Sang nước ngoài khám tổng quát, người phụ nữ vẫn phát hiện ung thư muộn

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, kể từng gặp nữ bệnh nhân có thói quen khám sức khỏe định kỳ bằng các gói cao cấp. Vài năm, chị lại sang nước ngoài khám tổng quát.

Trong một lần khám, bác sĩ phát hiện khối u nhỏ ở thận, chị quyết định sang Singapore phẫu thuật. Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy khối u lành tính. Tuy nhiên, sau mổ khoảng một tháng, người phụ nữ vẫn mệt mỏi, gầy sút nên tìm đến bác sĩ Hiếu. Lúc này, nguyên nhân được xác định là ung thư tuyến giáp, bệnh ở giai đoạn không còn sớm. Chị tiếp tục phải trải qua thêm một cuộc phẫu thuật chỉ trong vài tháng.

Theo TS Hiếu, câu chuyện trên cho thấy việc khám sức khỏe tổng quát cần thực hiện đúng mới hiệu quả, trong khi vẫn còn nhiều người gặp sai lầm về khám sức khỏe tổng quát.

Một sai lầm phổ biến là lựa chọn gói khám dựa vào giá tiền hoặc số lượng xét nghiệm thay vì nguy cơ bệnh tật của từng người. Có những gói gồm nhiều xét nghiệm nhưng không thực sự cần thiết, trong khi những kiểm tra quan trọng đối với một nhóm nguy cơ cụ thể lại có thể bị bỏ qua. Ở chiều ngược lại, một số gói khám giá rất thấp, thậm chí khoảng 200.000 đồng/người lao động, cũng khó đáp ứng mục tiêu tầm soát toàn diện.

Bác sĩ Hiếu đặc biệt lưu ý tình trạng xét nghiệm dấu ấn ung thư (tumor marker) tràn lan. Chỉ số tăng có thể khiến người khỏe mạnh hoang mang, nhưng chỉ số bình thường cũng không có nghĩa chắc chắn không mắc ung thư. Phần lớn dấu ấn ung thư không được sử dụng để tầm soát ung thư ở người không có triệu chứng.

Một vấn đề khác là người bệnh khám xong nhưng không được bác sĩ giải thích đầy đủ, không có lịch theo dõi khi xuất hiện bất thường. Có trường hợp còn bị tư vấn quá mức, dẫn đến mua thêm thuốc bổ, thực phẩm chức năng hoặc các liệu trình đắt tiền.

Việc mỗi năm khám một cơ sở cũng khiến bác sĩ khó đánh giá diễn biến sức khỏe nếu người bệnh không lưu giữ kết quả cũ. Bác sĩ Hiếu cho biết có một vị lãnh đạo mỗi lần đi khám đều phải mang theo điện tim cũ để bác sĩ đối chiếu. Người này có hình ảnh điện tim bất thường dễ gợi ý nhồi máu cơ tim, trong khi nhiều lần chụp động mạch vành đều bình thường.

Khám sức khỏe tổng quát thế nào cho đúng?

Theo bác sĩ Hiếu, người trưởng thành nên khám sức khỏe tổng quát ít nhất mỗi năm một lần, đặc biệt từ 40 tuổi. Người trên 60 tuổi có thể khám 6 tháng một lần tùy tình trạng sức khỏe. Quan trọng hơn, nội dung khám cần dựa trên tuổi, giới tính, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ, thay vì chọn gói khám theo kinh phí.

Người có người thân mắc ung thư đại tràng cần được tư vấn về nội soi; phụ nữ đến độ tuổi nên tầm soát ung thư vú, ung thư cổ tử cung; người hút thuốc lâu năm có thể trao đổi với bác sĩ về chụp CT phổi liều thấp.

“Trước khi mua gói nào, hãy hỏi thẳng: Gói này phát hiện được bệnh gì, có phù hợp với tôi không?”, bác sĩ Hiếu khuyến cáo.

Theo ông, cơ sở y tế tư vấn đúng sẽ giải thích mục đích của từng xét nghiệm, thậm chí khuyên người bệnh bỏ bớt những kiểm tra không cần thiết hoặc lựa chọn xét nghiệm đặc hiệu hơn.

Khi đi khám, người dân nên mang theo kết quả cũ hoặc sử dụng hồ sơ bệnh án điện tử để bác sĩ so sánh. Sau khi nhận kết quả, dù các chỉ số có vẻ bình thường, người bệnh vẫn nên hỏi bác sĩ về kết luận và những vấn đề cần theo dõi. Nếu phát hiện bất thường, cần thực hiện đúng lịch tái khám thay vì cất kết quả vào ngăn kéo.