Camera có thể phát hiện một nút giao thường xuyên ùn tắc, dữ liệu có thể chỉ ra đoạn đường liên tiếp xảy ra tai nạn. Nhưng những thông tin ấy sẽ có ý nghĩa gì nếu điểm nguy hiểm không được kiểm tra, khắc phục?
Từ một vạch kẻ đường đến hệ thống cảnh báo bằng công nghệ, vấn đề không chỉ là phát hiện nguy cơ mà còn là tổ chức giao thông hợp lý và xác định trách nhiệm xử lý trước khi xảy ra những vụ tai nạn đáng tiếc.

Nút giao Khuất Duy Tiến - Nguyễn Trãi - Nguyễn Xiển (TP Hà Nội)
Giảm tai nạn giao thông bằng giải pháp phi hạ tầng
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn Gia Lai) cho rằng, khi phân tích nguyên nhân ùn tắc và tai nạn giao thông, hai yếu tố thường được nhắc đến là ý thức người tham gia giao thông và những hạn chế của kết cấu hạ tầng.
Tuy nhiên, bên cạnh việc nâng cao ý thức và đầu tư đường sá, ông đề nghị quan tâm nhiều hơn đến cách tổ chức giao thông trên những tuyến đường đang khai thác.
“Nếu nâng cao ý thức giao thông là thay đổi hành vi của con người, đầu tư hạ tầng là gia tăng năng lực lưu thông của hệ thống giao thông, thì tổ chức giao thông chính là cách chúng ta sử dụng hiệu quả nhất hạ tầng giao thông hiện có”, đại biểu Cảnh phân tích.
Theo đại biểu, một con đường được tổ chức hợp lý có thể giúp phương tiện lưu thông nhanh và an toàn hơn. Ngay cả những giao lộ chưa có nguồn lực xây cầu vượt vẫn có thể nghiên cứu các phương án giảm ùn tắc bằng cách điều chỉnh hướng đi, làn đường và tín hiệu giao thông.
Đặc biệt ông chỉ rõ nhiều giải pháp có thể thực hiện chỉ thông qua việc điều chỉnh biển báo, vạch kẻ đường, đèn tín hiệu, tổ chức làn đường mà không đòi hỏi nhiều chi phí như các phương án đầu tư hạ tầng giao thông.
Đại biểu Đoàn Gia Lai liệt kê hàng loạt giải pháp phi hạ tầng đã được nghiên cứu nhằm giảm ùn tắc, như: cho nhập làn luân phiên tại những điểm bị thắt nút cổ chai; tổ chức giao thông tại vòng xuyến xoắn ốc giúp các xe không phải chuyển làn khi ra khỏi vòng xuyến, giúp giảm va chạm; giao lộ không có xe rẽ trái, tránh xung đột giao thông giữa xe đi thẳng và xe rẽ trái; bổ sung vạch kẻ lề đuôi xe tải giúp tránh tai nạn tại các giao lộ khi xe tải vào cua…
Những phương án này cần được khảo sát, đánh giá theo đặc điểm từng tuyến đường, nút giao, không thể áp dụng giống nhau ở mọi vị trí. Tuy nhiên, các ví dụ cho thấy việc giảm nguy cơ va chạm còn phụ thuộc vào cách hướng dẫn phương tiện di chuyển, chứ không chỉ ở diện tích mặt đường.
Không chỉ nhìn nhận từ góc độ an toàn, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh còn đặt vấn đề về hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.
Theo ông, nếu một tuyến đường được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng nhưng tổ chức giao thông chưa hợp lý, khiến năng lực khai thác thấp hơn khả năng thiết kế, thì một phần hiệu quả nguồn vốn đã không được phát huy.
Vì vậy, đại biểu đề nghị thay đổi cách đánh giá hiệu quả quản lý giao thông, không chỉ căn cứ số kilômét đường được xây dựng mà cần bổ sung những chỉ tiêu về lưu lượng phương tiện, tốc độ lưu thông và mức độ an toàn.

Giải pháp bổ sung vạch kẻ lề đuôi xe tải giúp tránh tai nạn tại các giao lộ khi xe tải vào cua do đại biểu Nguyễn Văn Cảnh đề xuất.
