Tại Islamabad, các hoạt động tiếp xúc giữa Mỹ và Iran đã được triển khai thông qua kênh trung gian của Pakistan, nhưng chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên sẽ bước vào một vòng đàm phán trực diện.
Quốc kỳ Iran - Mỹ. Ảnh: VPR.
Theo Nhà Trắng, phái đoàn Mỹ do đặc phái viên Steve Witkoff và cố vấn Jared Kushner dẫn đầu đã có mặt để tham gia các cuộc trao đổi. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng có mặt tại đây, song chỉ làm việc với phía Pakistan, không có kế hoạch gặp trực tiếp phái đoàn Mỹ.
Phía Mỹ khẳng định sẵn sàng đối thoại và kỳ vọng tiến trình này có thể mở đường cho một thỏa thuận, trong đó ưu tiên kiểm soát chương trình hạt nhân và đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Washington vẫn duy trì sức ép tối đa, với các biện pháp phong tỏa và trừng phạt tiếp tục được mở rộng.
Ở chiều ngược lại, Iran tỏ rõ sự thận trọng và cứng rắn. Tehran cho rằng điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc đàm phán nào là phải chấm dứt sức ép quân sự và kinh tế, đồng thời đảm bảo các lợi ích cốt lõi.
Phát biểu tại họp báo, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei nhấn mạnh: “Chưa có quyết định nào về việc nối lại đàm phán. Điều quan trọng là các cuộc trao đổi phải hướng tới chấm dứt chiến tranh, dỡ bỏ trừng phạt và đảm bảo lợi ích của Iran”.
Những khác biệt này khiến tiến trình đối thoại hiện vẫn dừng ở mức gián tiếp, thông qua trung gian, thay vì một bàn đàm phán thực chất.
Trong khi đó, cộng đồng quốc tế đang gia tăng sức ép, kêu gọi hai bên sớm chuyển từ “thăm dò” sang đối thoại thực chất. Tại hội nghị thượng đỉnh không chính thức của Liên minh châu Âu tại Síp, nhiều lãnh đạo nhấn mạnh chỉ có giải pháp ngoại giao mới có thể tháo gỡ bế tắc hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh an ninh hàng hải và thị trường năng lượng toàn cầu chịu nhiều rủi ro.
Phát biểu trước báo giới, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết: "Các cuộc đàm phán hiện phải tiếp tục. Đó là điều chúng tôi đang thúc đẩy. Nếu đạt được một thỏa thuận toàn diện, thì chúng tôi cũng sẵn sàng nới lỏng các lệnh trừng phạt dần dần. Nhưng điều đó vẫn chưa đạt được”.
Giới quan sát nhận định, việc cả Mỹ và Iran cùng xuất hiện tại Pakistan cho thấy cánh cửa đối thoại chưa khép lại, nhưng khoảng cách lập trường vẫn còn rất lớn.
Những diễn biến này đã nhanh chóng lan sang lĩnh vực kinh tế, khi thị trường toàn cầu phản ứng nhạy cảm trước từng tín hiệu từ tiến trình đối thoại Mỹ - Iran.
Phố Wall đóng cửa ở mức cao kỷ lục trong phiên giao dịch ngày 24/4, khi nhà đầu tư kỳ vọng căng thẳng hạ nhiệt, dù rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu. Chốt phiên, chỉ số Dow Jones giảm nhẹ, trong khi S&P 500 và Nasdaq tiếp tục tăng và lập đỉnh mới, với nhóm công nghệ là động lực chính. Trong khi giá dầu cũng giảm nhẹ trong ngày nhờ kỳ vọng hòa đàm, nhưng vẫn duy trì ở mức cao nếu tính theo xu hướng kể từ khi xung đột bùng phát.
Có thể thấy, việc hai bên cùng xuất hiện tại Pakistan mới chỉ là bước khởi đầu mang tính thăm dò, khi khoảng cách lập trường vẫn còn rất lớn.
Và chừng nào những khác biệt cốt lõi chưa được tháo gỡ, thì không chỉ triển vọng đàm phán còn bỏ ngỏ, mà những biến động từ Trung Đông vẫn sẽ tiếp tục lan rộng, tác động trực tiếp tới kinh tế toàn cầu.
Bình luận