Ngày mai 15/3/2026 là ngày toàn dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, thế nhưng cũng vào thời điểm này, các thế lực thù địch, phản động lại tăng cường các hoạt động chống phá, xuyên tạc nhằm làm nhiễu loạn thông tin trước ngày bầu cử.
Chúng đưa ra quan điểm cho rằng, những người tự ứng cử sẽ không có chỗ đứng trong Quốc hội? Rồi chúng hô hào cần phải xóa bỏ cơ chế hiệp thương thì mới có dân chủ trong bầu cử.
Nhận diện và làm rõ hơn về bản chất của những quan điểm sai trái này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội khóa XV.
Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội khóa XV.
- Thưa Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Văn Cường, Hiến pháp nước ta quy định rất rõ là công dân đủ 18 tuổi trở lên thì có quyền bầu cử và đủ 21 tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Nhưng gần đây thì một số quan điểm cho rằng, chúng ta hạn chế quyền tự do ứng cử của người dân, những người ứng cử sẽ không có cơ hội được bầu vào Quốc hội. Ông có quan điểm như thế nào về vấn đề này?
Chúng ta biết rằng, quyền ứng cử của mỗi một người được thực hiện bằng hai phương thức. Phương thức thứ nhất là người đó sẽ được cơ quan, được tổ chức giới thiệu. Còn người nào không thuộc cơ quan, tổ chức giới thiệu thì tự ứng cử. Những công việc như lấy ý kiến cử tri của nơi công tác, nơi cư trú, dù là được giới thiệu hay là tự ứng cử đều phải thực hiện như nhau. Sau khi lấy ý kiến, các ứng cử viên tham gia vào các vòng hiệp thương và người tự ứng cử hay người được giới thiệu đều có quyền như nhau.
Thông qua kết quả hiệp thương có thể thấy, nhiều người được giới thiệu lại không được đưa vào danh sách. Ngược lại, những người tự ứng cử qua vòng hiệp thương lại xứng đáng được lựa chọn, đưa vào danh sách. Do vậy, có thể khẳng định không có sự phân biệt giữa người được giới thiệu hay người tự ứng cử.
- Có nghĩa là cử tri là người quyết định lựa chọn và bầu ai, không quan trọng người đó là được giới thiệu hay là tự ứng cử đúng không, thưa ông?
Đúng vậy! Khi đã tham gia vào bầu cử thì quyền của cử tri là quyền cao nhất. Chúng ta biết rằng, cử tri không quan tâm ai là người được giới thiệu hay ai là người tự ứng cử. Thay vào đó, điều cử tri quan tâm nhất là ứng cử viên đó có đủ năng lực, có đủ trình độ để đại diện cho mình, để đóng góp vào Quốc hội hay không. Và trên thực tế, chúng ta nhìn thấy những cuộc bầu cử Quốc hội trong lịch sử đều có người tự ứng cử được đưa vào danh sách cử tri bầu chọn, điển hình như Quốc hội khóa XIV có 2 đại biểu là người tự ứng cử đã thắng cử.
- Theo thống kê, tại Hội nghị hiệp thương lần 2 cả nước có 1.041 người ứng cử, trong đó có 20 người tự ứng cử và 1.021 người được các cơ quan/tổ chức giới thiệu để bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI. Đến Hội nghị hiệp thương lần 3, con số rút gọn còn 864 người, bao gồm 4 người tự ứng cử và 860 người được giới thiệu. Như vậy, có 161 người được giới thiệu đã không lọt vào danh sách cuối cùng (do chủ động xin rút hồ sơ hoặc không đạt đủ tỷ lệ tín nhiệm trên 50% từ cử tri nơi cư trú/nơi công tác). Bên cạnh đó, cũng có 16 người tự ứng cử không được lựa chọn ở vòng này.
Vậy thưa GS.TS Hoàng Văn Cường, rõ ràng là không có chuyện phân biệt đối xử với người tự ứng cử. Giáo sư có đồng tình rằng, người nào thấy mình có đủ tiêu chuẩn và thực sự muốn đóng góp cho đất nước thì hãy mạnh dạn ứng cử và cử tri sẽ nhìn nhận, lựa chọn một cách công tâm, đúng đắn?
