Cấm ban đại diện thu tiền hỗ trợ, phụ huynh lo ngại quỹ lớp biến tướng

Thông tư 81 do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành có hiệu lực từ ngày 15/11 quy định ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận và quản lý tiền hỗ trợ. Việc hỗ trợ phải bảo đảm tự nguyện, công khai, minh bạch, không ấn định mức đóng góp hoặc gây bất lợi cho học sinh không được hỗ trợ.

Tuy nhiên, trước thời điểm quy định mới có hiệu lực, việc vận động đóng góp trong các lớp học vẫn là chủ đề gây tranh luận, nhất là khi một số khoản tiền được đổi tên thành “ủng hộ” hoặc “tạm ứng”.

Đổi tên quỹ lớp, phụ huynh lo khoản thu vẫn tiếp diễn

Từ câu chuyện đổi tên “quỹ lớp” thành khoản “ủng hộ kinh phí tổ chức hoạt động cho các con”, việc vận động, sử dụng tiền trong lớp học đang thu hút nhiều ý kiến trái chiều trên các diễn đàn mạng xã hội.

Một số phụ huynh cho rằng các hoạt động chung của học sinh cần kinh phí, trong khi nhiều người lo ngại việc đóng góp tự nguyện có thể trở thành áp lực nếu cách vận động và sử dụng tiền thiếu minh bạch.

Trên diễn đàn phụ huynh, chị Thu (Hà Đông, Hà Nội) cho biết, cả con lớn học THPT và con nhỏ học tiểu học của chị đều vẫn đang được phụ huynh đóng quỹ lớp, chưa có dấu hiệu dừng thu hay hoàn trả. Đáng chú ý, nội dung chuyển khoản được ghi là “ủng hộ quỹ sinh hoạt”. Chị nhận thấy trong nhóm phụ huynh, nhiều người vẫn liên tục gửi hóa đơn chuyển khoản trong những ngày qua.

Một phụ huynh có con học lớp 6 cũng cho biết tình trạng tương tự đang diễn ra tại lớp con mình. Theo phụ huynh này, các khoản đóng góp được chuyển sang hình thức “tự nguyện ủng hộ”; nếu nội dung chuyển khoản ghi “quỹ lớp”, phụ huynh sẽ được yêu cầu sửa lại.

Nhiều phụ huynh cho biết, việc thu tiền dường như vẫn tiếp diễn nhưng dưới tên gọi khác. Điều này khiến phụ huynh băn khoăn liệu quy định mới có thực sự chấm dứt tình trạng thu quỹ lớp hay chỉ dẫn đến việc thay đổi cách gọi và hình thức vận động đóng góp.

Anh Sỹ Hòa (phường Thanh Xuân, Hà Nội) cũng băn khoăn, khi quy định mới không cho phép ban đại diện cha mẹ học sinh thu, tiếp nhận và quản lý tiền hỗ trợ, việc chuyển sang vận động “ủng hộ kinh phí tổ chức hoạt động cho các con”, hoặc đổi tên thành “quỹ mạnh thường quân”, “quỹ khen thưởng”, có phải chỉ là thay đổi cách gọi để tiếp tục thu tiền hay không. Theo anh, điều cần làm rõ là cách vận động có phù hợp quy định và khoản đóng góp có thực sự tự nguyện.

Cùng quan điểm trên, anh Nguyễn Chiến cho biết một số ban đại diện sử dụng cách gọi “ủng hộ” hoặc “tạm ứng” thay cho “thu quỹ”. Theo anh, nếu là khoản tạm ứng thì cần giải thích rõ tiền được dùng vào việc gì. Khi lớp phát sinh hoạt động cần kinh phí, phụ huynh nên được thông báo cụ thể các khoản dự kiến chi để cân nhắc tham gia, thay vì đóng một khoản chung từ đầu năm.

Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở tên gọi của khoản tiền. Việc đổi tên “quỹ lớp” thành “quỹ ủng hộ”, “quỹ khen thưởng” hay “tạm ứng” không làm thay đổi bản chất nếu cách vận động, tiếp nhận và quản lý tiền vẫn không phù hợp quy định.

Muốn duy trì hoạt động cho học sinh, nhưng cần minh bạch

Không ít phụ huynh cho rằng các hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt tập thể vẫn cần kinh phí và không nên chỉ nhìn quỹ lớp dưới góc độ một khoản thu. Anh Phan Mạnh Hải, phụ huynh có con học tại một trường mầm non công lập ở Hoài Đức, Hà Nội, đồng tình với yêu cầu minh bạch các khoản đóng góp, song băn khoăn nếu không còn quỹ chung thì việc tổ chức hoạt động cho học sinh sẽ được thực hiện như thế nào.

