TP.HCM thông tim bào thai thứ 15, tuổi thai nhỏ nhất từ trước đến nay

Sáng 27/8, thông tin từ Sở Y tế TP.HCM, bệnh nhân là thai phụ 26 tuổi (ngụ TP Hà Nội) mang thai lần 3, thụ thai tự nhiên. Trong quý I thai kỳ, các lần khám thai chưa ghi nhận bất thường, kết quả sàng lọc trước sinh không xâm lấn thuộc nhóm nguy cơ thấp.

Đến khi thai 23 tuần 5 ngày, siêu âm tim thai phát hiện một bệnh tim bẩm sinh nặng: không lỗ van động mạch phổi - vách liên thất kín. Đây là bệnh lý trong đó đường thoát máu từ thất phải lên động mạch phổi bị bít kín. Khi không có dòng máu xuôi chiều qua van động mạch phổi, thất phải có nguy cơ ngày càng kém phát triển, tiến tới thiểu sản nặng, nguy cơ tử vong cao ngay sau sinh.

Trong gần 3 tuần theo dõi tại Bệnh viện Từ Dũ, từ 23 tuần 5 ngày đến 26 tuần 1 ngày, các bác sĩ ghi nhận tình trạng thiểu sản thất phải tiếp tục tiến triển. Thất phải phát triển kém so với tuổi thai, không có dòng máu xuôi chiều qua van động mạch phổi, hở van ba lá nặng. Chức năng hai thất chưa suy giảm rõ và chưa ghi nhận thông nối bất thường giữa thất phải và động mạch vành.

Những diễn biến này cho thấy cơ hội can thiệp đang ngày càng thu hẹp, “cửa sổ vàng” không cho phép chờ đợi thêm. Ngày 25/8, Bệnh viện Từ Dũ tổ chức hội chẩn khẩn với Bệnh viện Nhi Đồng 1.

Đây là trường hợp thai chỉ mới 26 tuần 1 ngày, là thai nhi có tuổi thai nhỏ nhất trong 15 trường hợp được ê-kíp TP.HCM thực hiện nong van tim bào thai xuyên tử cung cho đến nay. Tuổi thai nhỏ đồng nghĩa với kích thước tim thai rất nhỏ; đặc biệt, trong trường hợp này, buồng thất phải và buồng thoát thất phải đã kém phát triển.

Trong khi đó, tình trạng thiểu sản thất phải vẫn tiếp tục tiến triển. Nếu trì hoãn thêm, buồng thất phải có thể trở nên quá nhỏ, khiến việc đưa kim và hệ thống dụng cụ vào đúng vị trí để nong van không còn khả thi.

Hồ sơ và các dữ liệu chẩn đoán hình ảnh của thai nhi cũng được gửi tham vấn các chuyên gia quốc tế tại Áo và Ý. Các chuyên gia cùng thống nhất với ê-kíp TP.HCM rằng trường hợp này cần được giải quyết sớm vì điều kiện giải phẫu không cho phép kéo dài thời gian chờ đợi.

Sau khi cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ, đồng thời tư vấn đầy đủ cho gia đình, hội chẩn thống nhất chỉ định nong van động mạch phổi bào thai khẩn cấp, với mục tiêu tái lập dòng máu từ thất phải lên động mạch phổi, ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình thiểu sản thất phải và tạo điều kiện để thất phải tiếp tục phát triển trong phần còn lại của thai kỳ.

Để chuẩn bị cho thủ thuật, Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 huy động 5 ê-kíp chuyên môn, gồm can thiệp bào thai sản khoa, thông tim can thiệp, sơ sinh, gây mê hồi sức và phẫu thuật sản khoa.

Vào lúc 8h ngày 26/8, ca can thiệp bắt đầu. Thai phụ được gây mê nội khí quản. Thai nhi được gây mê, giãn cơ và được ê-kíp sản khoa xoay về tư thế thuận lợi nhất cho đường tiếp cận tim.

Toàn bộ quá trình được thực hiện dưới hướng dẫn liên tục của siêu âm. Một kim kích thước 18G được đưa qua thành bụng, thành tử cung, xuyên qua thành ngực thai nhi để tiếp cận chính xác buồng thoát thất phải - một cấu trúc có kích thước rất nhỏ ở thai nhi 26 tuần tuổi.

Qua nòng kim, ê-kíp thông tim đưa hệ thống dây dẫn và bóng nong vào tim thai. Dây dẫn được đưa xuyên qua vị trí van động mạch phổi bị bít kín và tiến vào động mạch phổi. Sau khi xác định bóng nằm đúng vị trí van, các bác sĩ tiến hành nong van.

Ngay sau nong, siêu âm ghi nhận dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi lên động mạch phổi đã được tái lập và cải thiện rõ. Tuy nhiên, trong quá trình rút hệ thống dụng cụ, ê-kíp ghi nhận thai nhi xuất hiện tràn dịch màng ngoài tim gây chèn ép tim. Tình huống được phát hiện ngay trên siêu âm và xử trí tức thì. Các bác sĩ tiến hành chọc hút khoảng 3 ml máu trong khoang màng ngoài tim để giải áp.

Sau xử trí, nhịp tim thai nhanh chóng ổn định ở mức 159 lần/phút, cơ tim co bóp tốt. Đến 10h25, sau hơn 2 giờ phối hợp liên tục giữa các ê-kíp, ca can thiệp kết thúc thành công.

Đến 13h30 cùng ngày, khoảng 4 giờ sau can thiệp, tình trạng thai phụ ổn định, không đau bụng, không xuất hiện cơn gò, không ra huyết âm đạo.

Siêu âm kiểm tra ghi nhận nhịp tim thai 159 lần/phút, chức năng co bóp cơ tim tốt và đặc biệt dòng máu từ thất phải qua van động mạch phổi tiếp tục được duy trì.

Thai kỳ sẽ tiếp tục được Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 phối hợp quản lý chặt chẽ. Các bác sĩ sẽ theo dõi diễn tiến của dòng máu qua van động mạch phổi, kích thước và chức năng thất phải cũng như sự phát triển toàn diện của thai nhi trong những tuần tiếp theo.

Ca can thiệp thứ 15, với tuổi thai nhỏ nhất từ trước đến nay của ê-kíp, tiếp tục đánh dấu một bước tiến của y học bào thai TP.HCM.