Thay khớp háng ở người cao tuổi: Bài toán tối ưu phẫu thuật và phục hồi

Thay khớp háng ở người cao tuổi: Thách thức không chỉ nằm trên bàn mổ

Thoái hóa khớp háng, hoại tử chỏm xương đùi hay gãy cổ xương đùi có thể khiến người cao tuổi đau đớn kéo dài, hạn chế khả năng vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Với các trường hợp này, phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo là giải pháp tối ưu, nhằm giảm đau và phục hồi chức năng vận động.

Tuy nhiên, phẫu thuật thay khớp háng ở người cao tuổi là bài toán khó trong phẫu thuật và phục hồi sau mổ. Nguyên nhân chính là do người cao tuổi thường có nhiều bệnh lý nền như tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường…; đồng thời chất lượng xương cũng đã suy giảm, thể trạng lại yếu nên khả năng chịu đau càng hạn chế.

Đây cũng là những vấn đề được các chuyên gia Chấn thương chỉnh hình tập trung trao đổi tại Hội thảo “Những tiến bộ trong phẫu thuật khớp háng và khớp gối”, diễn ra ngày 17-18/10/2026 tại BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh.

Với sự tham gia của các chuyên gia đến từ 6 nền y tế gồm Việt Nam, Áo, Nhật Bản, Đức, Bỉ và Đài Loan (Trung Quốc), hội thảo cập nhật các kỹ thuật phẫu thuật, kinh nghiệm thực hành và những yếu tố cần cân nhắc nhằm nâng cao hiệu quả điều trị bệnh lý khớp háng, đặc biệt với người cao tuổi.

Trong hội thảo, GS.TS.BS. Dietmar Krappinger (Phó Giám đốc Khoa Chấn thương chỉnh hình kiêm Trưởng Đơn nguyên Phẫu thuật Xương chậu và khớp háng, Đại học Y Innsbruck, Áo) mang đến Hội thảo bài báo cáo “Phẫu thuật thay khớp háng toàn phần trong điều trị gãy ổ cối”.

Ông nhấn mạnh: “Có rất nhiều thách thức trong phẫu thuật khớp háng ở bệnh nhân cao tuổi. Phẫu thuật viên cần cân nhắc phương pháp gây mê, gây tê phù hợp, phương pháp cố định khớp nhân tạo nhằm đảm bảo độ vững chắc cần thiết, tạo điều kiện cho người bệnh có thể chịu lực hoàn toàn sau mổ”.

Ở góc độ kỹ thuật thay khớp háng ít xâm lấn phù hợp cho người cao tuổi, BS Joerg Beardi (Trưởng khoa Chỉnh hình và phẫu thuật chấn thương, tổ hợp Bệnh viện Klinikum Werra Meißner - cơ sở Eschwege, Đức) có bài báo cáo về “Kỹ thuật SuperPATH: Kinh nghiệm, mẹo thực hành và các điểm kỹ thuật quan trọng”:

“Kỹ thuật SuperPATH phù hợp cho người cao tuổi bởi đường mổ nhỏ ít xâm lấn, hạn chế tổn thương mô mềm và bảo tồn tối đa bao khớp háng, giúp duy trì các đầu mút thần kinh cảm giác, không làm trật khớp trong quá trình phẫu thuật. Nhờ đó, người bệnh có thể bắt đầu tập vận động chỉ khoảng 2-3 giờ sau mổ, nếu tình trạng sức khỏe cho phép và cảm nhận khớp nhân tạo tự nhiên gần như khớp thật”.

Từ các cập nhật tại Hội thảo quốc tế có thể thấy thay khớp háng ở người cao tuổi là bài toán cần được tính toán toàn diện từ phẫu thuật đến phục hồi. Bác sĩ cần đánh giá kỹ mức độ tổn thương, thể trạng và các bệnh lý nền để lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp, đồng thời xây dựng kế hoạch kiểm soát đau và phục hồi chức năng theo từng giai đoạn, giúp người bệnh sớm trở lại vận động và hạn chế biến chứng do nằm lâu.

