Doanh nghiệp muốn cơ chế '3 ưu đãi' làm nhà xã hội cho thuê ở TP.HCM

Chia sẻ tại chương trình “Dân hỏi chính quyền trả lời với chủ đề cơ chế, chính sách phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê tại TP.HCM” ngày 8/11, ông Lê Hữu Nghĩa, Chủ tịch Công ty Lê Thành, cho biết không nhiều doanh nghiệp mặn mà tham gia phân khúc nhà xã hội cho thuê, vì vốn lớn, lợi nhuận thấp, thời gian thu hồi vốn kéo dài hàng chục năm).

Để doanh nghiệp mạnh dạn tham gia, ông Nghĩa kiến nghị TP.HCM hỗ trợ theo cơ chế “3 ưu đãi” là vốn, pháp lý và chính sách hỗ trợ.

Trong đó với pháp lý, cần mở “luồng xanh” thủ tục tối đa cho dự án nhà ở cho thuê, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai.

Với vốn, doanh nghiệp mong muốn được bố trí nguồn vốn vay lãi suất thấp, thời hạn ưu đãi dài hơn, phù hợp với đặc thù của dự án cho thuê có thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Bên cạnh đó, các chính sách ưu đãi cần được thiết kế theo hướng thuận lợi, dễ tiếp cận và thực sự đến được với doanh nghiệp.

“Chính sách đưa ra nhưng doanh nghiệp khó tiếp cận, thủ tục phức tạp thì cuối cùng cũng khó tạo động lực đầu tư. Cơ chế ưu đãi phải đủ thuận lợi để doanh nghiệp có thể thực hiện được, thay vì khiến nhà đầu tư nản lòng”, ông Nghĩa kiến nghị.

Theo đại diện doanh nghiệp, nếu không giải quyết được bài toán hiệu quả đầu tư, phân khúc nhà ở xã hội cho thuê sẽ khó phát triển tương xứng với nhu cầu, dù đây là loại hình rất cần thiết đối với người lao động có thu nhập thấp, chưa có khả năng tích lũy để mua nhà.

Quỹ đất, vốn và quy hoạch là điểm then chốt của nhà xã hội

Ông Trần Chí Trung, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, nhìn nhận nhà ở cho thuê cần được ưu tiên phát triển, bởi một bộ phận rất lớn người lao động tại TP.HCM hiện nay không phải ai cũng có đủ điều kiện tài chính để mua nhà ngay, kể cả nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở cho thuê Thành phố chưa đáp ứng được nhu cầu. Chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và cơ chế hỗ trợ chưa đủ hấp dẫn, đang là những rào cản đối với doanh nghiệp.

TP.HCM đang tập trung 3 nhóm giải pháp. Trước hết là rà soát, bố trí quỹ đất phù hợp để phát triển nhà ở cho thuê, ưu tiên phục vụ người lao động và người có thu nhập thấp. Đây là yếu tố quan trọng bởi nếu doanh nghiệp phải tự tính toàn bộ chi phí đất vào giá thành dự án, giá thuê sẽ khó ở mức phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Cùng với đó, Thành phố sẽ phát huy vai trò của Quỹ phát triển nhà ở trong đầu tư, tiếp nhận, mua lại và quản lý nhà ở cho thuê. Nguồn lực của quỹ có thể được hình thành từ các khoản đóng góp của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, qua đó tạo thêm nguồn vốn phát triển nhà ở xã hội, trong đó có nhà ở cho thuê.

Giải pháp thứ 3 đang được Sở Xây dựng phối hợp với các sở, ngành tham mưu Thành phố xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội theo Luật Phát triển đô thị, nhằm đẩy mạnh cải cách, rút ngắn thủ tục để tạo môi trường thuận lợi hút nhà đầu tư.

Cùng với chính sách ưu đãi đầu tư, doanh nghiệp, người dân cũng đặc biệt quan tâm đến vị trí, quỹ đất và tính phù hợp trong quy hoạch nhà xã hội cho thuê. Ông Đỗ Thanh Bình, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Bcons, đề nghị TP.HCM làm rõ kế hoạch chuẩn bị quỹ đất phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Đặc biệt tại những khu vực gần khu công nghiệp, nhà ga metro và nơi tập trung nhiều việc làm.

Trả lời vấn đề này, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM Phan Văn Tuấn, cho biết Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, đã xác định nhà ở có giá phù hợp là định hướng quan trọng.

Nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê được bố trí gần nơi có việc làm, gắn với khu công nghiệp, trung tâm logistics, các khu đô thị mới và hệ thống giao thông công cộng, đặc biệt là khu vực nhà ga metro.

Theo ông Tuấn, quy hoạch không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu chỗ ở, mà bảo đảm khả năng tiếp cận các hạ tầng xã hội như trường học, y tế, cây xanh và các tiện ích thiết yếu khác.

Cơ chế mới cũng cho phép triển khai quy hoạch 1/500 trước và cập nhật các chỉ tiêu vào đồ án quy hoạch phân khu. Quy trình lập quy hoạch cũng được rút gọn, khi có thể bỏ qua bước lập nhiệm vụ quy hoạch để đi thẳng vào lập đồ án. Theo ông Tuấn, 2 thay đổi này có thể giúp rút ngắn tổng thời gian quy hoạch khoảng 4 tháng.

Khởi công đồng loạt nhà xã hội, nhà cho thuê trong năm 2027

Theo TS Nguyễn Ngọc Hiếu - Đại học Việt- Đức, nhu cầu nhà ở của TP.HCM rất lớn, nếu tính cả nhu cầu tách hộ thì mỗi năm cần đưa vào khai thác mới hoặc cho thuê trên 100.000 căn. Chính phủ cũng đã giao TP.HCM phải hoàn thiện gần 200.000 căn nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê giai đoạn 2021 - 2030. Riêng giai đoạn 2026 - 2030 phải hoàn thành 181.257 căn (gấp gần 10 lần kết quả thực hiện của giai đoạn trước).

Theo thông tin từ Sở Xây dựng, TP.HCM đang tập trung rà soát quỹ đất, rút ngắn thủ tục đầu tư và xây dựng chính sách ưu đãi, để hoàn thành chỉ tiêu 181.257 căn nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030. Trong số này có 129.257 căn hộ để bán hoặc cho thuê mua và 52.000 căn cho thuê.

Sở đã tổng hợp 191 khu đất phát triển nhà ở xã hội, với diện tích khoảng 700ha. Ngoài ra có 31 khu đất công do các cơ quan, đơn vị quản lý với quy mô 70 ha, dự kiến bố trí khoảng 40.000 căn hộ. Sở đang lựa chọn nhà đầu tư để khởi công đồng loạt trong năm 2027.

Nhằm chủ động nguồn cung, UBND TP.HCM cũng giao các đơn vị rà soát đất công và nghiên cứu chuyển đổi các dự án nhà xưởng, khu công nghiệp kém hiệu quả; hướng tới tổng quỹ đất xây nhà xã hội đạt khoảng 1.800ha.

Từ đầu năm đến nay, TP.HCM đã đưa vào sử dụng 3 dự án, với 2.283 căn hộ và khởi công 13 dự án với khoảng 14.000 căn.

Lũy kế hiện có 25 dự án nhà xã hội đang thi công với quy mô khoảng 22.900 căn. Riêng năm 2026, dự kiến có 13 dự án hoàn thành, cung cấp 9.000 căn; cùng 17 dự án quy mô khoảng 18.000 căn để đủ điều kiện mở bán.

Về vốn, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết vốn cho nhà xã hội, nhà cho thuê đang thực hiện với gói tín dụng 140.000 tỷ đồng và gói hỗ trợ từ Công ty đầu tư tài chính Nhà nước TP.HCM, cho vay tối đa 200 tỷ đồng/dự án, lãi suất 0% trong thời hạn 5 - 7 năm.

Theo ông Nguyễn Song Bảo Kỳ - Giám đốc Quỹ phát triển nhà ở TP.HCM, chương trình cho vay ưu đãi của Quỹ hiện hạn mức tối đa là 900 triệu cho một hồ sơ vay mua nhà xã hội. Thời gian vay đến 20 năm và lãi suất là 4,4%/năm.

Chương trình đã hỗ trợ hơn 7.200 người và giải ngân được khoảng gần 4.200 tỷ.

Tuy nhiên, giá nhà hiện nay quá cao đã ảnh hưởng tới nhu cầu tiếp cận nhà ở của người dân của thành phố. Quỹ đang xây dựng phương án để xem xét, điều chỉnh hạn mức vay, tiếp tục cải tiến quy trình, thủ tục, tạo thuận lợi hơn cho người vay.