Tiến sĩ 9X người Việt trong đội phát triển ở Google Research

Trong làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo toàn cầu, ngày càng nhiều nhà khoa học người Việt xuất hiện trong các phòng thí nghiệm công nghệ hàng đầu. Một trong số đó là Bùi Duy Quốc Nghị, nhà khoa học AI chuyên nghiên cứu mô hình ngôn ngữ cho lập trình, hiện tham gia phát triển năng lực coding cho hệ thống Gemini của Google.

Trước khi gia nhập môi trường nghiên cứu này, anh từng làm việc tại các trung tâm AI lớn của thế giới như Huawei và Salesforce, đồng thời dẫn dắt các dự án nghiên cứu - phát triển tại FPT Software ở Việt Nam.

Hành trình của anh phản ánh xu hướng mới của giới nghiên cứu khoa học Việt Nam: tham gia trực tiếp vào các hướng công nghệ cốt lõi đang định hình ngành AI toàn cầu.

Đường đến tiến sĩ AI tại Singapore

TS Bùi Duy Quốc Nghị sinh năm 1991, tại TP.HCM, bắt đầu con đường học thuật tại chương trình tiên tiến Khoa học Máy tính (APCS) của Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TP.HCM.

Sau khi tốt nghiệp, anh sang Singapore theo học tiến sĩ tại Singapore Management University, một trong những trung tâm nghiên cứu mạnh về kỹ thuật phần mềm và trí tuệ nhân tạo ở châu Á. Đây là bước ngoặt đầu tiên khi anh tiếp cận môi trường nghiên cứu quốc tế và nhận ra hướng đi còn ít người khai phá: giao điểm giữa trí tuệ nhân tạo và kỹ thuật phần mềm.

Sau khi hoàn thành tiến sĩ, anh nhận được nhiều lời mời giảng dạy ở một số đại học tại Úc và các nước khác với vị trí Giáo sư bậc 1 (Assistant Professor). Tuy nhiên, thay vì con đường học thuật, anh chọn hướng nghiên cứu trong doanh nghiệp công nghệ.

Từ Huawei đến Salesforce rồi trở về Việt Nam

Năm 2019, TS Bùi Duy Quốc Nghị vượt qua 6 vòng phỏng vấn của chương trình tuyển dụng nhân tài tiến sĩ toàn cầu của Huawei (Global PhD Talent Program) và nằm trong nhóm khoảng 2% ứng viên được chọn. Tại Huawei Research, chàng kỹ sư Việt làm việc tại các trung tâm nghiên cứu ở Ireland và Thượng Hải.

Sau Huawei, anh gia nhập Salesforce AI Research tại Mỹ. Tại đây, chàng trai Việt tham gia phát triển CodeT5+, một mô hình ngôn ngữ lớn dành cho lập trình, được xem là một trong những nền tảng quan trọng cho xu hướng AI hỗ trợ viết code sau này.

TS Quốc Nghị nhận ra điểm khác biệt trong môi trường nghiên cứu tại Mỹ là triết lý “open-source” (nguồn mở). Nhiều dự án nghiên cứu không chỉ dừng lại ở bài báo khoa học mà còn được công bố mã nguồn trên GitHub để cộng đồng cùng phát triển và cải tiến.

Sau thời gian làm việc tại các trung tâm nghiên cứu quốc tế, tiến sĩ trẻ đưa ra quyết định ngược dòng: trở về Việt Nam để xây dựng đội ngũ nghiên cứu AI tại FPT Software AI Center.

Song song với nghiên cứu, anh cũng tham gia xây dựng các sản phẩm AI phục vụ trực tiếp cho hơn 20.000 lập trình viên của FPT Software, nhằm đưa kết quả nghiên cứu phát triển sản phẩm vào ứng dụng thực tế.

Gia nhập Google và dự án Gemini AI

Cơ hội gia nhập “ông lớn công nghệ” Google đến từ chính hướng nghiên cứu mà nhà khoa học 9X Việt theo đuổi hơn một thập kỷ: AI cho lập trình.

