Vì sao phần lớn người Hàn Quốc không có mùi cơ thể?

Trong khi nhiều người trên thế giới không thể thiếu lăn khử mùi mỗi khi thời tiết nóng bức, oi ả thì tại Hàn Quốc và nhiều khu vực Đông Á, phần lớn người dân gần như không có mùi cơ thể khó chịu. Lời giải thích cho hiện tượng này không nằm ở thói quen vệ sinh, mà ở yếu tố di truyền học.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy phần lớn người Đông Á sở hữu một đột biến gene đặc biệt, khiến cơ thể họ ít tạo ra mùi cơ thể hơn so với phần còn lại của dân số thế giới.

Đột biến gene quyết định mùi cơ thể

Theo các chuyên gia da liễu, mùi cơ thể không chỉ phụ thuộc vào việc vệ sinh cá nhân hay môi trường sống mà chủ yếu được quyết định bởi gene. Cụ thể, gene mang tên ABCC11 đóng vai trò then chốt trong việc cơ thể có phát sinh mùi hôi nách hay không.

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, từ 80% đến 95% người Đông Á mang rối loạn chức năng gene ABCC11, yếu tố liên quan trực tiếp đến hiện tượng hôi nách. Điều này đồng nghĩa với việc cơ thể họ không tạo ra mùi axit đặc trưng thường xuất hiện khi con người đổ mồ hôi trong điều kiện nhiệt độ cao.

Tiến sỹ Madalyn Nguyen, bác sỹ da liễu tại bang Oregon (Mỹ), cho biết những người gốc Đông Á, bao gồm cả chính bà, thường có mùi cơ thể nhẹ hơn bình thường đáng kể. “Mùi cơ thể sẽ bớt nồng nặc và ít phổ biến hơn nhiều. Vì vậy, chúng tôi có thể không cần che giấu mùi cơ thể trong thời gian dài như những nhóm dân số khác", bà nói.

Để hiểu rõ sự khác biệt này, cần nhìn vào cơ chế sinh học của tuyến mồ hôi. Theo bác sỹ Nguyen, mùi cơ thể chủ yếu liên quan đến tuyến mồ hôi apocrine, tập trung ở vùng nách và háng. Ở những người không mang đột biến gene ABCC11, các protein trong tuyến mồ hôi hoạt động như một “chất vận chuyển”, đưa các hợp chất béo (lipid) từ tế bào vào mồ hôi.

Khi mồ hôi được tiết ra, vi khuẩn trên da sẽ phân giải các lipid này, tạo nên mùi cơ thể đặc trưng. Ngược lại, ở những người mang đột biến gene, cơ chế vận chuyển này gần như không hoạt động. “Chất vận chuyển đó không hoạt động, nên chúng ta không có cùng loại lipid đi vào mồ hôi và ráy tai. Ít lipid hơn đồng nghĩa với ít mùi cơ thể hơn, và điều này cũng dẫn đến ráy tai khô thay vì dạng ướt", Nguyen giải thích.

Thực tế, dạng ráy tai khô được xem là một dấu hiệu sinh học đi kèm với đột biến ABCC11.

Sự khác biệt rõ rệt giữa các khu vực dân số

Một nghiên cứu năm 2010 đăng trên Tạp chí Da liễu Điều tra cho thấy, đột biến gene này xuất hiện với tần suất rất khác nhau giữa các khu vực trên thế giới. Trong khi phần lớn người Đông Á mang đột biến, tỷ lệ này chỉ xuất hiện ở tối đa 3% dân số châu Âu và châu Phi.

Trong nhóm Đông Á, người Hàn Quốc được ghi nhận có tỷ lệ cao nhất. Người Trung Quốc, Việt Nam và nhiều quốc gia khác trong khu vực cũng có xu hướng mang gene mất chức năng này, nhưng ở mức thấp hơn.

Theo các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Bristol (Anh), gene ABCC11 chính là “chìa khóa sinh học” quyết định việc vùng nách có tạo mùi hay không. Ở Hàn Quốc, tỷ lệ người sở hữu biến thể gene này gần như chạm mức 100%.

