'Bài học Việt Nam' dành cho tỷ phú Elon Musk

Tesla và VinFast bước vào thị trường Ấn Độ trong cùng một thời điểm, song hành trình của hai hãng xe điện lại đi theo hai hướng hoàn toàn trái ngược.

Trong cuộc đua xe điện (EV) tại Ấn Độ, điều gây bất ngờ không phải là doanh số khiêm tốn của Tesla, mà là tốc độ tăng trưởng kỳ diệu của VinFast. Hai hãng xe cùng đặt chân vào một trong những thị trường ô tô tiềm năng nhất thế giới với nhiều kỳ vọng lớn, song kết quả đạt được lại khác biệt rõ rệt: VinFast nhanh chóng tăng tốc, còn Tesla vẫn chật vật tìm chỗ đứng.

Theo số liệu từ các tổ chức trong ngành, kể từ khi bắt đầu giao xe vào tháng 9/2025, Tesla mới bán được 383 xe điện tại Ấn Độ. Trong cùng khoảng thời gian, VinFast tiêu thụ tới 3.568 xe, cao gần gấp 10 lần đối thủ Mỹ.

Bởi vậy, câu hỏi với thị trường EV Ấn Độ giờ đây không còn là “Tesla có thể tồn tại hay không”, mà là “Tesla có thể học được gì từ VinFast?”.

3 bài học của VinFast

Bài học đầu tiên chính là nội địa hóa.

VinFast sớm nhận ra rằng Ấn Độ ưu tiên các nhà sản xuất có hiện diện nội địa. Hãng đã xây dựng nhà máy rộng 400 mẫu Anh tại Thoothukudi, bang Tamil Nadu, qua đó tránh được mức thuế nhập khẩu cao và có thể đưa ra mức giá cạnh tranh cho các mẫu VF6 (17,29 lakh rupee), VF7 (21,89 lakh rupee) và VF MPV7 (24,49 lakh rupee).

Trong khi đó, Tesla lựa chọn chiến lược nhập khẩu, đưa Model Y – mẫu xe bán chạy nhất toàn cầu của hãng – vào thị trường Ấn Độ với giá gần 60 lakh rupee.

Ông Gaurav Vangaal, Phó giám đốc bộ phận dự báo xe du lịch của S&P Global Mobility, nhận định việc Tesla chậm chân đã khiến hãng đánh mất “hiệu ứng mới lạ” từng tạo nên sức hút toàn cầu.

Theo ông, Model Y là mẫu xe tiên phong về công nghệ, nhưng lại được tung ra trong bối cảnh thị trường đã thay đổi đáng kể. Đến giữa năm 2025, BMW iX1 đã có vị thế vững chắc ở phân khúc EV cao cấp, trong khi Mercedes-Benz, Volvo và BYD cũng liên tiếp tung ra các lựa chọn cạnh tranh.

Mức giá cao do nhập khẩu nguyên chiếc (CBU), mạng lưới trạm sạc Supercharger còn hạn chế, cùng việc nhiều đối thủ đã xuất hiện trước đó với trang bị tốt hơn, khiến Tesla không tạo được cú hích như kỳ vọng.

Bài học thứ hai nằm ở tâm lý tiêu dùng của người Ấn Độ: đề cao giá trị sử dụng hơn là hào quang thương hiệu toàn cầu.

Chiến lược nhập khẩu khiến Model Y bị đẩy lên phân khúc giá mà người mua thường kỳ vọng một mẫu xe sang phục vụ nhu cầu có tài xế riêng, thay vì một chiếc xe công nghệ cao thiên về trải nghiệm tự lái.

Trong khi đó, VinFast vẫn duy trì được mức giá trong khoảng 20–25 lakh rupee – phân khúc được xem là “điểm nóng” của thị trường EV Ấn Độ.

Một chuyên gia phân tích ngành ô tô cho biết phân khúc EV có doanh số lớn nhất hiện nay nằm trong khoảng 15–30 lakh rupee, nơi Mahindra và VinFast đang cạnh tranh quyết liệt. Riêng Mahindra đã bán được 32.092 xe điện trong cùng giai đoạn 8 tháng, trong khi doanh số của Tesla chưa bằng 1% con số này.

Ban lãnh đạo VinFast được cho là đã nhìn thấy xu hướng đó từ sớm. Ông Phạm Sanh Châu, CEO VinFast châu Á thuộc tập đoàn Vingroup – công ty mẹ của VinFast – nhận định rằng thị trường Ấn Độ “cực kỳ coi trọng giá trị sử dụng”. Theo ông, ngay cả khi hạ tầng, chính sách giá nội địa hóa hay dịch vụ hậu mãi chưa hoàn toàn đáp ứng kỳ vọng, người tiêu dùng Ấn Độ vẫn ưu tiên bài toán “giá trị nhận được so với số tiền bỏ ra”.

“Ngay cả ở phân khúc trên 45 lakh rupee, người tiêu dùng vẫn rất cân nhắc về giá trị, bất kể sản phẩm đó có tham vọng hay cao cấp đến đâu”, ông nói.

Theo ông Vangaal, nếu muốn mở rộng tại Ấn Độ, Tesla sẽ phải tiến gần hơn tới nhu cầu thực tế của thị trường bằng các mẫu xe sản xuất nội địa, đồng thời phát triển mạng lưới trạm sạc rộng hơn.

Bài học thứ ba là: đến sau không đồng nghĩa với thất bại, nếu có chiến lược phù hợp.

Tesla bị xem là chậm chân tại Ấn Độ. Năm 2017, sau khi tỷ phú Elon Musk đăng trên mạng xã hội rằng “Ấn Độ cam kết đến năm 2030 chỉ bán xe điện”, Chủ tịch hãng Mahindra Anand Mahindra đã đáp lại đầy ẩn ý: “Elon, ông đâu muốn để toàn bộ thị trường cho Mahindra chứ?”

Điều đáng chú ý là vào thời điểm đó, VinFast thậm chí còn chưa ra đời. Tesla đăng dòng trạng thái vào tháng 7/2017, còn VinFast chỉ được thành lập hai tháng sau, vào tháng 9 cùng năm. Tuy nhiên, hãng xe Việt Nam nay lại trở thành ví dụ cho thấy việc đi sau vẫn có thể là lợi thế nếu chuẩn bị đúng hướng và đi đúng chiến lược.

Dẫu vậy, Tesla đang cho thấy dấu hiệu điều chỉnh.

Việc ra mắt mẫu Model YL 6 chỗ vào tháng 4/2026 với giá 61,99 lakh rupee được xem là bước đi nhằm thích nghi với văn hóa sử dụng xe có tài xế riêng – xu hướng phổ biến trong phân khúc trên 50 lakh rupee tại Ấn Độ. Song nếu không rút ra được bài học về nội địa hóa và thấu hiểu phân khúc EV đại chúng, Tesla nhiều khả năng vẫn chỉ là một thương hiệu xe điện ngách tại Ấn Độ, trong khi VinFast tiếp tục mở rộng hiện diện tại thị trường này.