Đoàn rước "cụ Thượng" diễn ra trong ngày 23/2 (mùng 7 tháng Giêng) tại Di tích lịch sử, văn hóa quốc gia miếu Tiên Công, phường Liên Hòa, tỉnh Quảng Ninh. Đây là lễ hội xuân lớn nhất vùng đảo Hà Nam được tổ chức nhằm tưởng nhớ các vị Tiên Công đã có công khai khẩn và lập nên vùng đất này.
Năm nay, có 8 đoàn rước các cụ Thượng (80, 90, 100 tuổi) lên miếu Tiên Công, trong đó có 2 đoàn rước tập thể và 6 đoàn rước cá nhân. Ngoài ra, còn có hơn 200 cụ Thượng dẫn lễ lên miếu Tiên Công. Các đoàn rước nối đuôi nhau, cờ lọng, kiệu hoa rực rỡ sắc màu, tạo thành dòng người trang nghiêm, kéo dài cả cây số trên các trục đường dẫn về miếu.
Ngày nay, khi điều kiện kinh tế phát triển hơn, các gia đình tổ chức lễ thượng thọ cho những cụ cao tuổi với nhiều nghi thức và lễ vật trang trọng nhằm tri ân các bậc cao niên và các Tiên Công khai mở vùng đất đảo Hà Nam.
Lễ hội Tiên Công thường bắt đầu từ ngày 5 đến 7 tháng Giêng hàng năm, trong đó vào ngày chính hội mùng 7 tháng Giêng thì các đoàn rước di chuyển theo nhịp trống khẩu và tiếng trống múa kỳ lân dồn dập, thôi thúc. Đội nữ tân rước cờ, rước bát biểu, đồ tế khí cổ… bước hai hàng dọc nghiêm trang.
Các "cụ Thượng" sẽ được con cháu kiệu bằng bộ võng đào rước từ nhà thờ họ về miếu Tiên Công, người cầm lọng xanh che võng vừa đi vừa xoay lọng rất khéo.
Những người lên lão khi tròn 80, 90, 100 trở lên sẽ được người dân vùng đảo Hà Nam, tỉnh Quảng Ninh tôn kính gọi là "cụ Thượng" và tổ chức nghi lễ rước lên miếu Tiên Công vào ngày 7 tháng Giêng. Người dân nơi đây tâm niệm của cải, bạc vàng có thể mua sắm được, chứ tuổi thọ của cha mẹ, của đời người thì không gì đổi bán được. Và cư dân nơi đây cũng quan niệm, được phúc “Thiên tước” - chức của Trời ban, bản thân các cụ và con cháu đều lấy làm tự hào về niềm hạnh phúc lớn lao.
Với người dân ở vùng đảo Hà Nam, long mã là lễ vật không thể thiếu trên các hương án rước trong lễ hội Tiên Công.
Long mã được kết từ các loại hoa quả rất dễ tìm như: chuối, na, đu đủ, ớt… nhưng để tạo hình được long mã có tính nghệ thuật cao, đòi hỏi việc chọn nguyên liệu đến kỹ thuật kết rất công phu và tốn thời gian. Hình tượng long mã mang ý nghĩa trị thủy, thể hiện khát vọng của người dân vùng biển muốn vươn lên chế ngự thiên nhiên, làm chủ đời sống.
Do quãng đường về đến miếu Tiên Công khá xa và phải chờ đợi hàng tiếng đồng hồ nên con cháu các "cụ Thượng" sẽ dựng các trạm dừng chân để các bậc cao niên nghỉ ngơi, con cháu chúc thọ.
Theo cổ tục, hội mở từ ngày mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng và chỉ mừng thọ cụ ông. Ngày nay khi kinh tế phát triển, cuộc sống văn minh, lễ hội Tiên Công mừng rước cả cụ ông lẫn cụ bà.
Với những đoàn rước cách xa miếu Tiên Công từ 4-5km, các "cụ Thượng" sẽ được con cháu mời lên xe đẩy được trang trí và có lọng che.
Đoàn rước được chuẩn bị công phu, trang trọng với thành viên chủ yếu là các con cháu, họ hàng của "cụ Thượng" đội lễ lên miếu.
Các gia đình có "cụ Thượng" sẽ lần lượt đưa các cụ vào trong làm lễ cáo yết với tổ tiên, cám ơn tổ tiên đã ban phước thọ, đồng thời cầu xin thêm thọ, an khang thịnh vượng cho con cháu trong gia đình dòng họ.
Sau khi hoàn thành việc cáo yết, văn khấn sẽ được hóa ngay tại miếu Tiên Công.
Với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, miếu Tiên Công, tỉnh Quảng Ninh được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia vào năm 1990 và lễ hội Tiên Công được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2017.
Lễ hội Tiên Công được đánh giá là lễ hội rước người độc đáo có một không hai tại Việt Nam tôn vinh đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và đề cao tinh thần “kính lão đắc thọ” của người Việt Nam. Các gia đình có người cao tuổi sống thọ là có được phúc lớn và mừng thọ cho các cụ chính là mừng phúc ấy.
Bình luận