Trong buổi khám gần đây, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y cho biết ông tiếp nhận một bệnh nhân nữ ngoài 60 tuổi có biểu hiện huyết áp tăng khó kiểm soát, đường huyết cao, phù chân, khuôn mặt tròn như trăng rằm.
Khi khai thác tiền sử, bệnh nhân mới chia sẻ bị đau khớp nhiều năm, thường xuyên uống thuốc gia truyền được quảng cáo có nguồn gốc ba đời và liên tục tiêm thuốc vào khớp hết đợt này đến đợt khác.
Theo TS Hiếu, ông thường xuyên gặp những trường hợp tương tự trong quá trình khám bệnh. Một trong những nguy cơ cần lưu ý là thuốc gia truyền không rõ thành phần có thể bị trộn glucocorticoid.
Đây là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm mạnh, giúp người bệnh giảm đau nhanh chóng. Chính hiệu quả tức thời này khiến nhiều người tin rằng mình đã tìm được thuốc chữa bệnh, tiếp tục sử dụng trong thời gian dài mà không biết những nguy cơ tiềm ẩn.
Tuy nhiên, glucocorticoid chủ yếu giúp kiểm soát triệu chứng, không giải quyết được nguyên nhân gây đau. Tình trạng thoái hóa hoặc viêm khớp vẫn có thể tiếp diễn, trong khi việc lạm dụng thuốc còn khiến cơ bắp yếu đi, tăng nguy cơ nhiễm trùng và nhiều biến chứng khác.

Bác sĩ cảnh báo việc tự uống, tiêm thuốc chữa đau khớp chứa glucocorticoid (Ảnh minh họa: AI)
TS Hiếu cho biết, một số thuốc không rõ nguồn gốc còn có thể chứa đồng thời glucocorticoid và thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs). Sự kết hợp này giúp giảm đau mạnh hơn nhưng cũng làm gia tăng nguy cơ tác dụng phụ.
Người sử dụng glucocorticoid kéo dài có thể gặp tình trạng giữ muối nước gây phù, tăng huyết áp, tăng đường huyết, rối loạn mỡ máu, béo bụng, mặt tròn, loãng xương, loét dạ dày và dễ nhiễm trùng. Đặc biệt, người đã dùng thuốc lâu ngày nếu tự ý ngừng đột ngột có thể bị suy tuyến thượng thận, đe dọa tính mạng.
TS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh, glucocorticoid là nhóm thuốc quan trọng trong điều trị một số bệnh lý như viêm khớp dạng thấp trong đợt tiến triển, cơn gút cấp khi không thể sử dụng các thuốc khác, lupus ban đỏ hệ thống và viêm cơ tự miễn. Tuy nhiên, thuốc cần được sử dụng đúng bệnh, đúng chỉ định và có sự theo dõi của bác sĩ. Đặc biệt, việc tiêm glucocorticoid vào khớp cần được cân nhắc thận trọng, thường chỉ đặt ra khi các biện pháp điều trị nội khoa và phục hồi chức năng không đạt hiệu quả mong muốn, dưới chỉ định của bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp.
Bên cạnh đó, TS Hiếu đề cập đến phương pháp huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP). Đây là kỹ thuật lấy máu của chính người bệnh, xử lý để thu huyết tương giàu tiểu cầu rồi tiêm vào khớp hoặc vùng tổn thương gân.
Theo ông, phương pháp này có triển vọng và tương đối an toàn khi thực hiện đúng quy trình, song bằng chứng về hiệu quả hiện chưa thống nhất. Một số nghiên cứu ghi nhận lợi ích, trong khi những nghiên cứu khác chưa cho thấy hiệu quả rõ ràng. Vì vậy, việc sử dụng PRP cần được cá thể hóa theo tình trạng bệnh, mức độ đáp ứng với các phương pháp điều trị trước đó và nhu cầu vận động của từng người.
TS Hiếu cũng cảnh báo việc sử dụng PRP thiếu kiểm soát có thể gây lãng phí, thậm chí dẫn đến nhiễm trùng nếu tiêm không đúng chỉ định hoặc không bảo đảm quy trình kỹ thuật.
Để điều trị bệnh cơ xương khớp hiệu quả, bác sĩ cho rằng vận động, giảm cân, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng vẫn là những biện pháp nền tảng. Tập luyện đúng cách giúp tăng sức mạnh cơ bắp, giảm tải cho khớp, cải thiện khả năng vận động, đồng thời hỗ trợ kiểm soát huyết áp và mỡ máu.
Người bệnh cần hỏi rõ tên thuốc được kê hoặc tiêm, đặc biệt chú ý các hoạt chất glucocorticoid như prednisolone, methylprednisolone, dexamethasone, betamethasone. Tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc chỉ vì được quảng cáo uống vào hết đau ngay.
Trước khi quyết định tiêm glucocorticoid hoặc PRP, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ về các phương pháp điều trị bảo tồn đã thực hiện và mức độ cần thiết của thủ thuật. Khi triệu chứng đau giảm, không nên chủ quan mà cần tận dụng thời gian này để tập luyện phục hồi chức năng, tái khám đúng hẹn và theo dõi các tác dụng không mong muốn.