Điều này giải thích vì sao trong các không gian đông người như tàu điện ngầm, xe buýt hay phòng tập gym tại Hàn Quốc, mùi cơ thể gần như không phải là vấn đề đáng chú ý. Thậm chí, các sản phẩm khử mùi tại quốc gia này cũng không phổ biến như ở nhiều nước phương Tây, bởi nhu cầu sử dụng thực tế thấp hơn đáng kể.

Theo tiến sỹ Nguyen, sự phổ biến của đột biến gene ABCC11 không chỉ giới hạn ở Đông Á hiện đại mà có thể truy ngược về lịch sử di cư của loài người hàng chục nghìn năm trước.

“Tôi không chỉ nói về Đông Á ngày nay, mà là Đông Á cổ đại, bao gồm cả Đông Nam Á. Những người Mỹ bản địa cũng có thể mang gene mất chức năng này, bởi tổ tiên của họ đã di cư từ Đông Á sang châu Mỹ từ rất lâu", bà cho biết.

Tuy nhiên, đến nay giới khoa học vẫn chưa có lời giải thích chắc chắn vì sao đột biến này lại phổ biến đến vậy ở khu vực Đông Á.

Nghiên cứu năm 2010 đưa ra giả thuyết rằng yếu tố văn hóa có thể đóng vai trò quan trọng. Trong lịch sử, nhiều xã hội Đông Á đề cao sự sạch sẽ và vệ sinh cá nhân. Những người có ít mùi cơ thể hơn có thể được ưu tiên trong quá trình lựa chọn bạn đời, khiến gene này dần trở nên phổ biến qua nhiều thế hệ.

Madalyn Nguyen cho rằng, đây là ví dụ điển hình của tiến hóa thích nghi. “Con người tiến hóa để thể hiện những đặc điểm phù hợp với môi trường sống. Người Scandinavia có làn da sáng hơn vì cần hấp thụ ánh sáng mặt trời, trong khi những người sống gần xích đạo tạo nhiều melanin hơn để bảo vệ da", bà nói.

Không có mùi cơ thể không đồng nghĩa bỏ qua vệ sinh

Các chuyên gia nhấn mạnh việc mang đột biến gene giúp giảm mùi cơ thể không có nghĩa là có thể bỏ qua vệ sinh cá nhân.

Các tuyến mồ hôi apocrine vẫn hoạt động và tiết ra chất sinh học. Chúng còn chịu ảnh hưởng bởi các hợp chất gọi là catecholamine, được giải phóng khi cơ thể căng thẳng hoặc xúc động mạnh. Do đó, mùi cơ thể vẫn có thể xuất hiện trong một số hoàn cảnh nhất định.

Từ góc độ y khoa, bác sỹ Madalyn Nguyen khẳng định mùi cơ thể không phải là vấn đề gây hại sức khỏe. Với những người cảm thấy lo lắng về mùi cơ thể, lăn khử mùi không phải lúc nào cũng là giải pháp hiệu quả. “Lăn khử mùi chủ yếu chỉ thêm hương thơm lên mùi cơ thể vốn có", bà nói.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chất khử mùi, Madalyn Nguyen khuyến nghị sử dụng dung dịch rửa nách chứa benzoyl peroxide. Cách sử dụng hiệu quả là để dung dịch lưu lại trên vùng nách khoảng một đến hai phút trước khi rửa sạch. Phương pháp này giúp giảm lượng vi khuẩn trên da, yếu tố chính phân hủy lipid trong mồ hôi và tạo ra mùi.

Ngoài ra, việc thoa chất khử mùi vào ban đêm, khi vùng nách khô ráo, cũng được cho là mang lại hiệu quả tốt hơn. “Lúc này sản phẩm có thể thấm vào tuyến mồ hôi thay vì bị rửa trôi bởi lượng mồ hôi sẵn có", bà giải thích.