BVĐK Hồng Ngọc ứng dụng tiến bộ mới, giúp bệnh nhân cao tuổi phục hồi sớm

Với mục tiêu nâng cao hiệu quả phẫu thuật thay khớp háng, BVĐK Hồng Ngọc xây dựng chiến lược điều trị xuyên suốt cho người bệnh.

Trước phẫu thuật, người bệnh được đánh giá toàn diện và phối hợp đa chuyên khoa nhằm kiểm soát các bệnh lý nền, đồng thời xây dựng phương án phẫu thuật và gây mê, gây tê phù hợp với từng trường hợp. Các kỹ thuật ít xâm lấn như SuperPATH, DAA… được cân nhắc áp dụng nhằm hạn chế tổn thương mô, giảm mất máu, đồng thời bảo đảm độ vững của khớp nhân tạo.

Sau phẫu thuật, người bệnh tiếp tục được theo dõi sát, kiểm soát đau và hướng dẫn phục hồi chức năng sớm theo lộ trình phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Nhờ những cải tiến mới trong phẫu thuật thay khớp, nhiều trường hợp bệnh nhân cao tuổi đã được thay khớp háng thành công, an toàn tại BVĐK Hồng Ngọc.

Điển hình là trường hợp của cụ Nguyễn Thị Dậu (91 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng gãy cổ xương đùi trái khiến bà phải nằm liệt giường suốt 4 tháng. Bệnh nhân có nhiều bệnh lý nền phức tạp như tiền sử nhồi máu cơ tim, hẹp động mạch vành, đã can thiệp đặt stent trước đó 3 tháng, tăng huyết áp và huyết khối cũ tĩnh mạch sâu chân trái.

“Với người cao tuổi có thể trạng yếu và nhiều bệnh lý nền như cụ Dậu, chúng tôi phải tính toán kỹ lưỡng để vừa đảm bảo hiệu quả thay khớp, vừa đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Phương pháp được lựa chọn là thay khớp háng đường mổ trước trực tiếp (DAA), không cắt gân cơ, với đường mổ nhỏ chỉ 7cm giúp bảo tồn cơ và mô mềm, hạn chế mất máu, giữ vững khớp nhân tạo và giảm nguy cơ trật khớp.

Bên cạnh đó, ê-kíp phối hợp đa chuyên khoa để triển khai giảm đau đa mô thức và kiểm soát bệnh lý tim mạch trước, trong và sau mổ, nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng tim mạch và các biến chứng ngay trên bàn mổ và hậu phẫu, tạo điều kiện để người bệnh sớm tập phục hồi chức năng”, TS.BS Lê Quang Huy - Trưởng khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình, BVĐK Hồng Ngọc - Phúc Trường Minh chia sẻ.

Nhờ đó, ca phẫu thuật của cụ Dậu diễn ra thuận lợi. Sau mổ, bệnh nhân ít đau, có thể bắt đầu tập phục hồi chức năng chỉ sau 1 ngày. Sau quá trình tập phục hồi chuyên sâu, cụ dần lấy lại khả năng vận động, đứng, đi, ngồi xổm và chủ động trong sinh hoạt hằng ngày.

Từ trường hợp cụ Dậu cho thấy, với người cao tuổi có nhiều bệnh lý nền, hiệu quả thay khớp háng đòi hỏi sự phối hợp giữa lựa chọn kỹ thuật phù hợp, kiểm soát nguy cơ trước phẫu thuật và phục hồi chức năng có kế hoạch.

Tại BVĐK Hồng Ngọc, việc cập nhật kỹ thuật và tối ưu quy trình điều trị nhằm hướng tới nâng cao hiệu quả phẫu thuật, hỗ trợ người bệnh phục hồi sớm và từng bước lấy lại khả năng vận động đang được thực hiện đồng bộ.