Thông tư mới siết quỹ phụ huynh, vẫn còn chuyện 'quyết trước, hỏi sau'

Tại Trường Tiểu học Chu Văn An (Thanh Liệt, Hà Nội), một phụ huynh phản ánh sau khoảng một tháng đầu năm học, quỹ lớp chi 17 triệu đồng cho 23 khoản. Mức đóng được phản ánh là 800.000 đồng/học sinh.

Danh sách chi có nhiều nội dung khác nhau như cây cảnh, gen dây điện, nhãn vở và bọc vở, giấy vệ sinh, bảng nội quy lớp học song ngữ, phô tô và in màu tài liệu. Một số khoản phục vụ họp phụ huynh cũng được liệt kê, trong đó có hoa, quả 1,5 triệu đồng và nước họp phụ huynh 360.000 đồng.

Theo phản ánh của phụ huynh, sau Tết Trung thu, quỹ lớp sử dụng khoảng một nửa. Điều khiến phụ huynh băn khoăn là phía trước vẫn còn nhiều hoạt động của năm học.

Trước phản ánh của phụ huynh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chu Văn An Trần Thị Loan cho biết nhà trường đã yêu cầu ban phụ huynh làm việc với phụ huynh của lớp và báo cáo lại nhà trường. Phản ánh này sau đó được nhà trường tiếp nhận để rà soát, làm rõ các khoản chi.

Tuy nhiên, điều các phụ huynh quan tâm không chỉ là mức đóng mà còn là cách các khoản tiền được quyết định sử dụng. Khi một khoản chi đã được thực hiện rồi mới lấy ý kiến, sự đồng thuận của phụ huynh trên thực tế có thể trở thành câu hỏi được đặt ra sau cùng.

Một trường hợp khác tại Hà Nội cũng cho thấy những băn khoăn tương tự. Tại lớp 10A4 Trường THPT Khương Đình, phụ huynh phản ánh mỗi gia đình được thu 2 triệu đồng ngay đầu năm. Sau đó, lớp mua một chiếc tivi có giá hơn 40 triệu đồng, trong khi trước đó có phụ huynh đề xuất phương án khoảng 10 triệu đồng. Một số phụ huynh còn phản ánh các khoản sơn sửa phòng học, kéo Wi-Fi, bổ sung quạt, thay bóng đèn được triển khai mà chưa được lấy ý kiến đầy đủ từ trước.

Hiệu trưởng Trường THPT Khương Đình Hoàng Xuân Đình cho biết, nhà trường đã nắm thông tin, cử phó hiệu trưởng tham gia trao đổi với phụ huynh và làm việc với giáo viên chủ nhiệm. Theo hiệu trưởng, nhà trường không chỉ đạo việc thu, chi quỹ lớp; các khoản này do phụ huynh bàn bạc, thống nhất và thực hiện.

Những phản ánh trên cho thấy một điểm cần được làm rõ trong câu chuyện quỹ lớp: “tự nguyện” không chỉ là việc phụ huynh có đóng tiền hay không, mà còn liên quan đến việc họ có được cung cấp đầy đủ thông tin và có quyền lựa chọn trước khi khoản tiền được sử dụng hay không.

“Tự nguyện” nhưng vẫn có thể tạo áp lực đóng góp

Đây cũng là băn khoăn được một số phụ huynh đặt ra khi nói về quỹ lớp, quỹ phụ huynh. Anh Quốc Hiệu (phường Cầu Giấy) cho rằng khái niệm “không bắt buộc đóng góp” cần được nhìn vào cách thực hiện trên thực tế. Theo anh, có trường hợp phụ huynh được thông báo đây là khoản “tự nguyện”, nhưng ngay sau đó lại đưa ra mức tiền cụ thể để cả nhóm biểu quyết.

Anh dẫn ví dụ có cuộc họp phụ huynh đưa ra mức 500.000 đồng và đề nghị những người đồng ý thì biểu quyết; trong đó có khoản 250.000 đồng dành cho quỹ Ban đại diện cha mẹ học sinh của trường. Theo anh Hiệu, trong một cuộc họp đông người, việc công khai quan điểm không đóng góp hoặc đóng thấp hơn mức được đưa ra có thể tạo tâm lý ngại ngần cho phụ huynh. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là dùng từ “tự nguyện”, mà phải bảo đảm phụ huynh thực sự có quyền lựa chọn.

