Từ lớp học giữa đại ngàn đến những công trình vươn ra thế giới

Tháng 10/1966, giữa khói lửa chiến tranh, Trường Đại học Sư phạm Việt Bắc phải sơ tán vào sâu trong đại ngàn Đại Từ, Thái Nguyên. Khoa Ngữ văn ra đời trong hoàn cảnh thiếu thốn ấy như một trong bảy đơn vị chuyên ngành đầu tiên, mang sứ mệnh đào tạo đội ngũ giáo viên gieo chữ cho vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Những lớp học dựng tạm bằng nứa lá giữa rừng xanh chứng kiến thế hệ giảng viên đầu tiên đặt nền móng cho nhà trường bằng tri thức, lòng nhiệt huyết cùng niềm tin sắt đá vào giáo dục.

Từ mái trường Việt Bắc năm xưa, hơn 11.000 sinh viên cùng hàng nghìn học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên quốc tế đã trưởng thành. Đội ngũ tỏa đi khắp mọi miền, từ những bản làng vùng cao mây phủ đến vùng hải đảo xa xôi.

Nhiều người trở thành giáo viên giỏi, chuyên gia quản lý, nhà nghiên cứu, nhà báo, nhà văn. Dù ở bất kỳ cương vị nào, họ đều mang theo bản lĩnh cùng tâm huyết được rèn luyện từ giảng đường Ngữ văn.

Hiện Khoa Ngữ văn sở hữu đội ngũ gần 30 cán bộ, giảng viên tổ chức thành 3 bộ môn chuyên môn gồm Văn học Việt Nam, Ngôn ngữ cùng Lí luận văn học - Văn học nước ngoài và Phương pháp giảng dạy.

Nhiều thầy cô là các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Thạc sĩ được đào tạo bài bản tại các quốc gia phát triển như Nga, Mỹ, Pháp, Đức, Trung Quốc. Sự tiếp nối giữa kinh nghiệm của thế hệ đi trước và tư duy hiện đại của lực lượng trẻ giúp không khí học thuật tại khoa luôn sôi động, bắt kịp xu hướng đổi mới.

Nghiên cứu khoa học trở thành điểm sáng nổi bật khi gắn liền với đặc thù văn hóa, ngôn ngữ và giáo dục vùng dân tộc thiểu số. Khoa chủ trì nhiều đề tài cấp Nhà nước, đề tài NAFOSTED có tính thực tiễn cao như xây dựng phần mềm đánh giá năng lực tiếng Việt cho học sinh tiểu học vùng Tây Bắc, bảo tồn ngôn ngữ nguy cơ mai một hay thiết kế tài nguyên số về di sản phi vật thể khu vực biên giới.

Các công trình này vừa giải quyết bài toán học thuật, vừa góp phần bảo vệ di sản tinh thần quý báu của cộng đồng.

Bên cạnh các bộ giáo trình tiếng Việt chuẩn hóa cho người nước ngoài, các nhà khoa học của khoa công bố hơn 600 bài báo trong nước, gần 150 bài báo quốc tế với 35 bài thuộc danh mục Scopus, đồng thời xuất bản trên 80 đầu sách chuyên khảo và giáo trình.

Những kết quả nghiên cứu không nằm trên trang giấy mà quay trở lại nâng cao chất lượng bài giảng, giúp sinh viên tiếp cận các phương pháp tiếp cận tiên tiến như văn hóa học, sinh thái học hay nghiên cứu liên văn hóa.

Đứng trước sóng gió của thời đại chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ từ trí tuệ nhân tạo, Khoa Ngữ văn lựa chọn truyền thống 60 năm làm nền tảng vững chắc để tiếp tục bứt phá. Đội ngũ giảng viên không ngừng cập nhật chương trình đào tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy và gắn kết chặt chẽ với thực tiễn giáo dục phổ thông.

Hành trình gieo chữ và giữ lửa văn hóa vẫn tiếp nối qua từng thế hệ, đóng góp quan trọng vào uy tín và vị thế của Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên.