Loài cá có đôi mắt kỳ dị 40 năm chỉ bắt gặp 11 lần

Viện Nghiên cứu Thủy cung Vịnh Monterey (MBARI) mới đây ghi lại hình ảnh một con cá mắt thùng (Macropinna microstoma) trong chuyến thám hiểm vùng biển cách bờ California, Mỹ, khoảng 89 km. Sinh vật có phần đầu trong suốt, bên trong là đôi mắt hình ống màu vàng lục.

Video cá mắt thùng hiếm gặp được phát hiện California, Mỹ. (Nguồn: Fox Weather)

Theo MBARI, cuộc gặp gỡ diễn ra ở độ sâu khoảng 600 m, khi nhóm nghiên cứu đang đưa phương tiện lặn điều khiển từ xa (ROV) Doc Ricketts trở lại mặt biển sau chuyến khảo sát. Chuyên gia Shannon Johnson bất ngờ phát hiện con cá trên màn hình và yêu cầu dừng phương tiện.

Lúc đó, phần lớn các nhà khoa học đã rời phòng điều khiển để chuẩn bị tiếp nhận mẫu vật. Nghe tiếng gọi, họ lập tức quay lại chứng kiến sinh vật hiếm gặp.

Nhóm dành khoảng 20 phút quan sát và ghi hình con cá bằng camera 4K. Các nhà nghiên cứu còn sử dụng nhiều chế độ chiếu sáng để làm nổi bật lớp màng trong suốt trên đầu, đồng thời ghi lại hình ảnh ba chiều phục vụ nghiên cứu và giáo dục.

Cá mắt thùng sinh sống ở vùng biển chạng vạng, nơi ánh sáng Mặt Trời rất yếu. Đặc điểm nổi bật nhất của chúng là đôi mắt hình ống nằm bên dưới lớp màng trong suốt, thường hướng lên phía trên để phát hiện bóng con mồi di chuyển trong nước.

Đôi mắt có thể thay đổi hướng nhìn để tiếp tục theo dõi con mồi khi cá di chuyển đến vị trí săn bắt. Lớp màng trong suốt dạng thạch còn giúp bảo vệ mắt khỏi các xúc tu có tế bào châm chích của động vật biển khi cá bắt những loài giáp xác nhỏ mắc kẹt trong đó.

Những chiếc vây lớn giúp cá giữ thăng bằng và di chuyển ổn định trong khi quan sát con mồi.

“Loài cá này cho thấy những cách thích nghi đáng kinh ngạc của động vật để tồn tại giữa đại dương”, Steven Haddock, nhà khoa học cấp cao tại MBARI, nhận định.

Ông Haddock cho biết thêm, nhiều sinh vật biển sâu dựa vào những thay đổi ánh sáng rất nhỏ để phát hiện con mồi, tạo nên cuộc cạnh tranh tiến hóa giữa khả năng ngụy trang và hệ thống thị giác ngày càng tinh vi.

Trong gần 40 năm khám phá đại dương, MBARI đã thực hiện khoảng 7.000 lượt lặn, ghi lại 41.000 giờ video dưới biển sâu nhưng chỉ bắt gặp cá mắt thùng 11 lần. Lần ghi nhận gần nhất trước đó là năm 2021.

Đây cũng là lần đầu tiên viện ghi hình loài cá này bằng camera độ phân giải 4K.

“Được nhìn thấy cá mắt thùng là trải nghiệm hiếm có. Các thành viên trên tàu đều tập trung về phòng điều khiển, say mê quan sát sinh vật đặc biệt này”, ông Haddock chia sẻ.