Phó Thủ tướng: Muốn người dân tôn trọng pháp luật, cán bộ phải gương mẫu

Quan điểm trên được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đưa ra khi phát biểu chỉ đạo tại lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, do Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương tổ chức sáng 8/11.

Nhìn nhận công tác hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, Phó Thủ tướng nêu rõ, tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển.

Bên cạnh đó, công tác rà soát, tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp...

Phấn đấu cơ bản tháo gỡ các vướng mắc pháp lý trong năm 2027

Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu các cấp, các ngành, các địa phương xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội.

Theo Phó Thủ tướng, văn hóa thượng tôn pháp luật là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh và phát triển.

Nền quản trị quốc gia hiện đại phải kết hợp chặt chẽ giữa việc hoàn thiện pháp luật, thực thi nghiêm minh, công bằng các quy định với việc nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật, từng bước đưa việc tuân thủ pháp luật trở thành nhu cầu tự thân, nếp sống văn hóa và trách nhiệm của mỗi người dân, cơ quan, tổ chức.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng cho rằng, thượng tôn pháp luật phải bắt đầu từ chính các cơ quan Nhà nước, từ những người được giao thực thi quyền lực.

“Mọi cơ quan, cán bộ, công chức phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật, thực thi công vụ liêm chính, công tâm và có trách nhiệm. Muốn người dân tôn trọng pháp luật, trước hết cán bộ, công chức phải gương mẫu; muốn người dân tin vào pháp luật, pháp luật phải được thực hiện công bằng, minh bạch và nghiêm minh”, Phó Thủ tướng nói.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được Phó Thủ tướng đề cập là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Theo đó, pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, mở đường cho phát triển, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; đồng bộ, minh bạch, ổn định, khả thi; ngăn ngừa lợi ích nhóm, kiểm soát quyền lực ngay từ khâu xây dựng chính sách, pháp luật.

Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu tập trung hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, xử lý đến cùng các điểm nghẽn pháp lý, phấn đấu cơ bản tháo gỡ vướng mắc trong năm 2027.

Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, kết hợp giải quyết bất cập trước mắt với kiến tạo nền tảng pháp lý lâu dài.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng pháp luật, tạo chuyển biến căn bản trong tổ chức thi hành pháp luật.

Nhấn mạnh xây dựng pháp luật tốt phải đi đôi với tổ chức thi hành nghiêm minh, hiệu quả, Phó Thủ tướng yêu cầu lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng pháp luật.

“Kiên quyết khắc phục tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành chưa được ban hành kịp thời; quy định đúng nhưng khó thực hiện, vướng mắc từ cơ sở chậm được giải quyết”, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu quán triệt.

Đi kèm là chú trọng phòng ngừa vi phạm, hỗ trợ tuân thủ pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, trách nhiệm giải trình, khắc phục đùn đẩy, né tránh; bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Các cấp, các ngành, các địa phương cần nâng cao năng lực phản ứng chính sách, chủ động theo dõi, phát hiện sớm những bất cập, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn; kịp thời xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý.

Trong đó, phải phân biệt rõ bất cập của quy định pháp luật với hạn chế trong tổ chức thực hiện để có giải pháp phù hợp, xử lý đúng nguyên nhân, đúng trách nhiệm.

Phổ biến pháp luật phải giúp người dân biết bảo vệ quyền lợi của mình

Đối với công tác truyền thông chính sách và phổ biến, giáo dục pháp luật, Phó Thủ tướng yêu cầu đổi mới thực chất, trong đó truyền thông phải đi trước một bước ngay từ khi đề xuất chính sách, coi trọng việc lắng nghe, tiếp thu và giải trình ý kiến của người dân, doanh nghiệp.

“Phổ biến pháp luật không chỉ để người dân biết pháp luật, mà phải giúp người dân hiểu pháp luật, thực hiện đúng pháp luật và biết sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình”, Phó Thủ tướng nêu quan điểm.

Theo yêu cầu của Phó Thủ tướng, các cấp, các ngành, đặc biệt là người đứng đầu, phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng xây dựng, hiệu quả thi hành pháp luật và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; không coi đây chỉ là nhiệm vụ của cơ quan tư pháp hoặc bộ phận pháp chế.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và phổ biến, giáo dục pháp luật; chú trọng hướng dẫn, củng cố tổ chức, nâng cao năng lực và chất lượng tham mưu của hệ thống pháp chế các bộ, ngành và cơ quan tư pháp địa phương.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; huy động sự tham gia của đội ngũ luật sư, luật gia, cơ sở giáo dục, cơ quan báo chí, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Khẳng định Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp tôn vinh tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, Phó Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần này phải được thể hiện bằng những hành động cụ thể.

Đó là quy định được ban hành phải xuất phát từ thực tiễn; văn bản phải được tổ chức thi hành nghiêm túc; vướng mắc chính đáng phải được giải quyết kịp thời; cán bộ, công chức phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm, nhiệm vụ và thẩm quyền; vi phạm pháp luật phải được phát hiện và xử lý kịp thời, công bằng, nghiêm minh.