Ngụy biện 'phi xe máy lên vỉa hè là do ô tô chiếm lòng đường'

Tác giả bài viết “Phạt rất nặng, vì sao vẫn tái diễn nạn phi xe máy lên vỉa hè?” đã phân tích rất đúng về nguyên nhân nhiều người đi xe máy cứ lặp lại vi phạm này. Đó là ý thức pháp luật kém, là sự ích kỷ, vì muốn mình nhanh hơn người khác ít phút mà sẵn sàng vi phạm, với tâm lý “nhiều người cùng mắc lỗi thì chắc mình sẽ không bị phạt đâu”. Và để hành vi của mình trở nên đáng được thông cảm hơn, họ tìm cách đẩy nguyên nhân sang loại phương tiện khác.

Trên các diễn đàn giao thông, mỗi khi có trường hợp phạm lỗi đi lên vỉa hè bị “bêu” để chỉ trích, nhiều tài xế xe máy lập tức vào tranh cãi, nêu lý do “đường tắc nghẽn quá”, “bị ô tô chiếm mất lối đi”, “không có làn ưu tiên cho xe máy”... Họ lập luận rằng chẳng ai muốn leo lên vỉa hè gồ ghề, vừa di chuyển vừa phấp phỏng né gốc cây, hàng quán, camera và cảnh sát giao thông; thế nhưng ô tô dàn hàng ngang chiếm trọn các làn đường nên “hết cách”.

“Đường dưới kia ô tô chiếm hết rồi, không đi lên đây thì đi đâu?” là câu ngụy biện quen thuộc nhất.

Cũng là người đi xe máy, tôi hoàn toàn hiểu sự bức bối khi tan tầm phải chen chúc giữa những con đường đô thị chật hẹp. Tôi cũng ức chế vì tình trạng ô tô dừng, đỗ sai quy định, lấn chiếm lòng đường khiến xe máy khó di chuyển, hoặc chiếm lĩnh tất cả các làn đường mỗi khi ùn tắc. Thế nhưng không thể lấy điều đó để “xí xóa” vi phạm của mình.

Người khác sai không có nghĩa là mình được quyền sai theo. Người này vi phạm, người khác cũng nhìn vào đó để phớt lờ quy định, đó chính là một trong những nguyên nhân khiến giao thông hỗn loạn, đường sá tắc cứng, vỉa hè bị nghiền nát, người đi bộ không còn chỗ đặt chân và bị đe dọa sự an toàn. Tài xế ô tô nếu vi phạm thì chính họ phải chịu trách nhiệm, người lái xe máy leo vỉa hè cũng vậy, không thể lấy lỗi của người này làm lý do miễn trừ lỗi cho người khác.

Vỉa hè không phải phần đường dự phòng dành cho xe máy mỗi khi lòng đường ùn tắc. Điều đáng nói là một số người đi xe máy chỉ nhìn thấy sự bất tiện của mình mà quên mất sự nguy hiểm họ đang đẩy sang người khác. Họ cho rằng chỉ đi một đoạn ngắn, chỉ lách qua một chút, chỉ tranh thủ vượt lên khi đường tắc. Nếu mấy chục người cùng nghĩ như vậy, dòng giao thông sẽ bế tắc.

Kiểu ngụy biện này còn nguy hiểm ở chỗ nó tạo cảm giác vi phạm là một lựa chọn bất đắc dĩ, từ đó người vi phạm cảm thấy mình không có lỗi. Khi bị xử phạt, họ không nhìn lại hành vi của bản thân mà chuyển sang trách cơ quan chức năng, trách xe ô tô, trách hạ tầng giao thông. Và vì không thấy mình sai, họ sẽ tái phạm. Với tư duy ấy, họ sẽ không ngần ngại phạm những lỗi khác khi có cơ hội: Tranh thủ vượt đèn đỏ khi không có CSGT, đường tắc thì đi ngược chiều để tìm lối thoát. Mỗi người đều có thể đưa ra một lý do có vẻ hợp lý cho hành vi của mình.

Một vi phạm nếu được lặp lại thường xuyên và có nhiều người bênh vực sẽ rất dễ trở thành thói quen tập thể. Khi ấy, người tuân thủ luật lại trở thành người chịu thiệt.

Mọi giải pháp về hạ tầng hay thực thi pháp luật đều khó phát huy hiệu quả nếu người dân vẫn giữ lối suy nghĩ rằng mình có quyền vi phạm khi người khác vi phạm trước. Chúng ta nên bắt đầu từ nguyên tắc đơn giản: Ai sai, người đó phải chịu trách nhiệm.

Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.