Cùng quan điểm cần làm rõ cách quản lý, chị Hải Yến (phường Đống Đa) cho rằng khi các khoản quỹ bị siết chặt, việc đóng góp có thể chuyển sang hình thức “ủng hộ tự nguyện”, nhưng nếu vẫn đưa ra một mức tiền cụ thể theo đầu học sinh thì bản chất vấn đề chưa được giải quyết.

Chị không cho rằng mọi khoản đóng góp của phụ huynh đều không cần thiết. Theo chị, vấn đề nằm ở cách quản lý: khoản nào cần thiết, dùng vào đâu, ai quyết định và phụ huynh được biết, được lựa chọn từ thời điểm nào.

“Thông tư mới quy định rõ hơn việc phụ huynh tự nguyện hỗ trợ và không để Ban đại diện trực tiếp thu, quản lý tiền. Tôi cho rằng điều quan trọng là các khoản cần hỗ trợ phải được thông báo rõ từ đầu để phụ huynh tự quyết định, thay vì đã thống nhất một mức tiền rồi mới gọi là tự nguyện”, chị Hải Yến nói.

Cần làm rõ ranh giới giữa quỹ phụ huynh và trách nhiệm nhà trường

Từ ngày 15/11/2026, Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, thay thế Thông tư 55/2011, chính thức hiệu lực. Quy định mới được ban hành trong bối cảnh việc thu, chi và vận động hỗ trợ của Ban đại diện cha mẹ học sinh tiếp tục được quan tâm.

Theo Thông tư 81, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được đặt ra khoản đóng góp bắt buộc; không được ấn định hoặc phân bổ mức hỗ trợ bình quân, mức hỗ trợ tối thiểu hay thời hạn hỗ trợ; không được ép buộc hoặc gây áp lực để cha mẹ học sinh đóng góp, hỗ trợ.

Đáng chú ý, Ban đại diện cha mẹ học sinh cũng không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ. Khi có nhu cầu hỗ trợ một hoạt động thuộc phạm vi được phép, nhu cầu, nội dung và phương thức hỗ trợ phải được công khai để cha mẹ học sinh tự nguyện quyết định. Phụ huynh có thể trực tiếp cung cấp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán cho đơn vị cung cấp.

Nếu nguồn hỗ trợ thực tế không đủ, ban đại diện phải điều chỉnh nội dung, quy mô hoặc phương thức thực hiện, thay vì yêu cầu phụ huynh đóng thêm phần còn thiếu.

Quy định mới cũng xác định rõ hơn những nội dung không được sử dụng nguồn hỗ trợ của Ban đại diện cha mẹ học sinh, trong đó có xây dựng, sửa chữa cơ sở vật chất; mua sắm, lắp đặt, sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị, đồ dùng dạy học; các hoạt động quản lý, điều hành, chuyên môn của nhà trường và những dịch vụ thường xuyên thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục.

Tại Hà Nội, Sở GD-ĐT cũng đang yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường quản lý thu, chi, công khai các khoản thu và phân biệt rõ giữa khoản thu theo quy định, khoản dịch vụ phục vụ - hỗ trợ hoạt động giáo dục với các khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, việc quản lý các khoản thu cần được thực hiện theo hướng kiểm soát từ trước khi thu, công khai trong quá trình thu và tăng cường hậu kiểm. Thành phố cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục không tự đặt ra các khoản thu ngoài quy định.

Nhìn từ những phản ánh tại một số trường ở Hà Nội, câu chuyện quỹ phụ huynh vì thế không chỉ nằm ở số tiền đóng góp. Điều phụ huynh quan tâm còn là khoản tiền được dùng vào việc gì, ai quyết định và sự đồng thuận được xác lập trước hay sau khi khoản chi đã được thực hiện.

Từ ngày 15/11, khi Thông tư 81 có hiệu lực, yêu cầu về công khai nhu cầu hỗ trợ, tính tự nguyện và việc không để Ban đại diện trực tiếp thu, giữ, quản lý tiền sẽ được quy định cụ thể hơn. Đây cũng là cơ sở để các trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh tại Hà Nội rà soát lại cách vận động, tiếp nhận và sử dụng nguồn hỗ trợ của phụ huynh.