Dùng công nghệ để nhận diện điểm nguy hiểm trước khi xảy ra tai nạn
Nếu tổ chức giao thông hợp lý là một giải pháp phòng ngừa tai nạn, vấn đề tiếp theo là làm thế nào xác định chính xác những vị trí cần điều chỉnh.
Trong nghiên cứu “Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác phòng ngừa tai nạn giao thông đường bộ của lực lượng cảnh sát giao thông”, TS Nguyễn Thanh Lâm, Trường Đại học Cảnh sát Nhân dân, phân tích vai trò của công nghệ trong phát hiện nguy cơ và hỗ trợ tổ chức giao thông.
Theo ông Lâm, Big Data trong lĩnh vực giao thông bao gồm khối lượng lớn dữ liệu được thu thập liên tục từ nhiều nguồn: hệ thống camera giám sát, thiết bị đo tốc độ, thiết bị giám sát hành trình, phản ánh từ người dân, cơ sở dữ liệu đăng ký phương tiện, giấy phép lái xe và dữ liệu tai nạn. Thông qua việc tổng hợp, lưu trữ và phân tích dữ liệu lớn, lực lượng CSGT có thể nhận diện quy luật và xu hướng vi phạm theo thời gian, địa bàn; đánh giá và xác định điểm đen, điểm tiềm ẩn tai nạn giao thông; từ đó ra quyết định xây dựng phương án tổ chức giao thông khoa học.
Thuật toán thị giác máy tính (Computer Vision) và học sâu (Deep Learning) đã cho phép tự động nhận diện biển số phương tiện; phân tích hành vi vi phạm giao thông thông qua hình ảnh và video; phân tích loại phương tiện, làn đường, tín hiệu đèn và ghi nhận chính xác thời gian, địa điểm, hành vi vi phạm.
Qua đó, hệ thống camera không chỉ “ghi hình” mà còn “hiểu và phân tích” hình ảnh theo thời gian thực, tự động trích xuất dữ liệu vi phạm và hỗ trợ tạo lập hồ sơ xử phạt nguội nhanh chóng, chính xác.
TS Nguyễn Thanh Lâm dẫn trường hợp tại Quảng Ngãi, nơi việc ứng dụng phân tích dữ liệu tập trung đã hỗ trợ lực lượng Công an tham mưu xử lý 9 điểm đen, góp phần giảm 10-15% số vụ tai nạn trên các tuyến trọng điểm trong năm 2025.
Điều này cho thấy tiềm năng khai thác dữ liệu phục vụ phòng ngừa tai nạn, thay vì chỉ sử dụng hình ảnh giám sát làm căn cứ xử phạt. Chẳng hạn, nếu một nút giao thường xuyên ùn tắc vào giờ cao điểm, dữ liệu về lưu lượng phương tiện có thể giúp cơ quan quản lý kiểm tra thời gian đèn tín hiệu, cách bố trí làn rẽ và sự giao cắt giữa các dòng xe.
Tương tự, tại những đoạn đường liên tiếp xảy ra tai nạn, thông tin về tốc độ, thời điểm và vị trí xảy ra sự cố có thể kết hợp với khảo sát thực địa để xem xét lại tầm nhìn, hệ thống biển báo hoặc phương án phân làn.
Bên cạnh việc phân tích nguy cơ lâu dài, hệ thống giám sát theo thời gian thực còn hỗ trợ phát hiện những tình huống bất thường như mưa bão, sạt lở, ùn tắc hoặc sự cố giao thông, giúp lực lượng chức năng có cơ sở điều tiết, phân luồng từ sớm.
Tuy vậy, TS Lâm cũng chỉ ra những hạn chế trong quá trình ứng dụng công nghệ. Trong đó, các hệ thống camera giám sát giao thông hầu hết là các hệ thống riêng lẻ, chưa có sự kết nối và chia sẻ dữ liệu liên thông, đồng bộ. Thông tin về phương tiện, vi phạm và tai nạn chưa được tích hợp đầy đủ giữa lực lượng Công an với các cơ quan liên quan.
Việc đầu tư hệ thống giám sát cũng chưa đồng đều, chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn, trong khi nhiều khu vực nông thôn, miền núi còn thiếu hạ tầng kỹ thuật.
Từ thực tế này, ông Nguyễn Thanh Lâm đề xuất chuẩn hóa dữ liệu, tăng cường kết nối liên ngành và phát triển năng lực phân tích để hỗ trợ dự báo điểm nguy hiểm, điều tiết giao thông từ sớm.
