Hút khách ngoại từ làm IVF đến chữa ung thư, vì sao du lịch y tế Việt chưa bứt phá?

Sau hai lần làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thất bại tại Đức, ông Noah, 57 tuổi, quyết định cùng vợ tới Việt Nam để tiếp tục hành trình tìm con. Vợ chồng ông Noah thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm, chưa đầy một tháng điều trị tại Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, vợ chồng ông vỡ òa hạnh phúc khi đậu thai sau 10 năm vô sinh thứ phát.

Ở một lĩnh vực hoàn toàn khác, bà Sean Sotheavy, 56 tuổi, vượt gần 1.000 km từ quê nhà Campuchia sang Việt Nam để phẫu thuật u não tại Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park (TP.HCM). Được chẩn đoán mắc u màng não vùng trán trái, lại đồng thời có bệnh cường giáp làm tăng nguy cơ trong quá trình mổ, bà từng rất lo lắng dù đã được tư vấn điều trị tại địa phương.

Sau khi sang Việt Nam, bệnh nhân được đánh giá toàn diện và chỉ định phẫu thuật bóc tách khối u. Ca mổ kéo dài 4 giờ diễn ra thuận lợi, khối u được lấy trọn, không ghi nhận biến chứng thần kinh trong và sau phẫu thuật. Sau mổ, các triệu chứng đau đầu, chóng mặt giảm rõ rệt, giấc ngủ và tinh thần cải thiện.

“Các bác sĩ không chỉ điều trị, mà còn giúp tôi cảm thấy bình tĩnh và tin tưởng. Trong suốt thời gian nằm viện, tôi luôn được theo dõi sát sao và chăm sóc tận tình”, bà Sean Sotheavy chia sẻ.

Những câu chuyện như vậy ngày càng xuất hiện nhiều hơn tại các bệnh viện ở Việt Nam. Không chỉ trong các lĩnh vực có lợi thế truyền thống như nha khoa, thẩm mỹ hay hỗ trợ sinh sản, Việt Nam bắt đầu thu hút bệnh nhân quốc tế ở những chuyên khoa đòi hỏi kỹ thuật cao như ung bướu, ngoại thần kinh, tim mạch hay can thiệp chuyên sâu.

Có 'mỏ vàng' lợi thế nhưng vì sao du lịch y tế vẫn chưa bứt phá?

Chủ tịch Hiệp hội du lịch Việt Nam Vũ Thế Bình cho biết, nếu như trước đây, nhắc đến du lịch y tế tại châu Á, người ta thường nghĩ ngay đến Hàn Quốc hay Singapore, thì giờ đây Việt Nam đang ghi dấu ấn trên bản đồ khu vực. Du lịch y tế nước ta đang có sự kết hợp giữa nền y học cổ truyền phương Đông nghìn năm với trải nghiệm nghỉ dưỡng.

“Tại các điểm đến như Ninh Bình, Huế, Nha Trang, nhiều cơ sở lưu trú, resort, homestay tích hợp những dịch vụ chăm sóc sức khỏe để thu hút du khách. Một số khu nghỉ dưỡng cao cấp tại các tỉnh Tây Bắc còn xây dựng khu trị liệu riêng biệt, cung cấp đầy đủ các liệu trình hồi phục cơ thể, giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ bằng dược liệu tự nhiên” - ông Vũ Thế Bình nêu ví dụ.

Thống kê của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho thấy, trung bình mỗi năm có khoảng 300.000 người từ nước ngoài đến Việt Nam khám, chữa bệnh. Con số này cho thấy nhu cầu có thật và đang tăng lên, nhưng vẫn còn khá khiêm tốn nếu đặt cạnh các trung tâm du lịch y tế trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Hàn Quốc hay Nhật Bản.

PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) nhận định, du lịch y tế không đơn thuần là hoạt động khám chữa bệnh mà là chuỗi dịch vụ hoàn chỉnh, từ y tế, lưu trú, di chuyển, bảo hiểm đến chăm sóc sau điều trị.

Theo ông, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển lĩnh vực này. Trước hết là lợi thế kép giữa du lịch và y tế. Việt Nam vốn là điểm đến hấp dẫn với hệ thống di sản thiên nhiên, văn hóa đa dạng, lượng khách quốc tế lớn và ngày càng tăng. Khi du khách lưu trú dài ngày hoặc kết hợp chăm sóc sức khỏe trong hành trình du lịch, nhu cầu tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cũng tăng theo.

