'Nhà rùa học' PGS.TS Hà Đình Đức qua đời

PGS.TS Hà Đình Đức sinh năm 1940 tại xã Xuân Thành, huyện Thọ Xuân cũ, nay là xã Xuân Hồng, tỉnh Thanh Hoá. Ông là một trong những sinh viên khóa đầu của khoa Sinh học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội).

Sau khi tốt nghiệp, ông ở lại trường làm công tác giảng dạy và nghiên cứu cho đến khi nghỉ hưu năm 2005.

Trong hơn 40 năm hoạt động khoa học, ông tham gia nhiều đề tài nghiên cứu về động vật học và đa dạng sinh học, hợp tác với các nhà khoa học trong và ngoài nước khảo sát các loài động vật quý hiếm như bò xám (Bos sauveli), các loài linh trưởng ở Việt Nam... Những công trình này góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam.

Đặc biệt, PGS.TS Hà Đình Đức có hành trình bền bỉ nghiên cứu rùa Hồ Gươm từ năm 1991 khi ông đi qua phố Hàng Khay và bất ngờ bắt gặp một cụ rùa khổng lồ nổi lên mặt nước Hồ Gươm.

Trong suốt nhiều thập kỷ, ông kiên trì quan sát, ghi chép, chụp ảnh, thu thập tư liệu về tập tính, môi trường sống và lịch sử của loài rùa này. Những nghiên cứu của ông góp phần cung cấp nhiều dữ liệu khoa học quan trọng về rùa Hoàn Kiếm, đồng thời khơi dậy sự quan tâm của cộng đồng đối với công tác bảo tồn.

Không chỉ nghiên cứu, PGS.TS Hà Đình Đức còn là người nhiều lần lên tiếng trước những nguy cơ đe dọa môi trường sinh thái Hồ Gươm như ô nhiễm nguồn nước, suy giảm chất lượng môi trường sống hay những tác động từ quá trình đô thị hóa.

Suốt nhiều năm, PGS.TS Hà Đình Đức gần như trở thành “địa chỉ” quen thuộc của giới truyền thông trong và ngoài nước mỗi khi nhắc đến rùa Hồ Gươm. Ông thực hiện nhiều công trình nghiên cứu cấp quốc gia, lưu giữ hàng nghìn bức ảnh về rùa Hồ Gươm, đồng thời viết hàng trăm bài báo, công trình khoa học liên quan đến loài rùa đặc biệt này.

Tình yêu dành cho Hồ Gươm cũng thôi thúc ông đưa ra nhiều kiến nghị nhằm bảo vệ cảnh quan, môi trường sinh thái và các giá trị văn hóa, lịch sử của khu vực trung tâm Thủ đô.

Không chỉ là nhà khoa học, PGS.TS Hà Đình Đức còn được biết đến là người dành nhiều tâm huyết nghiên cứu lịch sử, văn hóa Hà Nội. Ông từng đề xuất nhiều ý tưởng liên quan đến việc gìn giữ di sản Thăng Long - Hà Nội và nhiều năm miệt mài viết về văn hóa, con người Thủ đô với mong muốn góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống.

Những cống hiến bền bỉ của ông được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý như Huân chương Kháng chiến hạng Ba, Bằng khen của Thủ tướng, danh hiệu Nhà giáo Ưu tú, Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội, đồng tác giả Giải thưởng Hồ Chí Minh và danh hiệu Công dân Thủ đô ưu tú năm 2012. Ông cũng được xác lập Kỷ lục Việt Nam là người có nhiều công trình, bài viết nghiên cứu về rùa Hồ Gươm nhất.