Kính viễn vọng nặng hơn 1,4 tấn của NASA rơi xuống Trái Đất

NASA thông báo kính viễn vọng không gian Neil Gehrels Swift (kính viễn vọng Swift) sẽ lao xuống Trái Đất vào khoảng 3h30 ngày 4/11 theo giờ EST (15h30 cùng ngày theo giờ Hà Nội). Đây là một đài quan sát chuyên biệt được thiết kế để phát hiện và nghiên cứu các chớp tia gamma - hiện tượng năng lượng cao nhất trong vũ trụ.

Theo ước tính mới nhất từ NASA, đài quan sát này nặng khoảng 1.450 kg và có thể hồi quyển với thời gian chênh lệch lên đến 11 giờ.

Trong khi đó, một phân tích độc lập từ tổ chức phi lợi nhuận Aerospace Corporation, chuyên theo dõi hàng nghìn vật thể trên quỹ đạo, dự đoán rằng kính viễn vọng sẽ hồi quyển vào lúc 5h19 ngày 4/11 theo giờ EST (17h19 cùng ngày theo giờ Hà Nội), với thời gian chênh lệch khoảng 2 giờ.

NASA cho biết phần lớn kính viễn vọng Swift sẽ cháy rụi trong khí quyển. Bất kỳ mảnh vỡ nào còn lại có khả năng rơi vào khu vực từ 20,6 độ vĩ nam đến 20,6 độ vĩ bắc, bao gồm một phần Mexico, Caribe, Trung và Nam Mỹ, bán đảo Arab, Ấn Độ, châu Phi và châu Đại Dương.

NASA ước tính khả năng mảnh vỡ của Swift rơi vào khu vực có dân cư là khoảng 1/2.100, cao gấp 7 lần so với nguy cơ một người bị sét đánh trong đời (1/15.300). Cơ quan này sẽ tiếp tục cập nhật thông tin khi thời gian hồi quyển đến gần.

Đài quan sát Swift, trị giá 250 triệu USD, là kính viễn vọng đa bước sóng quang học, cực tím và tia X, được phóng vào tháng 11/2004 với nhiệm vụ nghiên cứu những vụ nổ mạnh nhất trong vũ trụ.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chính kéo dài 2 năm, kính viễn vọng đã hoạt động lâu hơn 10 lần so với dự kiến, tìm kiếm các siêu tân tinh, vụ nổ tia gamma và hố đen trong không gian.

Trong hơn một năm qua, độ cao của Swift đã giảm nhanh chóng do lực cản từ tầng thượng quyển. Kính viễn vọng này không có hệ thống đẩy, nên không thể tự nâng quỹ đạo.

NASA cho biết hoạt động Mặt Trời gia tăng trong vài năm qua đã làm tăng lực cản này, khi Mặt Trời hoạt động mạnh hơn, làm nóng và giãn nở lớp khí quyển phía trên Trái Đất.

Một nhiệm vụ nâng quỹ đạo cho Swift bằng một tàu vũ trụ tư nhân đã thất bại ngay sau khi phóng vào ngày 3/7. Theo Guardian, NASA đã ký hợp đồng trị giá 30 triệu USD với công ty Katalyst vào tháng 9/2025, giao cho họ nhiệm vụ thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và phóng tàu Link nhằm nâng đài quan sát Swift lên cao hơn.

Tuy nhiên, sau khi bay vào không gian, tàu Link đã gặp sự cố mất liên lạc và có vấn đề về kiểm soát hướng. Mặc dù các kỹ sư đã khôi phục khả năng điều khiển, nhưng tàu không còn nhiên liệu để thực hiện nhiệm vụ.

Đội ngũ kỹ sư phụ trách dự án đã ngừng hoạt động khoa học của đài quan sát vào ngày 20/10 do tàu vũ trụ rơi xuống quá thấp trên quỹ đạo.

Swift đã để lại một kho dữ liệu khoa học phong phú, với hơn 7.000 bài báo được công bố tính đến nay, con số này sẽ tiếp tục tăng khi các quan sát cuối cùng của Swift được xử lý.