Khi cháy nhà chung cư, nên chạy lên trên hay xuống dưới?

Nên chạy theo hướng lên trên hay xuống dưới để được an toàn khi xảy ra hỏa hoạn ở chung cư? Nguyên tắc thông thường là thoát xuống dưới theo cầu thang bộ, tuyệt đối không chạy lên tầng cao hơn một cách tùy tiện. Tuy nhiên, không phải lúc nào chạy xuống dưới cũng an toàn. Hướng thoát hiểm phải phụ thuộc vào vị trí đám cháy, hướng khói lan và tình trạng lối thoát nạn.

Điều nguy hiểm nhất trong vụ cháy chung cư đôi khi không phải ngọn lửa mà là khói độc. Khói có thể lan rất nhanh qua hành lang, giếng thang và các khoảng thông tầng, khiến người ở tầng cao bị ngạt trước cả khi lửa tiếp cận.

Vì vậy, nếu chọn sai hướng di chuyển, việc cố chạy xuống dưới hoặc chạy lên trên đều có thể đẩy người gặp nạn vào tình thế nguy hiểm hơn.

Vì sao nguyên tắc thông thường là chạy xuống dưới?

Trong thiết kế chung cư, cầu thang bộ thoát hiểm thường là lối dẫn cư dân từ các tầng xuống tầng trệt để ra ngoài công trình. Đây là hướng thoát nạn được ưu tiên khi khu vực cầu thang và đường dẫn đến đó vẫn an toàn.

Khi phát hiện cháy, nếu cửa căn hộ không bị khói, lửa bao phủ, người bên trong có thể nhanh chóng rời khỏi nhà, đi theo biển chỉ dẫn EXIT để đến buồng thang bộ thoát hiểm rồi di chuyển xuống dưới. Trong quá trình này, cần lưu ý:

- Không sử dụng thang máy, kể cả khi thang vẫn hoạt động bình thường. Nguồn điện có thể bị ngắt, thang có thể dừng giữa các tầng hoặc cửa mở vào khu vực có khói, lửa.

- Đóng cửa căn hộ sau khi thoát ra, không khóa cửa, nhằm hạn chế khói và lửa lan rộng.

- Đi sát tường, cúi thấp người hoặc bò khi có khói, bởi khói nóng thường bốc lên phía trên.

- Không chen lấn, xô đẩy, không quay lại lấy tài sản.Nếu có thể, nhấn nút báo cháy và thông báo cho những người xung quanh.

- Đặc biệt, khi xuống cầu thang, nếu phát hiện khói dày đặc, nhiệt độ tăng cao hoặc lửa xuất hiện ở phía dưới, không nên cố lao qua bằng mọi giá. Phải tìm hướng thoát khác hoặc quay về khu vực an toàn.

Khi nào phải chạy lên trên thay vì xuống dưới?

Hãy tưởng tượng bạn đang ở tầng 15, đám cháy bùng phát tại tầng 5. Khói từ đám cháy theo hành lang, giếng thang hoặc các khoảng thông tầng lan lên trên. Nếu cầu thang bộ đã bị khói bao phủ, việc cố chạy xuống có thể khiến bạn đi thẳng vào vùng nguy hiểm.

Trong trường hợp này, nếu có cầu thang bộ khác hoặc lối thoát phía trên vẫn an toàn, có thể di chuyển lên phía trên để tránh khu vực bị khói, lửa chặn. Tuy nhiên, đây không phải quy tắc cứ gặp cháy ở tầng dưới là phải chạy lên sân thượng.

Học viện Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ cũng lưu ý người dân có thể di chuyển lên trên trong trường hợp đám cháy ở tầng dưới và khói, khí độc đã xâm nhập buồng thang bộ, không thể thoát xuống dưới. Điều quan trọng là phải tìm được một khu vực an toàn, có lối thoát hoặc khả năng được lực lượng cứu hộ tiếp cận. Không nên tự ý chạy lên mái nhà nếu không biết cửa có mở được hay không, phía trên có khói hay không và có lối thoát tiếp theo hay không.

Nếu hành lang và cầu thang đều đầy khói thì phải làm gì?

Đây là tình huống nguy hiểm nhưng cũng là lúc nhiều người mắc sai lầm nghiêm trọng như cố mở cửa, lao ra hành lang hoặc chạy xuống cầu thang trong khi khói đã bao phủ toàn bộ lối đi.

