Cách để TP.HCM di dời toàn bộ 41.540 căn nhà ven kênh rạch trong 4 năm

Báo cáo tiến độ thực hiện di dời 41.540 căn nhà ven kênh rạch, chỉnh trang đô thị trên địa Thành phố đến 2030, tại cuộc họp về tình hình kinh tế xã hội 7 tháng đầu năm 2026, lãnh đạo Sở Xây dựng TP.HCM cho biết đã hoàn tất, trình UBND Thành phố ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven sông, kênh, rạch giai đoạn 2025 - 2030.

“Đây chương trình trọng điểm mang tính lịch sử, nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng nhà lụp xụp ven sông rạch kéo dài nhiều thập kỷ qua, gắn liền với các mục tiêu giảm ngập úng, kiểm soát triều cường và nâng cao chất lượng sống cho người dân”, lãnh đạo Sở Xây dựng nhận định.

Nhu cầu vốn 396.875 tỷ đồng thực hiện 115 dự án

Để thực hiện, Thành phố sẽ triển khai 115 dự án chỉnh trang đô thị, với tổng vốn đầu tư dự kiến là 396.875 tỷ đồng, bao gồm di dời, xây dựng bờ kè, đường giao thông dọc kênh và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ trên địa bàn 53 phường, xã. Tập trung lớn nhất tại khu vục Quận 8 cũ, với 19 tuyến kênh rạch. Khu vực này sẽ di dời khoảng 14.950 căn nhà.

Đề án chia lộ trình và tiến độ triển khai cụ thể trong 4 năm, từ 2026 - 2030.

Trong đó, năm 2026 sẽ di dời khoảng 2.921 căn nhà, đồng thời khởi công dự án Rạch Văn Thánh và hoàn thành 10 dự án chuyển tiếp. Thành phố đã chuẩn bị săn 1.202 căn hộ/nền đất tái định cư.

Năm 2027, lũy kế di dời đạt 5.139 căn nhà, đồng thời hoàn thành đưa vào sử dụng 3.510 căn nhà ở xã hội từ nguồn vốn ngoài ngân sách.

Giai đoạn này, Thành phố sẽ khởi công đồng loạt 11 dự án đầu tư công.

Năm 2028 sẽ là giai đoạn tăng tốc, mục tiêu lũy kế di dời 26.508 căn (tương đương 63,8% kế hoạch).

Trong năm này, các dự án thực hiện theo phương thức PPP sẽ đồng loạt khởi công.

Giai đoạn 2029 - 2030, toàn bộ 41.540 căn nhà ven kênh sẽ được di dời. Khi hoàn tất việc di dời nhà ven kênh rạch, Thành phố sẽ tập trung thi công hoàn thành hạ tầng, công viên cây xanh, nghiệm thu bàn giao đưa công trình vào sử dụng, chào mừng 100 năm Ngày thành lập Đảng.

Cũng theo Sở Xây dựng, nguồn vốn thực hiện việc di dời, chỉnh trang đô thị được cơ cấu đa dạng. Trong đó đầu tư công khoảng 70 dự án, với tổng mức đầu tư 232.770 tỷ đồng (bao gồm chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng chiếm 72,8%, khoảng 169.435 tỷ đồng).

Ngân sách Thành phố đã/dự kiến bố trí 57.062 tỷ đồng, nhưng nhu cầu cần bổ sung giai đoạn 2026-2030 lên đến 129.445 tỷ đồng.

Nguồn thứ 2 là huy động xã hội hóa, với hình thức đối tác công tư (PPP) khoảng 45 dự án.

Tổng vốn huy động khoảng 164.033 tỷ đồng, gồm 16 dự án kêu gọi nhà đầu tư chiến lược khoảng 140.318 tỷ đồng và 29 dự án chỉnh trang tại xã Nhà Bè với khoảng 23.716 tỷ đồng.

Cùng với đó là tạo nguồn thu từ quỹ đất, tức đấu giá các khu đất công hiện có và quỹ đất thương mại sau di dời khu vực bờ Nam Kênh Đôi, rạch Xóm Củi, Tạ Quang Bửu... ước thu khoảng 90.343 tỷ đồng để tái đầu tư.

60% người dân chọn tự lo nơi ở

Khảo sát của Sở Xây dựng cho thấy khoảng 60% hộ dân chọn nhận tiền bồi thường theo giá thị trường, để tự lo nơi ở. Khoảng 40% còn lại, tương đương 15.285 căn/nền có nhu cầu bố trí tái định cư.

Tuy nhiên, phần lớn nhà ven kênh rạch không đủ điều kiện bồi thường đất (do lấn chiếm), Thành phố áp dụng cơ chế đặc thù, cho phép sử dụng Nhà ở xã hội để bố trí tái định cư.

Quỹ nhà tái định cư được bố trí tại 45 dự án, với quy mô 17.668 căn hộ/nền, kết hợp cùng quỹ nhà có sẵn (902 căn).

Song song đó, sẽ thực hiện đầu tư công 4 dự án nhà ở xã hội với 2.792 căn, đồng thời huy động doanh nghiệp và các dự án PPP... đảm bảo hơn 41.000 hộ dân có nơi ở mới an toàn, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Đồng thời hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, ưu tiên giao mặt bằng kinh doanh/dịch vụ ven sông.

Sở Xây dựng cho biết ngoài các dự án đầu tư công đã được bố trí vốn thực hiện, chuẩn bị đầu tư và chưa giao nhiệm vụ lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, có 45 dự án PPP với quy mô ảnh hưởng 14.883 căn nhà, tổng mức đầu tư dự kiến 164.033,326 tỷ đồng. Hiện nay có 4 nhà đầu tư quan tâm thực hiện 9 dự án.

Riêng nhóm 29 dự án thuộc Đề án chỉnh trang đô thị xã Nhà Bè, quy mô ảnh hưởng 2.950 căn nhà, tổng mức đầu tư dự kiến 23.715,552 tỷ đồng, hiện Công ty Cổ phần phát triển bất động sản Phát Đạt quan tâm thực hiện cho toàn bộ 29 dự án theo đề án.