Nghiện phim ngắn AI, con vừa mở lời bố đã xua tay 'nói nhanh lên'

Vừa tan làm trở về nhà, anh Nguyễn Văn Nam (38 tuổi, Hà Nội) thả mình xuống chiếc sofa ở phòng khách. Tay vuốt màn hình điện thoại, mắt anh dán chặt vào bộ phim ngắn dựng bằng công nghệ AI kéo dài chưa đầy 45 giây. Trong clip, hình ảnh nhân vật được tạo chuyển động nhanh, tình huống mâu thuẫn gia đình được đẩy lên đỉnh điểm chỉ sau hai câu thoại, đi kèm tiếng nhạc nền dồn dập.

Cùng lúc đó, con trai nhỏ 9 tuổi đi tới, vừa sà vào lòng bố vừa muốn kể chuyện ở lớp “Bố ơi hôm nay trên lớp con có chuyện hay lắm”. Thế nhưng khi con trai mới nói được hai ba câu, chưa kịp đi vào nội dung chính, anh Nam lập tức nhăn mặt, mắt không rời màn hình, xua tay gạt đi: “Thôi ngắn gọn xem nào, có chuyện gì nói nhanh lên! Bố đang dở việc”.

Thấy phản ứng gay gắt của bố, con trai không kể chuyện nữa. Anh cũng không để ý mà tiếp tục xem phim.

“Nhiều lúc tôi cũng tự nhận thấy mình thiếu kiên nhẫn trong mọi việc, nhất là trong đối thoại. Thấy ai nói chuyện nhưng không đi thẳng vào trọng tâm là tôi không muốn nghe, thậm chí còn giục mọi người nói nhanh lên.

Nhất là lúc đang xem phim AI, thật sự tâm trí tôi bị cuốn vào nội dung và nhịp cao trào của phim, tôi cảm thấy khó chịu khi bị ngắt quãng, cảm thấy bị làm phiền” - anh Nam thừa nhận.

Không riêng câu chuyện của bố con anh Nam, gia đình chị Trần Thu Hà (35 tuổi, xã Thanh Sơn, Phú Thọ) cũng rơi vào cảnh căng thẳng ngầm nhiều tháng nay chỉ vì thói quen nghiện phim AI ngắn của chồng.

Chồng chị Hà có thói quen xem các chuỗi phim ngắn AI chuyển thể từ tiểu thuyết mạng - nơi các nhân vật thoại với tốc độ cực nhanh, vài giây lại có một tình huống “bẻ lái”. Thói quen này tràn cả vào bữa ăn hàng ngày. Mỗi lần ngồi vào mâm cơm, anh chồng lại dựng điện thoại lên vừa ăn vừa lướt clip. Thấy bố xem, đứa con nhỏ 5 tuổi cũng mè nheo, khóc lóc đòi bật YouTube/TikTok thì mới chịu ăn.

Bực bội trước cảnh tượng bữa cơm chói tai tiếng nhạc nền ngắn, chị Hà nhắc chồng cất điện thoại để làm gương cho con. Đáp lại sự góp ý của chị chỉ là sự phớt lờ, thậm chí có lúc anh nổi cáu.

Quen nhịp sống dồn dập trên mạng, chồng chị cũng không còn muốn nghe vợ tâm sự hay bàn bạc về kế hoạch sắp tới. “Anh thường giục tôi, nói ngắn gọn thôi, lơ đễnh khi nghe tôi nói. Có lẽ vì anh ấy xem phim ngắn AI quen nhịp x1.5, x2 nên nghe người thực như vợ con hay bạn bè nói chuyện thong thả thì tỏ ra bồn chồn, khó chịu” - chị Hà kể.

Giao tiếp đời thực trở nên tẻ nhạt

Chuyên gia tâm lý Nguyễn Kim Thành cho biết, những biểu hiện này cho thấy hệ lụy nhìn thấy rõ nhất khi nghiện phim ngắn Ai hoặc các video ngắn là giảm sức chú ý do nhiễm “nhịp sống” tốc độ cao.

“Các bộ phim AI ngắn hay video ngắn hiện nay được thiết kế dựa trên thuật toán tối ưu hóa sự chú ý. Kịch bản, hình ảnh và âm thanh được nén lại ở mức tối đa để tạo ra các điểm kích thích liên tục. Điều này khiến não bộ liên tục tiết ra Dopamine - chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hưng phấn tức thì.

Các video thay đổi nhanh, liên tục mang đến nội dung mới khiến não quen với kích thích tức thời. Khi đó, người xem có thể thấy những việc cần tập trung lâu như đọc sách, học bài hoặc nghe giảng trở nên chậm và chán. Việc chuyển liên tục từ video này sang video khác cũng khiến thông tin chưa kịp được xử lý sâu.

Trong khi đó, giao tiếp đời thực giữa con người với con người - đặc biệt là sự tâm sự của trẻ nhỏ hay lắng nghe người thân luôn có khoảng lặng, sự từ tốn và tư duy thấu cảm. Khi bộ não đã quen chạy ở ‘tốc độ x1.5’, nhịp sống thực tế 1.0 sẽ bị coi là quá chậm chạp, tẻ nhạt. Từ đó, phản ứng tự nhiên của con người là bồn chồn, gắt gỏng và muốn ngắt lời người đối diện” Chuyên gia tâm lý Kim Thành nhấn mạnh.

Cũng theo các chuyên gia, hệ lụy nguy hiểm nhất không chỉ là việc mất kiên nhẫn, mà là sự đóng băng cảm xúc giữa các thành viên. Khi liên tục nhận về sự từ chối hay phản ứng xua tay từ người thân, trẻ nhỏ sẽ thu mình lại, dừng chia sẻ, còn vợ chồng dần trở nên xa lạ ngay dưới một mái nhà.

Đi bộ, đọc sách để đưa não về “tốc độ 1.0”

Theo bác sĩ chuyên khoa tâm thần Nguyễn Trọng Quân, để thoát khỏi vòng xoáy của phim ngắn AI và video ngắn, điều quan trọng là tập cho não quen trở lại với những khoảng thời gian chậm.

Mỗi gia đình có thể thiết lập những “vùng không màn hình” vào bữa ăn, trước giờ ngủ hoặc trong khoảng thời gian dành riêng cho trò chuyện. Khi con kể chuyện, cha mẹ nên đặt điện thoại xuống, nhìn vào con và nghe hết câu chuyện thay vì vừa nghe vừa lướt màn hình. Người lớn cũng cần làm gương, bởi rất khó yêu cầu trẻ hạn chế điện thoại nếu chính cha mẹ vẫn liên tục sử dụng thiết bị trong các sinh hoạt chung.

Bên cạnh đó, mỗi người nên chủ động luyện lại khả năng tập trung bằng những việc tưởng như rất đơn giản: đọc sách trong một khoảng thời gian nhất định, đi bộ không cầm điện thoại, xem trọn một nội dung dài hoặc ngồi trò chuyện với người thân mà không kiểm tra màn hình.

“Khả năng tập trung cũng giống như sức bền. Nếu lâu ngày chỉ quen với những nội dung vài chục giây, chúng ta không thể lập tức tập trung hàng giờ. Cần bắt đầu từ những khoảng thời gian ngắn và duy trì đều đặn”, chuyên gia nói.