Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội bác tin đồn thất thiệt liên quan 8 Làng trẻ em SOS

Theo ông Tô Đức, Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), Làng trẻ em SOS Việt Nam được hình thành trên cơ sở Hiệp định hợp tác ký ngày 22/12/1987 giữa Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Tổ chức Làng Thiếu nhi quốc tế SOS. Từ năm 1990, các làng lần lượt được thành lập để chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi và trẻ có hoàn cảnh đặc biệt mất nguồn nuôi dưỡng.

Gần 40 năm qua, với sự hỗ trợ của Làng trẻ em SOS quốc tế, các nhà tài trợ và chính quyền địa phương, hệ thống đã chăm sóc, nuôi dưỡng 7.048 trẻ em, thanh thiếu niên tại 17 làng.

Từ ngày 1/3/2025, khi chức năng quản lý nhà nước về bảo trợ xã hội và trẻ em được chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Y tế, Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam cũng được bàn giao về Bộ Y tế quản lý.

Tuy nhiên, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc phân công quản lý các làng tại địa phương chưa thống nhất. Một số cơ sở được giao cho những đơn vị khác nhau phụ trách. Trong khi đó, nhiều địa phương đề nghị Bộ Y tế hướng dẫn giao Sở Y tế thực hiện quản lý nhà nước để bảo đảm các làng tiếp tục được hỗ trợ kinh phí tiền ăn hằng tháng và thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ.

Bên cạnh yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy, Làng trẻ em SOS quốc tế cũng nhiều lần đề nghị chuyển giao 8 trong tổng số 17 làng về địa phương quản lý toàn diện. Đề nghị này được đưa ra từ tháng 9/2024 và tiếp tục được nhắc lại trong công thư gửi Bộ Y tế tháng 5/2025.

Đến tháng 3/2026, Bộ Y tế và Làng trẻ em SOS quốc tế ký biên bản ghi nhớ về việc bàn giao 8 làng cùng 25 cơ sở giáo dục. Hai bên đồng thời thống nhất tiếp tục trao đổi phương án, lộ trình sắp xếp 9 làng còn lại và Văn phòng Làng trẻ em SOS Việt Nam.

Trên cơ sở ý kiến của các làng, UBND các tỉnh, thành phố và bộ, ngành liên quan, Bộ Y tế báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét phương án. Ngày 24/4/2026, Thủ tướng ban hành Quyết định số 735/QĐ-TTg, phê duyệt việc sắp xếp, tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS Việt Nam.

Theo quyết định, 8 làng tại Hà Nội, Hưng Yên, Phú Thọ, Nghệ An, Quảng Trị, Huế, Khánh Hòa và Gia Lai được bàn giao nguyên trạng về địa phương quản lý. Các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống cũng được chuyển giao theo danh sách kèm theo quyết định.

Ông Đức nhấn mạnh, đây không phải là việc giải thể các làng hay chấm dứt hoạt động chăm sóc trẻ em. Việc bàn giao được thực hiện nguyên trạng, bao gồm cơ sở vật chất, tài chính, tài sản, trang thiết bị, trẻ em, thanh niên, học sinh, học viên, các bà mẹ, bà dì, cán bộ, nhân viên, giáo viên và người lao động đang làm việc tại thời điểm chuyển giao.

Bộ Y tế có trách nhiệm phối hợp với các bộ, ngành và địa phương hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện. Các tỉnh, thành phố tiếp nhận phải tổ chức quản lý, bố trí nguồn lực và bảo đảm điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ em. Những cơ sở được bàn giao có trách nhiệm cung cấp hồ sơ, tài liệu và duy trì hoạt động bình thường.

Đến nay, Khánh Hòa, Nghệ An, Huế, Quảng Trị và Gia Lai đã hoàn thành việc tổ chức, sắp xếp. Hà Nội, Phú Thọ và Hưng Yên đang tiếp tục hoàn thiện phương án, chủ yếu theo hướng sáp nhập làng vào cơ sở trợ giúp xã hội công lập hiện có hoặc thành lập cơ sở mới để tiếp nhận.

Theo Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội, các chế độ chăm sóc đối với trẻ em, thanh niên SOS, các bà mẹ, bà dì và người lao động tại các cơ sở vẫn được bảo đảm theo quy định.

Không có chuyện bàn giao Làng trẻ em SOS để phục vụ hiến, lấy mô

Trước thông tin một số tài khoản mạng xã hội gán ghép việc bàn giao các Làng trẻ em SOS với hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người, ông Tô Đức nhấn mạnh: “Tôi khẳng định, việc sắp xếp, bàn giao 8 Làng trẻ em SOS cơ sở hoàn toàn không liên quan đến hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người.

Giữa việc sắp xếp hệ thống Làng trẻ em SOS và hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người không có bất kỳ mối liên hệ nào.

Đây là hai vấn đề hoàn toàn độc lập, được điều chỉnh bởi những quy định pháp luật chuyên ngành chặt chẽ, đầy đủ và nghiêm minh”.

Theo ông Đức, việc chăm sóc trẻ em và tổ chức lại hệ thống Làng trẻ em SOS phải tuân thủ Hiệp định năm 1987, các biên bản ghi nhớ, thỏa thuận giữa Làng trẻ em SOS quốc tế với các cơ quan quản lý và chính quyền địa phương. Mục tiêu là bảo đảm môi trường sống, điều kiện chăm sóc và phát triển tốt nhất cho trẻ.

Luật Trẻ em cũng quy định lợi ích tốt nhất của trẻ phải được đặt lên hàng đầu trong mọi quyết định liên quan. Pháp luật nghiêm cấm các hành vi xâm hại, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em; lợi dụng việc nhận chăm sóc thay thế hoặc các chính sách hỗ trợ để trục lợi.

Tương tự, Luật Nuôi con nuôi nghiêm cấm lợi dụng việc nuôi con nuôi để trục lợi, bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục, bắt cóc hoặc mua bán trẻ em.

Đặc biệt, Quyết định số 735/QĐ-TTg quy định rõ phạm vi bàn giao là tổ chức quản lý, tài sản, tài chính, nhân sự, cơ sở vật chất và trách nhiệm duy trì hoạt động của các cơ sở. Không có nội dung nào liên quan đến hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người.

Ông Đức cho biết, theo báo cáo của Làng trẻ em SOS Việt Nam, trong gần 40 năm hoạt động, chưa từng có trường hợp trẻ em được chăm sóc tại hệ thống này liên quan đến hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người.

Ông cũng dẫn dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, trong đó đề cập các hành vi nghiêm cấm lợi dụng việc nuôi con nuôi, chăm sóc thay thế để thực hiện việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người.

Từ những căn cứ trên, Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội cho rằng các thông tin suy diễn về mối liên hệ giữa việc bàn giao các làng với hoạt động hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người không có cơ sở pháp lý và không phản ánh thực tế.

Trước tình trạng thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội, ông Đức mong muốn cộng đồng thận trọng khi tiếp nhận và chia sẻ thông tin, tránh vô tình tiếp tay cho những nội dung chưa được kiểm chứng. Những thông tin này không chỉ gây hoang mang mà còn có thể làm tổn thương trẻ em và những người đang trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng các em.

Theo ông, điều quan trọng nhất là cộng đồng tiếp tục chung tay bảo vệ trẻ em, lan tỏa thông tin chính xác và tạo điều kiện để các em được sống trong môi trường an toàn, được chăm sóc, giáo dục và có cơ hội xây dựng tương lai tốt đẹp.