Phát hiện sán dây bò dài 70 cm khi nội soi đại tràng

Người bệnh 48 tuổi, quê ở Lai Châu đến Bệnh viện Bạch Mai khám sức khỏe tổng quát dù trước đó hầu như không có dấu hiệu bất thường về tiêu hóa.

Trong quá trình nội soi đại trực tràng toàn bộ có gây mê, ThS.BSNT Vũ Thị Ngọc Bích, Viện Tiêu hóa Bạch Mai cùng ê-kíp phát hiện một dải ký sinh trùng màu trắng, dẹt ở đoạn cuối hồi tràng, kéo dài sang đại tràng ngang. Các bác sĩ dùng dụng cụ nội soi kéo ra ngoài một đoạn thân sán dài khoảng 70 cm.

Mẫu bệnh phẩm được chuyển đến Khoa Vi sinh, Viện Xét nghiệm Y học, Bệnh viện Bạch Mai để định danh. Kết quả xác định đây là sán dây bò (Taenia saginata).

Sau thủ thuật, người bệnh được chuyển đến Phòng khám Bệnh nhiệt đới và Viêm gan để đánh giá, tư vấn và điều trị bằng thuốc đặc hiệu theo chỉ định.

Theo bác sĩ Ngọc Bích, người nhiễm sán dây bò thường ít triệu chứng, thậm chí không nhận thấy bất thường nên có thể mang ký sinh trùng trong thời gian dài mà không biết. Việc lấy được một đoạn sán qua nội soi cũng chưa có nghĩa ký sinh trùng đã được loại bỏ hoàn toàn.

Phần đầu sán có thể vẫn bám vào thành ruột non, tiếp tục phát triển. Vì vậy, người bệnh cần được điều trị bằng thuốc đặc hiệu. Những người có thói quen ăn thịt bò tái, nếu phát hiện các đốt sán màu trắng trong phân hoặc trên quần áo, nên đến cơ sở y tế kiểm tra sớm.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người có thể nhiễm sán dây bò khi ăn thịt bò sống hoặc chưa được nấu chín kỹ có chứa ấu trùng. Sau khi vào cơ thể, ấu trùng phát triển thành sán trưởng thành trong ruột non.

Tại Việt Nam, các món như bò tái, bò nhúng tái, gỏi bò hoặc thịt bò chưa chín kỹ có thể tiềm ẩn nguy cơ nếu nguyên liệu nhiễm ấu trùng sán.

Sán dây bò cũng cần được phân biệt với sán dây lợn (Taenia solium). Người nhiễm sán dây bò chủ yếu do ăn thịt bò có ấu trùng, trong khi nuốt phải trứng sán dây lợn có thể dẫn đến bệnh ấu trùng sán lợn, gây tổn thương ở não, mắt hoặc cơ. Hai bệnh có đường lây và nguy cơ biến chứng khác nhau.

Phần lớn người nhiễm sán dây bò không có triệu chứng rõ rệt. Một số trường hợp có thể đau bụng, đầy hơi, buồn nôn, tiêu chảy, chán ăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Dấu hiệu dễ nhận biết hơn là các đốt sán màu trắng xuất hiện trong phân hoặc tự bò ra ngoài qua hậu môn.

Trong những trường hợp hiếm gặp, đốt sán có thể gây biến chứng như tắc ruột thừa hoặc đi vào đường mật, ống tụy. Tuy nhiên, người bệnh không nên chờ xuất hiện triệu chứng mới đi khám, bởi nhiễm sán có thể diễn tiến âm thầm.

Để phòng nhiễm sán, các bác sĩ khuyến cáo người dân ăn chín, hạn chế thịt bò tái và các món thịt chưa được nấu kỹ; lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát vệ sinh thú y. Khi chế biến, cần dùng riêng dụng cụ cho thực phẩm sống và thực phẩm chín, rửa tay sau khi tiếp xúc với thịt sống.

Bên cạnh đó, sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, không để phân người phát tán ra môi trường chăn nuôi cũng góp phần hạn chế nguy cơ lây lan ký sinh trùng.

Nếu phát hiện đốt sán trong phân, có biểu hiện rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người dân nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Trường hợp người phụ nữ ở Lai Châu cho thấy ký sinh trùng có thể tồn tại trong đường ruột ngay cả khi người nhiễm chưa nhận thấy dấu hiệu bất thường.