6.600 đồng/tháng dù ô tô không qua trạm: BOT thu lợi, sao chủ xe phải trả tiền?

Tôi là công chức sống và làm việc tại Hà Nội. Chiếc xe ô tô gia đình chủ yếu dùng để đi làm hàng ngày, đưa đón con đi học và thỉnh thoảng đi chợ vào cuối tuần. Do đặc thù công việc cũng như nhu cầu sinh hoạt, tôi hiếm khi phải lái xe ra khỏi thành phố. Cả năm, số lần tôi đi qua trạm thu phí không dừng BOT trên các tuyến cao tốc chỉ đếm trên đầu ngón tay. Vì thế, tôi thấy thật vô lý khi biết đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí tự động VETC và ePass áp dụng khoản phí quản lý tài khoản định kỳ 6.600 đồng mỗi tháng đối với cá nhân từ tháng 8.

Nghĩa là dù nhiều tháng liền chiếc xe của tôi không hề lăn bánh qua bất kỳ trạm BOT nào, hệ thống vẫn tự động trừ tiền.

Số tiền 79.200 đồng mỗi năm không lớn, nhưng việc phải trả tiền đều đặn trong suốt thời gian không sử dụng dịch vụ là điều rất khó chấp nhận, trong khi nguyên tắc cốt lõi của thương mại và cung ứng dịch vụ là người tiêu dùng chỉ trả chi phí cho những giá trị thực tế phát sinh.

Dịch vụ thu phí tự động đường bộ ra đời nhằm mục đích hỗ trợ xe qua trạm BOT nhanh chóng, không dừng, giảm ùn tắc và tiết kiệm thời gian. Theo quy định hiện hành tại Nghị định 119/2024/NĐ-CP, thanh toán điện tử giao thông không dừng là hình thức bắt buộc đối với toàn bộ phương tiện lưu thông qua các trạm thu phí trên các tuyến cao tốc và quốc lộ.

Nhằm đáp ứng điều kiện quản lý nhà nước và đảm bảo quyền lưu thông thông suốt, gần như 100% chủ xe ô tô trên cả nước đều phải dán thẻ định danh phương tiện của VETC hoặc ePass trừ khi hoàn toàn không có ý định chạy trên các tuyến đường này; không có lựa chọn khác. Nhưng nếu vì chủ xe ở thế bắt buộc phải sử dụng tài khoản giao thông của VETC, ePass mà buộc họ phải đóng tiền cả khi không dùng dịch vụ thì thiếu công bằng.

Nếu phải đóng phí quản lý tài khoản để duy trì dịch vụ liên kết với ngân hàng, vận hành hệ thống và bảo trì hạ tầng công nghệ, nâng cấp bảo mật, xử lý khiếu nại... như lý giải của VETC, ePass thì người đóng phải là phía doanh nghiệp BOT chứ sao lại là khách hàng?

Khi thay thế hình thức mua vé tại chỗ bằng thu phí không dừng, các trạm BOT cắt giảm rất nhiều chi phí cho việc thuê nhân sự đứng bốt soát vé, in ấn vé giấy, giảm rủi ro thất thoát tiền mặt và giảm nguy cơ phải “xả trạm” do ùn tắc quá mức. Khách hàng trực tiếp thuê và sử dụng giải pháp của các nhà cung cấp dịch vụ thu phí không dừng như VETC/ePass chính là các chủ đầu tư BOT, nên họ phải là bên trả tiền.

Ngay cả khi các bên muốn đẩy trách nhiệm thanh toán này cho khách qua trạm thì cũng phải bảo đảm nguyên tắc “cháo có múc tiền mới trao”, chứ thu cả những tháng không hề sử dụng thì có lẽ đây là trường hợp quá lạ lùng và hiếm hoi. Chủ xe không đi qua trạm BOT, hệ thống không phải thực hiện bất kỳ thao tác nhận diện biển số, quét thẻ, đối soát giao dịch hay trừ tiền nào liên quan đến xe đó.

Tóm lại, chi phí vận hành, duy trì máy chủ hay bảo trì hệ thống của VETC/ePass phải nằm trong hợp đồng dịch vụ B2B giữa doanh nghiệp cung cấp giải pháp và doanh nghiệp BOT. Người dân chỉ là người mua vé sử dụng đường.

Về bản chất, mối quan hệ này tương tự như việc một chủ bãi xe lớn thuê một đối tác đứng ra soát vé và thu tiền giúp mình. Nhờ đối tác này mà chủ bãi xe cắt giảm được bộ máy nhân sự ghi vé thủ công, thu tiền mặt nhanh hơn và tránh tối đa rủi ro thất thoát. Công ty đối tác duy trì hoạt động nhờ khoản tiền công do chính chủ bãi xe chi trả. Người gửi xe, cho dù mua vé lượt hay vé dài hạn, cũng chỉ có nghĩa vụ trả tiền vé chứ không phải trả phí thu hộ kia.

Ngoài ra, để sử dụng dịch vụ thu phí tự động, hàng triệu chủ xe trên cả nước luôn phải nộp và duy trì khoản tiền nhất định trong tài khoản giao thông hoặc ví điện tử liên kết. Theo số liệu từ Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia và Bộ Công Thương, tính đến cuối năm 2023, tổng số lượng xe ô tô lũy kế đã đăng ký và lưu hành tại Việt Nam đạt khoảng 6,31 triệu chiếc; như vậy tổng số tiền nằm chờ trong tài khoản vô cùng lớn.

Nếu trung bình mỗi tài khoản duy trì số dư tối thiểu từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng để đề phòng khi cần đi đường dài, tổng số tiền đọng lại trong hệ thống của VETC và ePass đã là hàng trăm tỷ đồng. Chủ xe không được trả đồng lãi suất nào mà còn bị trừ phí quản lý tài khoản cả trong những tháng không sử dụng thì rõ ràng và thiếu cân bằng về lợi ích giữa bên cung cấp dịch vụ và người tiêu dùng.

Từ những phân tích trên, mong rằng các đơn vị vận hành dịch vụ VETC, ePass cũng như các cơ quan quản lý nhà nước như Cục Đường bộ Việt Nam xem xét lại chính sách thu phí quản lý tài khoản này.

Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.