Thực tế, nhiều hoạt động như Trung thu, hội xuân, văn nghệ đều phát sinh chi phí. Chị Nguyễn Thị Dung cho rằng, với học sinh nhỏ tuổi, một số lớp còn cần thuê người hỗ trợ vệ sinh khi các em chưa thể tự đảm nhiệm việc trực nhật. Theo chị, mức đóng góp khoảng 300.000-400.000 đồng mỗi năm có thể chấp nhận được nếu tiền được sử dụng hợp lý, phục vụ những hoạt động thiết thực của học sinh.

Cùng quan điểm, anh Thanh Sơn, phụ huynh có hai con đang học ở bậc THCS và mầm non tại TP.HCM, cũng cho rằng mỗi cấp học đều cần những hoạt động, trải nghiệm phù hợp với lứa tuổi. Theo các phụ huynh này, điều quan trọng là khoản chi phải hợp lý, phục vụ trực tiếp cho học sinh và được công khai để các gia đình biết tiền đóng góp được sử dụng vào đâu.

Tuy nhiên, nhu cầu tổ chức hoạt động không đồng nghĩa với việc mọi khoản chi đều có thể vận động thông qua ban đại diện cha mẹ học sinh. Trong quá trình góp ý dự thảo Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, một số sở giáo dục và đào tạo đã đề nghị làm rõ ranh giới giữa hỗ trợ tự nguyện cho hoạt động của ban đại diện với tài trợ cho cơ sở giáo dục, tránh để ban đại diện trở thành đầu mối huy động, thu và quản lý tiền.

Điều lệ mới cũng quy định những khoản ban đại diện không được vận động, tiếp nhận, trong đó có các khoản phục vụ sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị, trả tiền công và tặng quà giáo viên. Vì vậy, cần phân biệt hoạt động phù hợp với chức năng của ban đại diện với những khoản thuộc trách nhiệm của nhà trường. Việc một khoản chi được cho là có lợi cho học sinh không đồng nghĩa khoản đó đương nhiên được phép vận động hỗ trợ.

Với những hoạt động phù hợp, phụ huynh cần được thông tin rõ về mục đích, dự kiến chi và cách quyết toán. Trên cơ sở đó, mỗi gia đình có thể cân nhắc việc tham gia thay vì đóng góp theo tâm lý số đông.

Không biến đóng góp tự nguyện thành áp lực

Bên cạnh mong muốn duy trì kinh phí cho hoạt động tập thể, nhiều phụ huynh lo ngại các khoản đóng góp có thể trở thành gánh nặng, nhất là với gia đình khó khăn hoặc có nhiều con đi học. Điều khiến họ băn khoăn không chỉ là số tiền của từng khoản, mà còn là việc các khoản vận động liên tục phát sinh trong năm học và tâm lý khó từ chối khi phần lớn phụ huynh đều tham gia.

Chị Lê Hoa (Thanh Trì, Hà Nội) cho rằng phụ huynh cần được tự quyết định việc tham gia các hoạt động như đi chơi hay tặng quà giáo viên, thay vì cảm thấy phải đóng góp theo số đông. Với những hoạt động phù hợp, phụ huynh cần được thông tin rõ về mục đích, dự kiến chi và cách quyết toán. Cần chấm dứt việc thu quỹ dưới mọi hình thức và cho rằng phụ huynh có thể phản ánh với cơ quan quản lý giáo dục nếu phát sinh khoản thu không phù hợp.

Các khoản chi vào dịp lễ cũng là vấn đề gây tranh luận. Anh Nguyễn Chiến đặt câu hỏi về việc vận động tiền mua quà tặng giáo viên, các khoản chi vào dịp 20/10, 20/11, 8/3 hay mua bánh Trung thu có thể nối tiếp nhau trong năm, khiến tổng số tiền phụ huynh phải đóng tăng lên. Tuy nhiên, một số phụ huynh vẫn cho rằng hoạt động tri ân thầy cô có thể được duy trì nếu được thống nhất, có mức chi phù hợp và không trở thành nghĩa vụ đối với mọi gia đình.

Các ý kiến đề xuất phân biệt hoạt động của ban đại diện cha mẹ học sinh với những hoạt động riêng lẻ của lớp; khi có nhu cầu kinh phí, có thể xem xét từng hoạt động cụ thể thay vì duy trì quỹ thường xuyên. Cách làm này giúp phụ huynh biết rõ mục đích đóng góp và chủ động quyết định có tham gia hay không.

Tuy nhiên, không lập quỹ chung không có nghĩa mọi khoản vận động theo từng hoạt động đều đương nhiên phù hợp. Khoản hỗ trợ vẫn phải đúng quy định, có mục đích rõ ràng và thực sự tự nguyện. Việc phụ huynh không hỗ trợ cũng không được trở thành căn cứ để phân biệt đối xử hoặc gây bất lợi cho học sinh.

Chỉ còn 1 tháng nữa Thông tư 81 có hiệu lực, việc thực hiện đúng quy định cần đi cùng công khai các khoản chi, bảo đảm quyền lựa chọn của phụ huynh và không biến sự tự nguyện thành nghĩa vụ tài chính trên thực tế.