Nhật Bản đặt tên gọi riêng cho những ngày nắng nóng trên 40°C. Theo đó, thuật ngữ “kokushobi” có thể hiểu là “nắng nóng khắc nghiệt”, “nóng tàn khốc” hoặc “nóng cực độ”.
Tên gọi này giành chiến thắng trong cuộc bình chọn công khai, vượt qua cái tên xếp thứ hai là “chōmōshobi”, có nghĩa “ngày siêu cực nóng”.
Đây là lần đầu tiên Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) bổ sung thuật ngữ mới vào hệ thống dự báo thời tiết kể từ năm 2007, khi “mōshobi” (ngày cực nóng) được dùng cho những ngày trên 35°C.
Người đi bộ dưới nắng nóng gay gắt tại Nhật Bản, mùa hè 2025. (Ảnh: The Guardian)
Mùa hè năm 2025 được ghi nhận là nóng nhất tại Nhật Bản kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1898, với nhiệt độ trung bình toàn quốc cao hơn mức trung bình 2,36°C.
Trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 năm ngoái, nhiệt độ vượt 40°C trong 9 ngày, trong đó mức cao nhất đạt 41,8°C tại thành phố Isesaki ngày 5/8, cao nhất từng được ghi nhận trên cả nước.
Trong khi đó, năm 2024, Nhật Bản chỉ ghi nhận 4 ngày vượt 40°C, với mức cao nhất là 41°C tại thành phố Sano.
JMA dự báo mùa hè năm nay có thể nóng hơn mức trung bình, với nhiệt độ cao trên diện rộng.
Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân chủ yếu là biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng ấm lên của vùng biển quanh quần đảo của Nhật Bản, khiến nhiệt độ duy trì ở mức cao kéo dài đến mùa thu. Nhiệt độ đại dương tăng cũng làm gia tăng mưa lớn và các cơn bão mạnh.
Trong một khảo sát trực tuyến đầu năm nay, hơn 203.000 người đã chọn “kokushobi” là từ phù hợp nhất để mô tả những ngày nhiệt độ trên 40°C, cao hơn gấp ba lần số phiếu dành cho “chōmōshobi”.
Quyết định này cũng dựa trên đánh giá của các chuyên gia, cho rằng tên gọi mang tính quen thuộc và phù hợp với ngôn ngữ Nhật.
Từ “kokushobi” sử dụng ký tự “koku” (酷), mang nghĩa “khắc nghiệt” hoặc “tàn khốc”.
Theo tờ Asahi Shimbun, các đề xuất khác gồm “gekiatsubi” (nắng nóng dữ dội), “shakunetsubi” (nóng như thiêu đốt) và “futtobi” (nóng đến mức như cả thế giới đang sôi lên).
Hiện JMA phân loại các ngày có nhiệt độ từ 25°C trở lên là “natsubi” (ngày nóng), trên 30°C là “manatsubi” (ngày nóng cao điểm) và trên 35°C là “mōshobi” (ngày cực nóng).
Nắng nóng cực đoan có thể gây ra nhiều rủi ro sức khỏe như cháy nắng, say nắng, thậm chí tử vong. Hiện tượng này cũng ảnh hưởng đến kinh tế khi nhiều ngành nghề ngoài trời phải tạm ngừng hoạt động và trường học buộc phải đóng cửa.
Theo dữ liệu từ Copernicus, năm 2025 là năm nóng thứ ba từng được ghi nhận trên toàn cầu và tại châu Âu.
Ba năm gần nhất gồm 2023, 2024 và 2025 đều nằm trong số những năm nóng nhất từng được ghi nhận.
Báo cáo của Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus cho thấy, hai nguyên nhân chính khiến giai đoạn 2023 - 2025 đặc biệt nóng là sự tích tụ khí nhà kính trong khí quyển do phát thải liên tục, cùng với việc khả năng hấp thụ carbon của các hệ sinh thái tự nhiên như rừng suy giảm.
Ngoài ra, nhiệt độ bề mặt đại dương tăng cao bất thường, liên quan đến hiện tượng El Niño và các biến động đại dương khác, cũng góp phần làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu.
Khi nhiên liệu hóa thạch vẫn tiếp tục được sử dụng ở mức cao, nhiệt độ toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục tăng, đe dọa cuộc sống, nhà cửa và hoạt động kinh tế của hàng triệu người.
Bình luận