Lưỡng Nghi Quyền còn được gọi là Lưỡng Nghi Điểm Huyệt Thần Quyền. Đây là một môn quyền thuật đặc biệt kết hợp giữa võ thuật thực chiến, khí công dưỡng sinh và chẩn trị y học cổ truyền. Theo trang web của huyện Thẩm Khâu (Chu Khẩu, Hà Nam, Trung Quốc), đây là một môn võ hiếm có, cổ xưa và đầy thần bí của Trung Quốc, môn quyền này khi thì nhanh lúc lại chậm, khi thì cương lúc lại nhu, âm dương đều thể hiện được cái hay riêng, nên mới gọi là “Lưỡng Nghi”.
Tuyệt học của Võ trạng nguyên nhà Thanh
Phong cách của môn võ này là sự kết hợp hài hòa giữa nhanh và chậm, cương và nhu, sở hữu đặc trưng võ học: đi như rồng bay, ngồi như hổ chầu, né như điện chớp, phát lực như sấm rền, có thể coi là một tuyệt kỹ của chốn võ lâm. Lưỡng Nghi Quyền lấy tự nhiên làm gốc, chiêu pháp kỳ lạ, mỗi thế đánh đều sinh ra gió; hơn nữa khi điểm đánh vào huyệt vị có thể chế phục người mà không gây thương hại.
Tiên sư của Lưỡng Nghi Quyền vùng Thẩm Khâu là Võ Trạng nguyên Lưu Vinh Khánh sống vào thời vua Càn Long nhà Thanh. Lưu Vinh Khánh là người Thái Châu, tỉnh Giang Tô, xuất thân từ gia đình có truyền thống võ học, Lưỡng Nghi Điểm Huyệt Thần Quyền chính là gia truyền thần công của ông.
Vào thời Càn Long, Lưu Vinh Khánh nhờ tài đao, ngựa, cung, kiếm mà đoạt giải Võ Trạng nguyên toàn quốc. Trong cuộc tỉ võ, 10 đại cao thủ trong triều đình đều bị thần quyền điểm huyệt của ông đánh ngã, vua Càn Long quá đỗi vui mừng đã thốt lên: “Thật là thiên hạ thần công!”.

Môn võ Lưỡng Nghi Quyền xuất hiện từ thời vua Khang Hy nhà Thanh
Sau này, Lưu Vinh Khánh được cử cầm quân đánh trận, do rơi vào trận địa phục kích nên bị thương vong nặng nề. Lại bị gian thần vu hãm, ông bị đày làm phu dịch. Về sau, vua Đạo Quang nghĩ tình Lưu Vinh Khánh tuổi già sức yếu nên đã cho ông trở về quê cũ.
Lưu Vinh Khánh một mình đi bộ hướng về quê nhà, trải qua hành trình dầm mưa hắt nắng. Khi đi qua chùa Nhũ Hương Đài ở huyện Thần (nay là trấn Lão Thành, huyện Thẩm Khâu), thấy trong chùa chỉ có một vị phương trượng đã ngoài 70 tuổi và hai tiểu hòa thượng, ông liền khẩn cầu phương trượng cho lưu lại nghỉ ngơi ít ngày.
Phương trượng đồng ý và sai tiểu hòa thượng chuẩn bị cơm chay cho ông. Lưu Vinh Khánh mấy ngày liền chưa có được bữa ăn đàng hoàng, thấy cơm liền ăn sạch bách. Nhưng vừa ăn xong, ông liền ngã gục xuống đất.
Phương trượng thấy vậy vội sai tiểu hòa thượng mời thầy thuốc đến chữa trị, nhưng suốt 3-4 ngày liền không thấy Lưu Vinh Khánh tỉnh lại. Cho rằng ông đã chết, phương trượng bảo tiểu hòa thượng chuẩn bị an táng. Đúng lúc hai tiểu hòa thượng sửa bọc khiêng ông ra ngoài chùa để chôn cất, một vị võ y giang hồ tên là Ngụy Hồng Thân đi ngang qua ghé vào chùa. Phát hiện Lưu Vinh Khánh vẫn còn nhịp tim, ông liền dùng châm cứu để chữa trị.

