Tìm thấy dấu vết máu trong hóa thạch khủng long 115 triệu năm tuổi

Nghiên cứu mới phát hiện các hợp chất có nguồn gốc từ máu trong xương hóa thạch của một loài khủng long sống cách đây khoảng 115 triệu năm. Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận những cấu trúc vi thể có hình dạng tương tự tế bào hồng cầu, cung cấp thêm bằng chứng về khả năng lưu giữ dấu vết sinh học trong hóa thạch qua hàng triệu năm.

Nghiên cứu do Giáo sư Kliti Grice thuộc Đại học Curtin (Australia) dẫn đầu, được công bố trực tuyến ngày 2/11 trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Nhóm phân tích mẫu xương chi của Aratasaurus museunacionali, loài khủng long chân thú sống vào đầu kỷ Phấn trắng tại khu vực Đông Bắc Brazil.

Bằng các phương pháp phân tích hóa học, nhóm xác định được heme B và một dẫn xuất đã biến đổi của hợp chất này trong mẫu xương. Heme là thành phần chứa sắt trong hemoglobin, loại protein giúp hồng cầu vận chuyển oxy đến các mô trong cơ thể. Việc phát hiện những hợp chất này cho thấy vật chất có nguồn gốc từ máu vẫn để lại dấu vết trong hóa thạch sau thời gian rất dài.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu ghi nhận những cấu trúc nhỏ hình bầu dục nằm trong các ống mạch của xương, có hình dạng tương tự tế bào hồng cầu. Phân tích bằng quang phổ Raman và kính hiển vi điện tử truyền qua phát hiện tín hiệu liên quan đến heme cùng các nguyên tố sắt, nitơ và carbon tại những cấu trúc này. Từ đó, nhóm đặt giả thuyết đây có thể là những tế bào hồng cầu đã bị khoáng hóa trong quá trình hóa thạch.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện khoáng vật hausmannite, một dạng oxit mangan, trong mẫu xương. Khoáng vật này được cho là có thể góp phần ổn định các cấu trúc vi thể và giúp lưu giữ dấu vết hóa học. Theo nhóm, quá trình khoáng hóa diễn ra sớm cùng điều kiện môi trường sau khi cá thể chết có thể đã hạn chế sự phân hủy của các thành phần sinh học.

Dù vậy, việc xác định những cấu trúc hình bầu dục có thực sự là hồng cầu hay không vẫn còn gây tranh luận. Trao đổi với ABC News, nhà vật lý Mauricio Barbi cho rằng các cấu trúc này có đặc điểm phù hợp với tế bào hồng cầu đã bị khoáng hóa.

Ngược lại, nhà cổ sinh vật học Mary Schweitzer nhận định hình dạng của chúng chưa đủ thuyết phục để xác định là tế bào máu. Do đó, cần phân biệt giữa việc phát hiện hợp chất có nguồn gốc từ máu và xác định được tế bào máu trong hóa thạch. Nghiên cứu không tìm thấy máu hay hemoglobin nguyên vẹn, mà chỉ ghi nhận các hợp chất và cấu trúc vi thể còn sót lại sau quá trình biến đổi kéo dài hàng triệu năm.

Cá thể Aratasaurus museunacionali được ước tính khoảng 4 tuổi khi chết, dài khoảng 3,1 m và nặng 34 kg. Hóa thạch được phát hiện tại hệ tầng Romualdo, khu vực Đông Bắc Brazil.

Theo nhóm nghiên cứu, việc tìm thấy các hợp chất có nguồn gốc từ máu và cấu trúc giống tế bào trong hóa thạch mở ra hướng khảo sát sâu hơn về thành phần sinh học của động vật đã tuyệt chủng. Các phương pháp phân tích ở cấp độ phân tử cũng có thể được áp dụng với những mẫu hóa thạch lưu giữ lâu năm trong bảo tàng, giúp phát hiện thêm dấu vết hóa học mà các phương pháp nghiên cứu thông thường khó nhận diện.