Sau nhiều lần cảnh báo hành động quân sự với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố một “hạm đội lớn” do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu đã tới khu vực Trung Đông và áp sát bờ biển Iran. Ông nhấn mạnh lực lượng này thậm chí còn lớn hơn lực lượng gần Venezuela.
Nhóm tác chiến tàu sân bay được cho bao gồm các tàu khu trục lớp Arleigh Burke có trang bị tên lửa hành trình Tomahawk, với khả năng tấn công mục tiêu sâu bên trong lãnh thổ Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)
Mối đe dọa hành động quân sự đã đẩy căng thẳng lan rộng khắp khu vực. Iran cam kết sẽ trả đũa bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ bằng các đòn đánh nhằm vào căn cứ có lực lượng Mỹ đồn trú trong khu vực, theo Al Jazeera.
Tháng 6/2025, Tehran đáp trả việc các cơ sở hạt nhân của mình bị ném bom bằng một cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ đồn trú tại căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar.
Dàn khí tài Mỹ áp sát
Tổng thống Donald Trump tái khẳng định rằng Mỹ sẵn sàng phát động cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran, khi ông yêu cầu Tehran phải đạt được thỏa thuận liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này.
“Một hạm đội khổng lồ đang tiến về Iran. Hạm đội đang di chuyển rất nhanh, với sức mạnh lớn, sự nhiệt huyết và mục tiêu rõ ràng”, ông Trump viết trong bài đăng dài trên mạng xã hội Truth Social vào ngày 28/1.
“Giống như với Venezuela, hạm đội này đã sẵn sàng, sẵn lòng và có khả năng hoàn thành nhanh chóng nhiệm vụ của mình, với tốc độ và bạo lực nếu cần thiết", ông Trump viết, theo Politico.
Tổng thống Mỹ nói thêm rằng ông “hy vọng Iran sẽ nhanh chóng ‘ngồi vào bàn đàm phán’ và thương lượng thỏa thuận công bằng và bình đẳng - không có vũ khí hạt nhân - một thỏa thuận có lợi cho các bên. Thời gian không còn nhiều, điều này thực sự mang tính sống còn! Như tôi đã từng nói với Iran trước đây: Hãy đạt thoả thuận!”.
Tổng thống Mỹ cảnh báo rằng nếu Tehran không đồng ý đạt thỏa thuận, đợt tấn công tiếp theo sẽ “tồi tệ hơn rất nhiều”, ám chỉ tới việc Mỹ ném bom ba cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng 6/2025.
Phát ngôn gay gắt của ông Trump được đưa ra không lâu sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này sẽ không nối lại đàm phán trong bối cảnh vẫn tồn tại nguy cơ bị tấn công.
Nhà ngoại giao hàng đầu của Tehran khẳng định Iran không tìm cách nối lại đàm phán và cũng sẽ không làm như vậy chừng nào các mối đe dọa vẫn còn tiếp diễn.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã có cuộc điện đàm với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman (MBS) sau khi một tàu sân bay của Mỹ đến khu vực này.
Trong cuộc điện đàm với lãnh đạo Saudi Arabia hôm 27/1, ông Pezeshkian chỉ trích những "lời đe dọa" của Mỹ, nói rằng chúng "nhằm mục đích phá vỡ an ninh khu vực và sẽ không đạt được gì ngoài sự bất ổn".
"Tổng thống Pezeshkian đã chỉ ra áp lực và hành động thù địch gần đây chống lại Iran, bao gồm áp lực kinh tế và sự can thiệp từ bên ngoài. Tuy nhiên, ông khẳng định những hành động đó không làm suy yếu khả năng phục hồi và nhận thức của người dân Iran", theo tuyên bố từ văn phòng của ông Pezeshkian.
Thông cáo cũng cho biết Thái tử Mohammed “hoan nghênh cuộc đối thoại và tái khẳng định cam kết của Saudi Arabia đối với sự ổn định, an ninh và phát triển khu vực”.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trong cuộc gặp với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman vào năm 2025. (Ảnh: Reuters)
Nguy cơ đối đầu khu vực
Ông Trump từng nhiều lần ám chỉ ông đang cân nhắc việc ra lệnh hành động quân sự để đáp trả động thái Tehran trấn áp các cuộc biểu tình hồi đầu tháng này, làm gia tăng căng thẳng trên khắp khu vực.
“Trong những ngày gần đây, không hề có bất kỳ liên hệ nào giữa tôi và (đặc phái viên Mỹ Steve) Witkoff, và cũng không có yêu cầu đàm phán nào được đưa ra từ phía chúng tôi”, ông Araghchi nói với truyền thông nhà nước.
“Lập trường của chúng tôi rất rõ ràng: Đàm phán không thể song hành với đe dọa, và đối thoại chỉ có thể diễn ra khi không còn những lời uy hiếp và các yêu sách quá mức”, ông nói.
Trước đó trong tháng 1, ông Araghchi từng tuyên bố Iran sẵn sàng cho cuộc chiến nếu Washington muốn “thử thách” nước này.
Trong bối cảnh lo ngại về cuộc xung đột mới ngày càng gia tăng, một chỉ huy thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 27/1 đã đưa ra lời cảnh báo đối với các nước láng giềng của nước này.
“Các nước láng giềng là bạn bè của chúng ta, nhưng nếu lãnh thổ, bầu trời hoặc vùng biển của họ được sử dụng chống lại Iran, họ sẽ bị coi là thù địch”, Fars dẫn lời Mohammad Akbarzadeh, phó chỉ huy chính trị của lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Saudi Arabia và UAE - hai quốc gia đều có lực lượng Mỹ hiện diện - đã phát tín hiệu rằng họ sẽ không cho phép không phận của mình bị sử dụng cho bất cứ cuộc tấn công nào.
Sau cuộc điện đàm, Thái tử Mohammed nói với ông Pezeshkian rằng Riyadh sẽ không cho phép nước ngoài sử dụng không phận hoặc lãnh thổ của mình để hành động quân sự chống lại Tehran, Saudi Press Agency (SPA) đưa tin.
Máy bay chiến đấu F/A-18F trên boong tàu sân bay USS Abraham Lincoln ở Vịnh Oman vào năm 2019. (Ảnh: Reuters)
Các bên kêu gọi Mỹ - Iran kiềm chế
Căng thẳng leo thang cũng đã kích hoạt một vòng xoáy ngoại giao trong khu vực.
Hôm 28/1, Bộ Ngoại giao Ai Cập cho biết Ngoại trưởng nước này, ông Badr Abdelatty, đã lần lượt trao đổi riêng với ông Abbas Araghchi và ông Steve Witkoff, nhằm “hướng tới việc đạt được sự hạ nhiệt, để tránh khu vực rơi vào những vòng xoáy bất ổn mới”.
Những phản ứng cứng rắn mới nhất dường như mâu thuẫn với phát biểu của ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ.
Trả lời Al Jazeera hôm 28/1, ông Hakan Fidan cho biết tấn công Iran hay khơi mào xung đột một lần nữa sẽ là sai lầm vì “Iran sẵn sàng quay lại đàm phán về hồ sơ hạt nhân”.
Ông kêu gọi Mỹ nên giải quyết từng vấn đề một với Iran, bắt đầu từ vấn đề hạt nhân. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ cũng kêu gọi Tehran xây dựng lòng tin trong khu vực.
Bình luận