Chân dung Lưu Vinh Khánh
Sau 3 canh giờ, Lưu Vinh Khánh đột nhiên ngồi phắt dậy và nôn sạch những thứ trong bụng ra. Nôn xong, Ngụy Hồng Thân lại lấy viên thuốc cho ông uống. Hơn một tháng sau, sức khỏe Lưu Vinh Khánh dần bình phục.
Một buổi sáng sớm, Lưu Vinh Khánh âm thầm luyện công trong sân chùa, dùng âm dương hai khí của Lưỡng Nghi để điều hòa cơ thể. Điều này tình cờ bị Ngụy Hồng Thân phát hiện và nảy sinh ý định bái sư.
Lưu Vinh Khánh vô cùng băn khoăn: Nếu truyền cho Ngụy Hồng Thân thì môn quyền này vốn chưa từng truyền cho người ngoài dòng họ; còn nếu không truyền thì lại quá phụ nghĩa với người cứu mạng mình, chưa kể bản thân tuổi già sức yếu, nhỡ một ngày khuất núi thì Lưỡng Nghi Quyền cũng sẽ bị thất truyền... Suy đi tính lại, Lưu Vinh Khánh quyết định phá bỏ gia quy để Lưỡng Nghi Quyền có người nối nghiệp.
Cuối cùng, tại Đại Hùng Bảo Điện chùa Nhũ Hương Đài, Lưu Vinh Khánh đã chính thức truyền dạy tuyệt kỹ gia truyền Lưỡng Nghi Quyền cho người ngoại họ, lập Ngụy Hồng Thân làm truyền nhân chính tông của Lưỡng Nghi Môn, đồng thời đề ra môn quy. Từ đó, Lưỡng Nghi Quyền được lưu giữ và lưu truyền tại Thẩm Khâu.
Lưỡng Nghi Quyền được truyền tới hiện tại
Sau khi bái ơn sư, Ngụy Hồng Thân bắt đầu học Lưỡng Nghi Quyền tại chùa Nhũ Hương Đài. Lưu Vinh Khánh đã dốc hết tâm huyết truyền dạy toàn bộ quyền pháp cho ông. Gần một năm sau, khi sức khỏe hồi phục hoàn toàn, Lưu Vinh Khánh trở về quê nhà và qua đời không lâu sau đó tại Thái Châu, Giang Tô.
Nhận được tin ân sư qua đời, Ngụy Hồng Thân vô cùng đau xót, nhưng ông chỉ biết dốc sức luyện tốt Lưỡng Nghi Quyền để tưởng nhớ. Từ đó, Ngụy Hồng Thân vừa đi giang hồ bán nghệ chữa bệnh, vừa khổ luyện môn quyền sư phụ truyền lại.

Lưỡng Nghi Quyền được truyền tới hiện tại
Năm 1880, Ngụy Hồng Thân trở về Giới Thủ, An Huy định cư, mở võ đường truyền dạy Lưỡng Nghi Quyền và thường xuyên đến Nhũ Hương Đài thắp hương tưởng nhớ ân sư. Năm 1881, trên đường trở về sau một chuyến thắp hương, ông gặp một thanh niên bị đánh trọng thương. Nhận thấy người này vẫn còn mạch, Ngụy Hồng Thân dùng chưởng điểm huyệt cứu chữa. Sau sự việc, ông nhận hơn 10 đệ tử tại thôn Lưu Kiều.
Trong số đó, Đoạn Thăng Đường được ông chú ý nhờ phản xạ nhanh và thiên phú võ thuật. Sau khi Ngụy Hồng Thân qua đời, Đoạn Thăng Đường mở võ đường tại nhà để tiếp tục truyền bá Lưỡng Nghi Quyền. Những đệ tử của ông có Trần Tử Lượng và Đoạn Cần Công. Năm 1928, Trần Tử Lượng theo sư phụ đến Tạ Tập, huyện Lâm Tuyền, tỉ võ và thu nhận Phương Lão Đoan làm đệ tử.
Sau này, Trương Chấn Lãnh, con rể của Đoạn Cần Công, được truyền dạy Lưỡng Nghi Quyền. Năm 1985, ông biểu diễn công phu điểm huyệt theo lời mời của Cục Thể thao khu vực Chu Khẩu.
Lãnh đạo Cục Thể thao đã khuyến khích ông Trương Chấn Lãnh thu nhận thêm nhiều đệ tử để truyền thừa tuyệt kỹ này. Không làm mọi người thất vọng, ông Trương Chấn Lãnh đã ghi chép lại toàn bộ các bài quyền cùng tâm đắc luyện tập của mình thành cuốn sách “Lưỡng Nghi Điểm Huyệt”, cuốn sách này sau đó được đưa vào bộ sách “Trung Hoa Bảo Khố”.

Võ sư Đoạn Bảo Hoa là truyền nhân của Lưỡng Nghi Quyền
Đầu những năm 1970, Trần Tử Lượng mở lớp đào tạo Lưỡng Nghi Quyền đầu tiên tại địa phương, thu hút học viên từ Sơn Đông, An Huy, Giang Tô và nhiều nơi khác. Ảnh hưởng của môn võ ngày càng lan rộng tại Thẩm Khâu, Lâm Tuyền và Giới Thủ.
Năm 2004, nhờ sự nỗ lực của các truyền nhân, Lưỡng Nghi Quyền lần đầu tiên được biểu diễn trực tiếp công phu điểm huyệt trong chương trình phát sóng đầu tiên của show “Vũ Lâm Phong” trên Đài Truyền hình Hà Nam, giúp môn võ tiếp cận rộng rãi với công chúng qua phương tiện truyền thông hiện đại.
Đến năm 2009, nhiều đài truyền hình và báo chí Trung Quốc đưa tin về môn võ này. Tháng 6 cùng năm, Lưỡng Nghi Quyền được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp tỉnh Hà Nam. Tháng 4/2010, Hội Nghiên cứu Lưỡng Nghi Quyền Thẩm Khâu được thành lập. Tháng 1/2012, địa phương lần lượt thành lập cơ sở đào tạo, trung tâm văn hóa và các cơ sở nghiên cứu về Lưỡng Nghi Quyền. Hiện tại, võ sư Đoạn Bảo Hoa là truyền nhân tiêu biểu của môn Lưỡng Nghi Quyền của vùng Thẩm Khâu.