Theo TS Quốc Nghị, Google đang đẩy mạnh năng lực coding của hệ sinh thái Gemini với các sản phẩm như Antigravity, Jules và Gemini CLI và họ cần những người hiểu sâu về AI for Code, không chỉ ở mặt mô hình ngôn ngữ lớn, mà cả kiến trúc agent, đánh giá (evaluation) và hiểu biết về cách làm sản phẩm cho ngành lập trình.

“Một giám đốc cấp cao bên Google trực tiếp gửi email hỏi về một số nghiên cứu tôi từng làm và hỏi tôi có đang mở cho cơ hội mới không”, anh kể.

Quá trình tuyển dụng cho vị trí nhà nghiên cứu khoa học cấp cao (Staff Research Scientist) tại Google trải qua 8 vòng phỏng vấn, bao gồm coding, thiết kế hệ thống, nghiên cứu và lãnh đạo kỹ thuật. Sau quá trình tuyển chọn, tiến sĩ Việt là người duy nhất được nhận vào vị trí này trong đợt tuyển dụng với hơn 700 hồ sơ.

Theo chia sẻ của bộ phận nhân sự Google với anh, đây cũng là một trong những trường hợp hiếm hoi ứng viên từ Việt Nam được tuyển trực tiếp vào vị trí nghiên cứu cấp cao thay vì vị trí lập trình viên.

“Điều này khiến tôi rất tự hào, bởi trong bối cảnh chính trị phức tạp và làn sóng cắt giảm nhân sự như hiện nay, việc một công ty lớn ở Mỹ chịu bỏ công sức và chi phí để tài trợ cho một nhân sự từ Việt Nam sang là cực kỳ khó khăn", anh chia sẻ.

Tại Google, TS Bùi Duy Quốc Nghị trực tiếp tham gia huấn luyện AI, xây dựng các mã nguồn lập trình. Anh làm việc tại trụ sở chính của Google ở Mountain View, Mỹ.

Anh hé lộ, hướng phát triển của Gemini không chỉ dừng ở việc gợi ý code, mà đang tiến tới xây dựng các AI agent – những tác nhân có khả năng đọc toàn bộ codebase, đề xuất giải pháp, viết mã, chạy kiểm thử và tự sửa lỗi. Các công cụ trong hệ sinh thái này gồm Gemini CLI, Jules và Antigravity.

“Lập trình viên trong tương lai có thể không còn viết từng dòng code nữa. Họ sẽ trở thành người điều phối nhiều tác nhân AI để giải quyết bài toán phần mềm”, anh nhận định.

Theo nhiều nghiên cứu trong ngành, các trợ lý lập trình dựa trên AI hiện có thể giúp tăng năng suất phát triển phần mềm từ 25 đến 40%.

Anh Nghị cũng thường xuyên được các bạn bè, đồng nghiệp tò mò hỏi về Gemini AI, phần mềm trí tuệ nhân tạo mà hàng ngày đông đảo người Việt sử dụng để hỏi đáp, giải quyết thắc mắc và tìm câu trả lời cho các vấn đề ở nhiều lĩnh vực cuộc sống.

Từ trải nghiệm của bản thân, TS Bùi Duy Quốc Nghị cho rằng sinh viên muốn theo đuổi trí tuệ nhân tạo cần xây dựng nền tảng vững về toán học, xác suất thống kê, thuật toán và lập trình. Anh khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu từ sớm, đóng góp cho các dự án mã nguồn mở quốc tế và chủ động xây dựng mạng lưới học thuật.

“Đừng nghĩ ở Việt Nam thì khó kết nối với thế giới. Một email chân thành, thể hiện đúng năng lực và sự hiểu biết về nghiên cứu, hoàn toàn có thể mở ra cơ hội hợp tác”, anh nói.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang định hình lại nhiều ngành nghề, anh cho rằng thế hệ kỹ sư trẻ của Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào làn sóng công nghệ toàn cầu – nếu chọn đúng vấn đề và xây dựng năng lực dài hạn.

"Mục tiêu sắp tới của anh là giúp các bạn Việt Nam vào được các phòng thí nghiệm tiên phong (frontier labs) ở Mỹ càng sớm càng tốt - những nơi như Google, OpenAI, Anthropic", TS. Bùi Duy Quốc Nghị chia sẻ.