Song song với đó, Việt Nam có đội ngũ bác sĩ mạnh ở nhiều chuyên ngành, đặc biệt tại các bệnh viện tư nhân lớn và một số trung tâm chuyên sâu. Chi phí khám chữa bệnh cũng thấp hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực nhờ chi phí vận hành, nhân công và sinh hoạt thấp hơn.

Đây là lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Một ca IVF, phẫu thuật chuyên khoa hay điều trị ung thư tại Việt Nam có thể chỉ bằng một phần nhỏ chi phí tại châu Âu, Mỹ hoặc một số quốc gia phát triển ở châu Á.

Tuy nhiên, theo PGS Phu, tiềm năng này hiện vẫn chưa được khai thác tương xứng. Điểm nghẽn lớn nhất là Việt Nam chưa có chiến lược quốc gia rõ ràng cho phát triển du lịch y tế.

Trong khi nhiều quốc gia coi đây là ngành công nghiệp dịch vụ xuất khẩu, có chính sách riêng cho khách quốc tế đến điều trị, Việt Nam chưa có chiến lược quốc gia rõ ràng về phát triển du lịch y tế. Hệ thống chính sách hiện chủ yếu phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh trong nước và bảo hiểm y tế, chưa có khung riêng cho bệnh nhân quốc tế.

Hoạt động quảng bá cũng còn yếu. Việt Nam có bác sĩ giỏi, một số bệnh viện có năng lực chuyên môn cao, nhưng thương hiệu y tế quốc gia chưa được nhận diện mạnh trên thị trường quốc tế.

“Nhiều người khi nghĩ đến du lịch y tế châu Á sẽ nhắc ngay tới Thái Lan, Singapore hay Hàn Quốc. Việt Nam có chất lượng, có chi phí cạnh tranh nhưng chưa xây dựng được hình ảnh điểm đến y tế đủ rõ nét”, ông Phu nhận định.

Một hạn chế khác là sự liên kết giữa y tế với du lịch, hàng không, bảo hiểm còn rời rạc. Từ tiếp cận khách hàng, đặt lịch, hỗ trợ visa, di chuyển, lưu trú, thanh toán cho tới chăm sóc hậu điều trị vẫn thiếu một quy trình đồng bộ.

Hiện nhiều bệnh viện chuyên môn tốt nhưng chưa có bộ phận chuyên biệt phục vụ khách quốc tế. Dịch vụ phiên dịch, tư vấn xuyên biên giới, chăm sóc sau điều trị hay kết nối với doanh nghiệp lữ hành còn thiếu hoặc hoạt động rời rạc.

Chất lượng dịch vụ quốc tế cũng chưa đồng đều. Theo PGS Phu, không ít cơ sở y tế còn hạn chế về ngoại ngữ, cơ sở vật chất, quy trình dịch vụ và trải nghiệm người bệnh. Tình trạng quá tải ở nhiều bệnh viện công cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định của bệnh nhân nước ngoài.

Ngoài ra, Việt Nam còn thiếu các chứng nhận và kiểm định quốc tế về an toàn người bệnh, chất lượng bệnh viện - yếu tố then chốt để tạo niềm tin với khách hàng toàn cầu. Một số bệnh viện tư nhân đã đạt chuẩn quốc tế nhưng số lượng vẫn còn hạn chế, chưa đủ để tạo sức bật cho cả hệ thống.

Các vấn đề liên quan đến visa y tế, thanh toán bảo hiểm quốc tế cũng chưa thực sự thuận lợi.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang có “thiên thời” để phát triển du lịch y tế, nhưng không thể chỉ dựa vào lợi thế giá rẻ. Giá thấp có thể là điểm khởi đầu, song để cạnh tranh lâu dài, điều giữ chân bệnh nhân quốc tế là chất lượng điều trị, dịch vụ chuyên nghiệp và một hệ sinh thái đồng bộ.

Điều này đòi hỏi chiến lược đủ dài hơi, trong đó ngành y tế và du lịch cần bắt tay thực chất hơn, từ hoạch định chính sách, xây dựng sản phẩm, quảng bá thị trường cho tới hoàn thiện trải nghiệm khách hàng.

Khi người bệnh cũng là du khách, mỗi khâu đều phải được vận hành bằng tư duy dịch vụ hiện đại. Nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn hiện nay, du lịch y tế không chỉ mở thêm hướng đi mới cho ngành du lịch mà còn có thể trở thành lĩnh vực dịch vụ chất lượng cao, mang thương hiệu Việt Nam ra khu vực.