Nếu cửa căn hộ nóng bất thường, khói lọt qua khe cửa hoặc hành lang bên ngoài đã bị khói lửa bao trùm, nguyên tắc an toàn là không cố mở cửa để thoát ra. Thay vào đó, bạn cần:

- Đóng kín cửa căn hộ. Dùng khăn, vải hoặc vật liệu phù hợp chèn các khe cửa để hạn chế khói lọt vào. Di chuyển đến phòng có cửa sổ hoặc ban công an toàn, tránh xa khu vực khói đang xâm nhập.

- Gọi ngay 114. Thông báo rõ địa chỉ, tên chung cư, số tầng, số căn hộ và tình trạng những người đang mắc kẹt. Đây là thông tin rất quan trọng để lực lượng cứu nạn xác định vị trí cần tiếp cận.

- Phát tín hiệu cầu cứu. Ra ban công hoặc cửa sổ nếu khu vực đó không có khói, lửa nguy hiểm. Dùng đèn pin, khăn hoặc vật sáng màu để báo hiệu cho lực lượng cứu hộ. Không trèo ra ngoài lan can hoặc tìm cách đu dây xuống đất nếu không có thiết bị và phương án bảo đảm an toàn.

- Hạn chế khói xâm nhập. Nếu khói lọt vào phòng, cúi thấp người, di chuyển đến vị trí có không khí dễ thở hơn và tiếp tục chờ hướng dẫn cứu hộ. Không trốn trong nhà vệ sinh vì đây không phải nơi trú ẩn an toàn khi hỏa hoạn kéo dài.

Có nên chạy lên sân thượng để chờ cứu hộ?

Nhiều người cho rằng khi cháy chung cư, nếu không xuống được thì cứ chạy lên tầng cao nhất, lên sân thượng rồi chờ lực lượng cứu hỏa. Cách nghĩ này không phải lúc nào cũng đúng.

Sân thượng có thể là nơi tập kết an toàn trong một số thiết kế công trình, nhưng cũng có những tòa nhà khóa cửa sân thượng, không có lối thoát tiếp theo hoặc khu vực này bị khói nóng bao phủ.

Thậm chí, nếu chạy lên sân thượng mà không thể mở cửa, người gặp nạn có thể bị mắc kẹt trong không gian nguy hiểm, trong khi đã bỏ qua cơ hội tìm một lối thoát khác.

Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy quốc gia Mỹ (NFPA) cũng khuyến cáo không nên mặc định chạy lên mái nhà để chờ trực thăng cứu hộ. Đây không phải phương án cứu nạn thông thường và có thể khiến người gặp nạn mất thời gian quý giá.

Quy tắc quan trọng nhất: Đừng chạy theo đám đông

Một sai lầm thường gặp khi có cháy chung cư là mọi người nhìn thấy người khác chạy xuống thì lập tức chạy theo, không quan sát xem lối đi có an toàn hay không.

Trong khi đó, mỗi căn hộ có thể ở vị trí khác nhau, đám cháy có thể xuất phát từ những tầng khác nhau và hướng lan truyền của khói cũng không giống nhau.

Bởi vậy, người dân cần ghi nhớ một số nguyên tắc:

- Biết vị trí ít nhất hai lối thoát hiểm bằng cầu thang bộ trong tòa nhà.Khi phát hiện cháy, nhanh chóng xác định vị trí đám cháy, hướng khói và tình trạng hành lang.

- Chỉ đi xuống khi lối thoát phía dưới an toàn; nếu bị khói, lửa chặn, phải tìm lối thoát khác hoặc trú ẩn tại căn hộ an toàn.

- Không sử dụng thang máy, không nhảy từ ban công xuống đất.

- Luôn gọi 114 nếu gặp nguy hiểm hoặc bị mắc kẹt.

Một điều nữa rất đáng lưu ý: Khăn ướt che mũi miệng không thể bảo vệ con người khỏi khí độc trong đám cháy. Nó có thể giúp hạn chế một phần bụi và kích ứng, nhưng không lọc được các khí độc như carbon monoxide. Vì thế, đừng chủ quan nghĩ rằng chỉ cần có khăn ướt là có thể đi xuyên qua hành lang đầy khói.

Tóm lại, cháy chung cư nên chạy lên hay chạy xuống? Câu trả lời là ưu tiên thoát xuống dưới bằng cầu thang bộ nếu đường đi an toàn. Chỉ di chuyển lên trên khi lối xuống bị khói, lửa chặn và hướng lên có khu vực an toàn để tránh nạn. Nếu cả hai hướng đều nguy hiểm, hãy ở lại căn hộ, ngăn khói xâm nhập, gọi 114 và phát tín hiệu cầu cứu.

Không có một hướng chạy cố định đúng cho mọi đám cháy. Trong hỏa hoạn chung cư, chọn đúng lối thoát quan trọng hơn việc chạy thật nhanh.