Vợ Quan Vũ là ai?

Các chiến tích của Quan Vũ trên chiến trường đều được tác giả La Quán Trung mô tả rất chi tiết, tỉ mỉ trong cuốn tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa. Tuy nhiên, để làm nổi bật hình ảnh trung nghĩa, đơn độc của vị tướng này, hình ảnh vợ con ông được nhắc tới một cách rất hạn chế.

Ở hồi thứ 73, vị quân sư của Đông Ngô - Gia Cát Cẩn dâng kế hoạch hỏi cưới con gái của Quan Vũ cho con trai của Tôn Quyền để củng cố liên minh Tôn - Lưu. Nhờ đó, Quan phu nhân được nhắc tới qua câu nói: "Tôi nghe Vân Trường từ khi đến nhậm Kinh Châu, được Lưu Bị lấy vợ cho, sinh được một trai một gái…"

Sự vắn tắt và mờ nhạt ấy lại càng khiến danh tính của vợ Quan Vũ trở thành một trong những bí ẩn thời Tam quốc, thu hút sự quan tâm của hậu thế.

Vợ Quan Vũ là ai?

Theo các tài liệu như Toàn tượng thông tục Tam Quốc chí truyện, từng có một người tên Hoa Quan Tác tới doanh trại tự nhận là con trai của Quan Vũ. Theo lời của người này, Quan Vũ năm xưa thất lạc vợ con trong cảnh loạn lạc. Vì nhà quá nghèo nên hai mẹ con Quan Hoa Tác phải nương tựa vào gia đình bên ngoại là Hồ viên ngoại để sinh sống. Chi tiết trên đưa ra một manh mối về người vợ mang họ Hồ của Quan Vũ.

Lại có chuyện kể rằng, sau khi kết nghĩa vườn đào, Lưu Bị lo sợ hai người em vướng chuyện vợ con mà không hết lòng với sự nghiệp phục hưng nhà Hán. Trương Phi và Quan Vũ hiểu được mối lo của này nên quyết định gạt bỏ vợ con của mình. Khi ra tay, họ đổi vị trí cho nhau. Thế nhưng khi tới nhà Quan Vũ, Trương Phi thấy vợ của anh kết nghĩa là Hồ Kim Định đang bụng mang dạ chửa nên không nỡ hành động.

Sau đó, vợ Quan Vũ sinh được một người con trai đặt tên là Quan Hưng rồi đổi tên thành Hoa Quan Tố. Sau nhiều biến cố, cả Hồ Kim Định và con trai đến Tây Xuyên đoàn tụ với Quan Vũ.

Câu chuyện này được cho là có cơ sở bởi Quan Vũ có một người con trai tên là Quan Hưng. Người này theo ông ra chiến trường chinh chiến nhiều năm và được ghi lại tương đối nhiều trong sử sách.

Cuốn Tiểu thuyết Tùng Khảo của Tiền Tĩnh Phương còn đề cập đến chi tiết như sau: Vào thời nhà Thanh, có người tên Vương Chu Đán đào được bia mộ Quan Công. Người này sau đó đã viết Quan hầu tổ mộ bia ký, khẳng định Quan Vũ từng cưới Hồ thị. Ngày 13 tháng 5 năm Quang Hòa nguyên niên dưới thời Hán Linh Đế, Hồ thị sinh ra người con trai tên Bình.

Hồ Kim Định cũng là nhân vật xuất hiện trong các tác phẩm dã sử và văn hóa dân gian. Bà được coi là người vợ tào khang, cưới hỏi chính thức của Quan Vũ và là mẹ của các con ông.

Như vậy, một số tài liệu chính sử hay những giai thoại dân gian và các tài liệu dã sử đều có chung một khẳng định là vợ Quan Vũ là người mang họ Hồ, có thể là Hồ Kim Định.

Quan Vũ có mấy người con?

Cũng giống như vợ Quan Vũ, thông tin về con cái của ông cũng có nhiều chi tiết chưa rõ ràng. Theo chính sử, con trai trưởng của Quan Vũ là Quan Bình. Tuy nhiên, theo Tam quốc diễn nghĩa, Quan Bình lại là con nuôi của Quan Vũ.

Ngoài Quan Bình, Quan Vũ còn có con trai Quan Hưng và con gái Quan Ngân Bình hay còn gọi là Quan Phụng. Người con út Quan Sách chỉ xuất hiện trong các câu chuyện dân gian và tiểu thuyết như Hoa Quan Sách truyện và được coi là không có thật trong lịch sử.

Con trai cả Quan Bình vốn thông minh, nhanh nhẹn, lại được Quan Vũ dốc lòng rèn luyện binh pháp nên sớm bộc lộ tài trí hơn người, luôn theo cha trong các trận chiến quan trọng. Năm 211, Lưu Chương muốn chống lại Trương Lỗ nên nhờ Lưu Bị tới Tây Xuyên để giúp đỡ. Trong số tướng lĩnh được Lưu Bị dẫn đi cùng thời điểm đó có cả Quan Bình.

Năm 219, Quan Bình theo Quan Vũ tấn công Phàn Thành. Chiến dịch thất bại, hai cha con đều bị quân Đông Ngô bắt, chém đầu rồi dâng lên Tào Tháo. Thời điểm này, Quan Bình vẫn chưa có con nối dõi.

Còn Quan Hưng vẫn còn nhỏ khi cha mình xông pha chiến trận, chủ yếu sống ở Ích Châu với Lưu Bị. Khi cha và anh qua đời, Quan Hưng được tập tước Hán Thọ Đình hầu của Quan Vũ.

Dưới hào quang của cha và anh trai, Quan Hưng có tiền đồ rộng mở. Thừa tướng Gia Cát Lượng cũng rất mực tin yêu. Năm 20 tuổi, ông đã làm đến chức Thị trung, trở thành trọng thần. Khi Bắc phạt, Gia Cát Lượng lấy Quan Hưng làm Trung giám quân, quản lý việc quân ở Hán Trung.

Rất tiếc là chỉ vài năm sau đó, Quan Hưng mắc bệnh qua đời. Ông có ít nhất hai người con trai là Quan Thống và Quan Di. Quan Thống làm tới chức Hổ Bôn trung lang tướng, cũng mất sớm và không có con trai nối dõi. Sau khi Quan Thống mất, Quan Di được tập tước Hán Thọ Đình hầu.

Năm 264, nhà Thục Hán bị xóa sổ. Tướng Nguỵ là Bàng Hội để trả thù việc cha mình - Bàng Đức bị Quan Vũ giết trên chiến trường, đã tìm mọi cách truy lùng hậu duệ của ông và thẳng tay sát hại họ.

Tam quốc diễn nghĩa có nhắc tới người con gái của Quan Vũ là Quan Ngân Bình. Khi đó, Tôn Quyền muốn hỏi cưới con gái của Quan Vũ cho con trai của mình, qua đó củng cố liên minh giữa Đông Ngô và Thục Hán.

Để thực hiện mục đích này, Tôn Quyền cử Gia Cát Cẩn sang nói chuyện với Quan Vũ. Khi gặp mặt, anh trai của Gia Cát Lượng tỏ ra hết sức khiêm nhường. Ông cho hay, Tôn Quyền có một người con trai khôi ngô tuấn tú, muốn cầu hôn con gái Quan Vũ, để hai nhà thân càng thêm thân, hợp sức đánh Tào Tháo.

Trái ngược với sự khiêm nhường của Gia Cát Cẩn, Quan Vũ lại nổi giận. Vì tướng này còn nhục mạ nhà Tôn Quyền với câu nói: "Hổ nữ há có thể gả cho khuyển tử". Quan Vũ còn đe doạ Gia Cát Cẩn rằng nếu ông không phải là anh trai của Gia Cát Lượng, hẳn đã phải rơi đầu ở nơi đây. Nói xong, Quang Vũ sai quân đuổi Gia Cát Cẩn về.

Sau khi Quan Vũ và Quan Bình bị quân Đông Ngô bắt sống và chém đầu, Quan Ngân Bình đã bái Triệu Vân làm sư phụ. Vốn đã có tư chất, giỏi giang hơn người, lại được Triệu Vân hết lòng bồi dưỡng, con gái của Quan Vũ nhanh chóng tiến bộ.

Bên cạnh đó, trong cuốn Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện có nói Quan Ngân Bình được Thừa tướng Thục Hán tin yêu, coi như con nuôi, hết lòng truyền dạy binh pháp.

Gia Cát Lượng đem theo Quan Ngân Bình trong chiến dịch Nam Trung nổi tiếng với điển tích “Thất cầm Mạch Hoạch”. Đây được coi là đỉnh cao trong binh nghiệp của Khổng Minh, dập tắt những mầm mống phản loạn gây hại đến nhà Thục Hán, tạo tiền đề quan trọng cho các chiến dịch Bắc phạt sau này.

Chiến dịch Nam Trung kết thúc, Gia Cát Lượng thay mặt gia tộc họ Quan, định hôn sự cho Quan Ngân Bình với con trai trưởng của tướng Lý Khôi là Lý Dĩ. Sau khi thành thân, Quan Ngân Bính ở lại trấn thủ Nam Trung cùng nhà chồng.

Không lâu sau, các bộ lạc tại Nam Trung lại một lần nữa nổi dậy. Cha con Lý Khôi cùng Quan Ngân Bình tiếp tục dẹp loạn, dẫn quân công phá Du Nguyên. Sau đó, vợ chồng Quan Ngân Bình là Lý Dĩ sống ở nơi đây. Khi qua đời, họ được dân trong vùng thờ cúng.