Chúng ta có tiêu chuẩn cho đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân. Như vậy, những công dân nào xét thấy mình đủ tiêu chuẩn đó thì tôi cho rằng hoàn toàn có quyền và hãy mạnh dạn tham gia ứng cử để cử tri lựa chọn. Tuy nhiên, chúng ta phải thấy một điều là để trở thành đại biểu Quốc hội thì tiêu chuẩn rất rõ là phải có đủ năng lực, có đủ trình độ để đại diện cho tiếng nói của cử tri tham gia vào các hoạt động của Quốc hội.
Chúng ta cứ nói rằng, đại biểu Quốc hội là người phải biết lắng nghe ý kiến của cử tri và nhân dân. Nhưng lắng nghe không có nghĩa là chỉ nghe xong rồi biết như thế. Lắng nghe thì phải thấu hiểu và phải đủ năng lực để tổng hợp, truyền tải những ý kiến đó trở thành các đường lối, chính sách và đưa vào luật pháp.
Như vậy, mới có khả năng đóng góp được vào Quốc hội và cử tri mới tin tưởng, lựa chọn, bầu cho đại biểu.
- Vâng, một số đối tượng lại đưa ra quan điểm cho rằng, để đảm bảo dân chủ, khách quan trong bầu cử thì cần phải xóa bỏ cơ chế hiệp thương thông qua Mặt trận Tổ quốc. Chúng ta cần nhìn nhận về vấn đề này như thế nào?
Tôi cho rằng, hội nghị hiệp thương là không thể không có. Bởi lẽ, để có được danh sách ứng cử viên, chúng ta phải lựa chọn từ những người được giới thiệu và những người tự ứng cử. Lựa chọn này phải dựa trên cơ cấu có đại diện các nhóm người dân hay không?
Nếu như chúng ta chỉ lựa chọn một nhóm nào đó, trong khi nhóm khác lại không có người đại diện. Như vậy, tiếng nói của những người dân ở những nhóm đấy sẽ không được đưa đến diễn đàn Quốc hội. Do vậy, phải có một cơ quan đứng ra để xem xét tính chất đại diện và cơ cấu đã cân đối chưa? Để tiếng nói ở đây là phải dân chủ, phải công bằng.
Thế thì, Mặt trận là tổ chức có sự tham gia của đại diện tất cả các tầng lớp nhân dân, các tổ chức, có tiếng nói của mọi người dân. Và chính thành phần đại diện rộng rãi nhất là người sẽ đứng ra làm công việc chọn lọc, sàng lọc một cách khách quan nhất, dân chủ nhất và công minh nhất. Do vậy, chúng tôi cho rằng, hội nghị hiệp thương là một nơi thực sự cần thiết để giúp lựa chọn những người tiêu biểu nhất trong số các ứng cử viên. Từ đó, giúp cho cử tri có được thông tin và quyết định lựa chọn người đại diện cho mình.
- Với những phân tích như Giáo sư vừa nêu thì rõ rằng là việc hô hào, kêu gọi, đòi hỏi phải xóa bỏ cơ chế hiệp thương là một đòi hỏi vô lý và nhằm mục đích là chống phá đất nước?
Nếu chúng ta không chọn được danh sách người ứng cử xứng đáng thì cuộc bầu cử sẽ không thành công. Đây rõ ràng là chiêu bài phá hoại đất nước. Chúng ta đều biết, ngày bầu cử thể hiện quyền cao nhất, thể hiện ý chí của nhân dân trong việc xây dựng cơ quan quyền lực cao nhất.
Do vậy, các thế lực chống phá luôn tìm mọi lý lẽ, tìm mọi cách để cuộc bầu cử thất bại. Nếu chúng ta không tỉnh táo, nếu chúng ta nghe theo những luận điệu đó thì vô hình chung mỗi một người chúng ta lại tiếp tay cho những thế lực xấu làm hại đến chính công cuộc xây dựng đất nước.
- Vâng, xin cảm ơn Giáo sư Hoàng Văn Cường!
Bình luận