiến ít nhất 87 người thiệt mạng. Giới chức y tế nước này đặc biệt lo ngại khi số ca nghi nhiễm tại tỉnh Ituri tăng nhanh, thậm chí đã xuất hiện một trường hợp lây lan sang Uganda.

Tiến sĩ Jean Kaseya nhận định ổ dịch có thể đã âm thầm xuất hiện từ cuối tháng 4. Trong cuộc họp báo trực tuyến ngày 16/5, ông cho biết hiện đã ghi nhận 336 ca nghi nhiễm cùng 87 trường hợp tử vong.

Phần lớn ca bệnh được phát hiện tại hai thị trấn khai thác mỏ Mongwalu và Rwampara, nơi có nhiều người đi lại và làm việc mỗi ngày. Theo ông Kaseya, đây là khu vực có điều kiện y tế mong manh và dễ khiến dịch bệnh lan rộng.

Cơ quan y tế châu Phi cho biết chủng Ebola lần này hiện chưa có vaccine phòng ngừa hiệu quả.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây qua máu, dịch cơ thể hoặc các bề mặt nhiễm virus. Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau nhức toàn thân, kiệt sức, nôn ói và trong nhiều trường hợp có thể bị xuất huyết nghiêm trọng.