Ông cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế phối hợp giữa lực lượng CSGT, cơ quan quản lý đường bộ, y tế, cứu hộ và các đơn vị liên quan.

Camera giám sát giao thông ở Hà Nội hoạt động 24/24 giờ, ghi nhận vi phạm tại các tuyến đường.
Biển báo bất hợp lý, người dân có thể vi phạm ngoài ý muốn
Từ yêu cầu chủ động phòng ngừa tai nạn, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh đề nghị rà soát toàn diện việc tổ chức giao thông trên các tuyến đường hiện có, ưu tiên những nơi thường xuyên ùn tắc, giao lộ xảy ra nhiều tai nạn, vị trí nhập làn, tách làn, khu vực trường học, bệnh viện.
Ông Cảnh cho rằng tại từng vị trí cần xác định rõ nguyên nhân xuất phát từ ý thức người tham gia giao thông, hạn chế hạ tầng hay phương án tổ chức chưa hợp lý để lựa chọn giải pháp khắc phục phù hợp.
Đại biểu cũng đề nghị hoàn thiện pháp luật, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật về tổ chức giao thông, đặc biệt là hệ thống biển báo, vạch kẻ đường, đèn tín hiệu và quy tắc nhường đường.
“Cần đặc biệt quan tâm đến hệ thống biển báo, vạch kẻ đường, tín hiệu giao thông, quy tắc nhường đường và tổ chức giao thông tại các vị trí có nguy cơ xung đột, có chọn lọc các giải pháp tổ chức giao thông tiên tiến của thế giới”, đại biểu kiến nghị.
Theo ông Cảnh, các quy định phải rõ ràng, thống nhất, dễ nhận biết, dễ thực hiện và thuận lợi cho việc kiểm tra, xử lý vi phạm.

vu van tien.jpg
Xử phạt mới chỉ giải quyết phần ngọn, còn giải pháp từ gốc rễ là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, hoàn thiện hạ tầng và khắc phục những bất cập từ chính sách đến khâu tổ chức thực thi
ĐBQH Vũ Văn Tiến
Cùng quan tâm những bất cập trong tổ chức giao thông, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) cho rằng xử phạt mới chỉ giải quyết phần ngọn, trong khi giải pháp từ gốc là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hoàn thiện hạ tầng và khắc phục hạn chế từ chính sách đến khâu thực thi.
Ông Tiến nêu thực tế có những biển báo được đặt như “bẫy” đối với người đi đường, việc phân luồng thiếu hợp lý khiến người tham gia giao thông lúng túng; đèn tín hiệu chuyển trạng thái bất thường, đường xuống cấp, xuất hiện ổ gà, ổ voi buộc người điều khiển phương tiện phải tránh né, dẫn đến vi phạm ngoài ý muốn.
Theo đại biểu, người dân có trách nhiệm tuân thủ pháp luật, nhưng cơ quan quản lý cũng phải bảo đảm các quy định phù hợp thực tế, tạo điều kiện thuận lợi để người dân chấp hành.
Từ đó, ông đề nghị quy định cụ thể trách nhiệm xác minh những yếu tố khách quan khi xử phạt, bảo đảm người dân được tiếp cận chứng cứ, có thời hạn rõ ràng để giải quyết phản ánh. Nếu quyết định xử phạt trái pháp luật, phải kịp thời hủy bỏ, hoàn trả tiền phạt và giải quyết bồi thường thiệt hại theo quy định.
Đáng chú ý, đại biểu Đoàn Hải Phòng kiến nghị những sai sót được phát hiện phải trở thành cơ sở dữ liệu để cơ quan chức năng rà soát, điều chỉnh bất cập trong quy định, hạ tầng và công tác quản lý, tránh để những trường hợp tương tự tiếp tục xảy ra.
Từ những kiến nghị trên, vấn đề không chỉ là phát hiện được bao nhiêu vi phạm hay điểm nguy hiểm, mà còn là những bất cập ấy được xử lý như thế nào. Công nghệ có thể giúp nhận diện nguy cơ sớm hơn, nhưng một biển báo được điều chỉnh, một nút giao được tổ chức hợp lý mới là những thay đổi trực tiếp góp phần bảo đảm an toàn cho người đi đường.











