Doanh nghiệp EU muốn tăng đầu tư, Việt Nam có cơ hội đón dòng vốn chất lượng cao

Phát biểu tại diễn đàn về hợp tác thương mại và đầu tư Việt Nam - EU do Bộ Công Thương tổ chức chiều 4/11 tại Hà Nội, ông Noel Clehane - Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EUABC) - nhận định Việt Nam đang có nhiều cơ hội thu hút đầu tư từ châu Âu trong bối cảnh các chuỗi giá trị toàn cầu được định hình lại.

Theo ông, Việt Nam đã xây dựng được nền tảng sản xuất và xuất khẩu đáng kể, tạo lợi thế trong cạnh tranh thu hút đầu tư. Tuy nhiên, cơ hội trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc thu hút thêm vốn mà quan trọng hơn là đón dòng vốn chất lượng cao, tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế.

Đầu tư từ châu Âu không chỉ mang đến nguồn vốn mà còn có thể đóng góp công nghệ tiên tiến, chuyên môn, hỗ trợ phát triển nhân lực và tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam. Qua đó, doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Ông Noel Clehane cho rằng Việt Nam cần tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp châu Âu mở rộng đầu tư, đồng thời giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất, cung ứng hình thành từ các dự án này.

Một lĩnh vực hợp tác nhiều tiềm năng khác là chuyển đổi xanh. Tính bền vững ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh, tác động trực tiếp đến quyết định đầu tư, quy trình sản xuất, yêu cầu chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Đây là cơ hội để Việt Nam hợp tác với doanh nghiệp châu Âu trong các lĩnh vực sản xuất sạch hơn, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa những cơ hội này, Việt Nam cần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, có tính dự báo và thuận lợi cho hoạt động kinh doanh dài hạn. Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã tạo nền tảng quan trọng cho hợp tác giữa hai bên, nhưng đối thoại chặt chẽ giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp vẫn cần được duy trì.

Sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư

Cùng đánh giá tích cực về triển vọng đầu tư tại Việt Nam, ông Torben Minko, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), cho biết kết quả Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) mới nhất cho thấy 90% doanh nghiệp tham gia khảo sát sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là địa điểm kinh doanh hoặc đầu tư. Đáng chú ý, 23% doanh nghiệp có tầm nhìn đầu tư trên 20 năm.

Theo ông Torben Minko, đây là tín hiệu cho thấy nhiều doanh nghiệp châu Âu không chỉ quan tâm đến cơ hội trước mắt mà còn có kế hoạch gắn bó lâu dài với Việt Nam.

Dù vậy, để chuyển sự quan tâm thành các dự án cụ thể, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách.

Đại diện EuroCham cho rằng thủ tục kéo dài không chỉ làm chậm tiến độ dự án mà còn khiến doanh nghiệp phải phân tán nguồn lực quản lý, hạn chế khả năng mở rộng hoạt động. Vì vậy, Việt Nam cần xác định những điểm nghẽn trong quá trình triển khai dự án và lưu chuyển thương mại để tập trung tháo gỡ, đồng thời sử dụng kinh nghiệm thực tế của doanh nghiệp làm cơ sở cải cách.

Một vấn đề quan trọng khác là tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp FDI châu Âu với các nhà cung cấp trong nước.

Theo ông Torben Minko, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng sẽ được củng cố khi doanh nghiệp có những đối tác đủ năng lực tại thị trường sở tại, đồng thời xây dựng được quan hệ hợp tác ổn định, tin cậy trong dài hạn.

Việc mở rộng nguồn cung tại Việt Nam không chỉ giúp doanh nghiệp châu Âu bảo đảm chuỗi cung ứng mà còn tạo cơ hội để các nhà cung cấp và doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất quốc tế.

Để đạt mục tiêu này, doanh nghiệp mua hàng cần công khai yêu cầu ngay từ đầu. Trong khi đó, nhà cung cấp Việt Nam cần được hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn và tiếp cận nguồn tài chính phù hợp để đáp ứng tiêu chuẩn của đối tác.

Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là yếu tố quyết định khả năng thu hút và duy trì dòng vốn đầu tư dài hạn. Kết quả khảo sát BCI cho thấy 52% doanh nghiệp tham gia xác định nguồn nhân lực là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam. Tuy nhiên, 60% doanh nghiệp có đánh giá trung lập hoặc tiêu cực về triển vọng kinh doanh tại Việt Nam cũng đề cập tình trạng thiếu hụt nhân tài.

Để giải quyết vấn đề này, doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác với các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tạo cơ hội thực hành và đầu tư nâng cao năng lực cho đội ngũ lao động hiện có.

Đồng thời, năng lực thực thi của bộ máy hành chính địa phương cũng cần được cải thiện để giúp doanh nghiệp nhận được hướng dẫn rõ ràng, xử lý hồ sơ nhất quán và giải quyết vướng mắc kịp thời.

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, trong quý III/2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam và EU đạt khoảng 24,1 tỷ USD, tăng 10,1% so với quý II và tăng 27,1% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 19,1 tỷ USD, tăng 13,9% so với quý trước và tăng 32,6% so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu từ thị trường này tăng chậm hơn, giúp Việt Nam duy trì thặng dư thương mại khoảng 14 tỷ USD trong quý III.

Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt 65,5 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ. Xuất khẩu đạt 50,8 tỷ USD, tăng 21,8%; nhập khẩu đạt 14,7 tỷ USD, tăng 13,9%. Mức xuất siêu đạt 36,1 tỷ USD, cao hơn đáng kể so với 28,8 tỷ USD cùng kỳ năm 2025.

EU tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam, chiếm 11,7% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.