Tên gọi làng Cù Lần có nghĩa gì?

Làng Cù Lần - một địa điểm du lịch sinh thái khá nổi tiếng ở Đà Lạt, nằm nép mình giữa rừng thông nguyên sinh dưới chân núi Lang Biang.

Du khách khi đến đây không chỉ thích thú với không gian bình yên, vừa hoang sơ, vừa thơ mộng mà còn rất tò mò về tên gọi của làng. Tại sao lại gọi là làng Cù Lần?

Thật ra, chưa có một tài liệu chính thức nào giải thích rõ ràng về việc ngôi làng có tên là Cù Lần. Tuy nhiên, có 3 giả thuyết phổ biến đang được mọi người sử dụng để nói về tên gọi của ngôi làng này.

Trong tiếng Việt hiện đại, “cù lần” thường dùng để chỉ một người khờ khạo, chậm chạp hoặc không thức thời. Tuy nhiên, giai thoại tình yêu gắn liền với ngôi làng Cù Lần lại khiến nó có một ý nghĩa khác.

Theo lời kể của người dân địa phương, vào đầu thế kỷ XX, có một chàng trai ở vùng đồng bằng quyết định bỏ phố, lặn lội lên vùng núi cao Lâm Đồng. Chàng mang ước mơ nhặt đá, nỗ lực xây dựng một “thiên đường tình yêu” giữa rừng sâu để tặng cho người con gái mình thương.

Cách làm việc có phần khờ khạo, dại khờ và “khác người” ấy khiến người đời cười chê và gọi anh là “thằng cù lần”.

Lời đồn đại này bay xa và đến tai cô gái. Cảm động trước tấm chân tình, cô bỏ lại cuộc sống phồn hoa để vào rừng tìm anh. Cả hai đã cùng nhau lập nên một ngôi làng nhỏ sương khói bên bờ suối vắng. Từ đó, người ta gọi nơi này là làng Cù Lần để ca ngợi tình yêu chân thành của cặp đôi.

Tên gọi này như một lời khẳng định đầy chất thơ: Trong tình yêu, đôi khi sự khờ dại, kiên trì đến mức bị người đời cười chê mới là thứ tình cảm chân thành và vĩ đại nhất.

Một cách lý giải mang tính thực tế hơn là trước đây, tại vùng thung lũng hoang sơ này có rất nhiều con cù lần (loài cu li nhỏ có đôi mắt to tròn, ngơ ngác) chọn làm nơi sinh sống.

Con cù lần có tên khoa học là Nycticebus pygmaeus (cu li nhỏ). Đôi mắt to tròn chiếm gần hết khuôn mặt giúp chúng nhìn cực rõ trong bóng tối, nhưng lại rất sợ ánh sáng mạnh ban ngày. Chúng thường lấy tay che mặt khi bị ánh sáng chiếu vào.

Người xưa cho rằng chúng không dám ngẩng mặt lên nhìn ban ngày vì nhút nhát, sợ hãi. Do đó, họ gọi nó bằng cái tên cù lần hoặc mắc cỡ. Loài vật đáng yêu này thường lủi thủi trong rừng thông và rừng già quanh làng nên người dân lấy luôn tên chúng để đặt cho vùng đất.

Thú vị ở chỗ, tính cách của loài vật này lại có nhiều điểm tương đồng một cách kỳ lạ với lối sống của người đồng bào K’Ho bản xứ sống ở nơi đây. Cù lần hiền lành, chậm chạp, không tranh giành, khi gặp nguy hiểm chỉ biết cuộn tròn như cuộn lá và giấu mặt.

Người dân tộc K’Ho sống tại đây qua nhiều thế hệ cũng nổi tiếng với sự hiền lành, thật thà, chất phác và luôn chọn cách sống hòa mình, tự tại giữa đại ngàn bao la.

Bên cạnh đó, khu vực thung lũng này mọc rất nhiều cây cù lần. Đây là một loại cây dương xỉ lớn, có lớp lông mịn màu vàng. Người đồng bào K’Ho bản địa thường lấy lông của loài cây này làm dược liệu quý để cầm máu vết thương. Thân cây cũng thường được đẽo gọt thành các món đồ thủ công mỹ nghệ hình con vật để làm quà lưu niệm

Sự kết hợp giữa những câu chuyện lãng mạn và đặc điểm tự nhiên hoang sơ đã làm nên nét cuốn hút đặc trưng cho cái tên làng Cù Lần.