Trợ giúp pháp lý lưu động, giúp đồng bào Cơ Tu ở Đà Nẵng làm sổ đỏ

Một ngày đầu tháng 11, nhà Gươl truyền thống ở Tà Lang - Giàn Bí (phường Hải Vân, TP Đà Nẵng) trở nên rộn ràng, đông vui hơn thường lệ. Không phải vào ngày hội làng hay dịp lễ dâng lúa mới, mà bởi nơi đây đang diễn ra một buổi làm việc đặc biệt: Cán bộ chính quyền địa phương mang “bàn làm việc” về tận bản làng để hướng dẫn, hỗ trợ đồng bào dân tộc Cơ Tu làm thủ tục cấp “sổ đỏ” (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất). Tiếng cười nói, tiếng trao đổi rôm rả bằng cả tiếng kinh lẫn tiếng đồng bào vang lên góc núi, thắp lên niềm hy vọng mới cho hàng trăm hộ dân nơi đây.

Có mặt từ sáng sớm tại nhà Gươl, anh Nguyễn Văn Nói tay ôm bọc nilon đựng mấy tờ giấy nhàu nát theo năm tháng. Đó là những tờ biên lai nộp thuế cũ, giấy giao đất sản xuất từ nhiều thập niên trước hay sơ đồ vẽ tay sơ sài. Với anh và nhiều người dân Cơ Tu nơi đây, mảnh đất đang ở và canh tác chính là máu thịt, là di sản thiêng liêng mà ông cha để lại. Thế nhưng, phần lớn nhà đất của bà con vẫn chưa được chính thức cấp “sổ đỏ”.

Anh Nói tâm sự: “Nhiều gia đình ở đây đã sinh sống ổn định qua mấy đời, con cháu lớn lên dựng vợ gả chồng cũng trên mảnh đất ấy. Nhưng vì thiếu giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất, lại thêm các quy định, thủ tục hành chính phức tạp, xa lạ, nên bà con vô cùng lúng túng. Không biết bắt đầu từ đâu, điền mẫu đơn thế nào, rồi phải đến cơ quan nào... khiến nhiều người ngậm ngùi để chuyện làm sổ kéo dài từ năm này qua tháng khác”.

Thực tế ấy không chỉ diễn ra với riêng gia đình anh Nói. Theo ông Nguyễn Bá Lộc, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hải Vân, qua công tác rà soát kỹ lưỡng tại địa bàn, chính quyền xác định có đến 153 trường hợp tại Tà Lang - Giàn Bí có nhu cầu chính đáng về đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất là nhiều hộ gia đình không còn lưu giữ đầy đủ giấy tờ, thiếu tài liệu chứng minh nguồn gốc hoặc quá trình sử dụng đất qua nhiều biến động lịch sử. Bên cạnh đó, việc chưa nắm rõ thủ tục hành chính, kết hợp với điều kiện đi lại từ thôn bản xa xôi về trung tâm phường còn nhiều trắc trở, càng khiến người dân thêm phần ngần ngại, gặp muôn vàn khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Thấu hiểu những trăn trở, khó khăn của đồng bào, UBND phường Hải Vân đã đưa ra một quyết định thiết thực và mang đậm tính nhân văn: Thay vì để người dân phải ngược xuôi tìm về cơ quan hành chính, chính quyền quyết định “đưa cán bộ chuyên môn về tận Tà Lang - Giàn Bí”.

Hoạt động này được triển khai theo phương châm hành động rõ ràng: “Đến tận nhà, về tận bản làng, giải quyết dứt điểm”. Cán bộ các ban ngành của phường trực tiếp có mặt tại nhà Gươl, dựng bàn làm việc, mang theo máy tính, máy in và các biểu mẫu cần thiết để tận tay hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ ngay tại chỗ, giúp bà con tối ưu hóa thời gian và hạn chế tối đa việc phải đi lại nhiều lần.

Không dừng lại ở một buổi hướng dẫn tập trung đơn thuần, chính quyền phường Hải Vân còn thể hiện sự đồng hành dài lâu, xuyên suốt với người dân. Theo cơ chế hỗ trợ mới này, người dân chỉ cần có mặt một lần tại buổi hướng dẫn tập trung ban đầu để nắm bắt thông tin và nộp các giấy tờ sẵn có.

Đối với những trường hợp cần xác minh thực địa, bổ sung thông tin hay hoàn thiện các loại giấy tờ pháp lý phức tạp, đội ngũ cán bộ chuyên môn sẽ chủ động liên hệ, trực tiếp đến từng hộ gia đình để hướng dẫn thực hiện. Khi hồ sơ đã đủ điều kiện và hoàn tất mọi thủ tục theo đúng quy định pháp luật, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sẽ được chính quyền trao tận tay người dân ngay tại bản làng. Sự tận tâm này đã xóa nhòa khoảng cách giữa cơ quan công quyền và người dân vùng cao.

Đánh giá về ý nghĩa sâu xa của đợt trợ giúp pháp lý lưu động này, ông Hoàng Thanh Hòa, Bí thư Đảng ủy phường Hải Vân khẳng định: Đối với mỗi gia đình, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, đất đai không đơn thuần chỉ là một loại tài sản có giá trị kinh tế mà còn là không gian sinh tồn, là nơi gắn bó máu thịt qua nhiều thế hệ. Vì vậy, việc được Nhà nước chính thức công nhận quyền sử dụng đất và cấp Giấy chứng nhận là nguyện vọng chính đáng, thiết tha mà nhiều hộ dân đã mỏi mòn chờ đợi từ lâu.

Ông Hoàng Thanh Hòa chia sẻ thêm: “Việc đưa cán bộ về tận bản làng không chỉ giúp đồng bào giảm thiểu tối đa thời gian, công sức và chi phí đi lại, mà quan trọng hơn, đây là dịp để chính quyền trực tiếp lắng nghe tâm tư, nắm bắt những vướng mắc từ cơ sở để tìm hướng tháo gỡ kịp thời. Đất đai là vấn đề nhạy cảm, pháp lý phức tạp, vì vậy quá trình giải quyết phải bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật, tuyệt đối không vì muốn đẩy nhanh tiến độ mà lơ là các điều kiện cần thiết”.

Bí thư Đảng ủy phường Hải Vân cũng đưa ra chỉ đạo kiên quyết đối với lực lượng làm nhiệm vụ: Những hồ sơ đã đầy đủ, đủ điều kiện pháp lý phải được tiếp nhận và khẩn trương giải quyết trong thời gian sớm nhất nhằm mang lại niềm vui cho bà con. Đối với những trường hợp còn thiếu giấy tờ hoặc vướng mắc lịch sử sử dụng đất, cán bộ phải kiên nhẫn giải thích tường tận, hướng dẫn cụ thể cách thức bổ sung theo đúng quy định, tránh để người dân hoang mang hay bỏ cuộc giữa chừng.

Thành công bước đầu tại Tà Lang - Giàn Bí cho thấy tính đúng đắn và hiệu quả thực tiễn của mô hình đưa dịch vụ công đến gần hơn với đồng bào vùng sâu, vùng xa.

Từ cách làm sáng tạo và đầy trách nhiệm này, lãnh đạo phường Hải Vân dự kiến sẽ tiếp tục đúc rút kinh nghiệm để mở rộng phạm vi hỗ trợ đến các nhóm yếu thế khác trên địa bàn như hộ nghèo, người cao tuổi, phụ nữ đơn thân và những trường hợp gặp trở ngại lớn khi thực hiện thủ tục hành chính.