Giữa 'bão giá', doanh nghiệp xoay xở thế nào để tăng trưởng 2 con số?

Vượt qua nhiều biến động, thời điểm này, Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Nam Thái Sơn đang tăng tốc cho mùa sản xuất cuối năm. Ông Trần Việt Anh, Chủ tịch HĐQT - Tổng Giám đốc nhận định, khó khăn liên tiếp từ đầu năm đến nay đã ảnh hưởng lớn đến mục tiêu tăng trưởng của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ông Việt Anh cho rằng, với các doanh nghiệp xuất khẩu, nhu cầu tiêu thụ thường tăng mạnh vào Giáng sinh và Tết, nhất là với thị trường Mỹ. Các nhà máy vì thế đã khởi động hết công suất để chuẩn bị đơn hàng mùa cao điểm.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Du lịch Vietravel, cũng nhận định, doanh nghiệp đang cần một động cơ tăng trưởng mạnh cuối năm để bù lại phần tăng trưởng chưa đủ của 6 tháng đầu năm.

Ông Kỳ cho biết, nửa đầu năm, tốc độ tăng trưởng khách của doanh nghiệp khá cao, đặc biệt thị trường Ấn Độ và Trung Quốc. Vietravel vừa đón đoàn MICE 1.200 khách Trung Quốc đến TP.HCM cùng một lúc.

Tuy nhiên, công ty mới đạt 58% kế hoạch năm, do bị hụt toàn bộ thị trường Trung Đông khi xung đột nổ ra (tương đương mất khoảng 7 - 10% kế hoạch 6 tháng). Để bù đắp cho các tháng cuối năm, công ty đã mở thêm các văn phòng đại diện tại Úc, New Zealand, Đức và đang xúc tiến mở tại London (Anh).

Doanh nhân này cũng kiến nghị nhiều giải pháp để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số và ông cho rằng đó là những giải pháp đột phá. Cụ thể, ông Kỳ kiến nghị Nhà nước tính toán nguồn quỹ khoảng 200.000 - 250.000 tỷ đồng, để cho doanh nghiệp vừa và nhỏ kinh doanh tốt có thể tiếp cận được. Nhà nước có thể bù lãi suất 2% thông qua nhiều cơ chế, ví dụ như cơ chế khấu trừ trực tiếp trên thuế.

“Nhiều kịch bản đưa ra. Theo tôi thấy có 3 kịch bản, trong đó kịch bản tốt nhất là tăng từ 10% trở lên và đi kèm với đó là giải pháp phải rất quyết liệt. Với tốc độ như hiện nay tương ứng mức đạt 9,3 - 9,7%. Còn kịch bản dưới mức 9% thì khả năng xảy ra không lớn. Có nghĩa là chúng ta đang nằm ở mức dự báo trung bình, gọi là đường cơ sở 9,3- 9,7%. Cho nên, để đạt được mức 10% thì các giải pháp cần phải đột phá hơn”, ông Kỳ nói thêm.

Doanh nghiệp cần gì từ Nhà nước?

Theo TS. Trần Du Lịch, cộng đồng doanh nghiệp hiện đang chịu áp lực “chi phí đẩy” rất lớn, từ giá nguyên vật liệu, vận tải, chi phí tuân thủ đến lãi suất vay. Trong bối cảnh đó, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, để củng cố niềm tin, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư và sản xuất, kinh doanh.

Theo ông, Chính phủ đang điều hành theo hướng quyết liệt nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô dựa trên 4 trụ cột cốt lõi. Đó là duy trì tăng trưởng ổn định ở mức cao, tiếp tục thúc đẩy phục hồi sản xuất, kinh doanh và duy trì đà tăng trưởng của hoạt động xuất nhập khẩu.

Tiếp theo là kiểm soát lạm phát, giá cả và tỷ giá, phấn đấu giữ lạm phát trong khoảng 4-4,5%, theo mục tiêu Quốc hội giao.

Hai trụ cột còn lại là tạo việc làm mới cho người lao động và duy trì xuất siêu, bảo đảm trạng thái xuất khẩu ròng tích cực bền vững, qua đó góp phần củng cố dự trữ ngoại hối và tiềm lực tài chính quốc gia.

Giữ vững những trụ cột này không chỉ là yêu cầu đối với điều hành kinh tế vĩ mô mà còn là nền tảng để tạo dựng niềm tin cho doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong quá trình mở rộng đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Cho nên khi đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, không nên chỉ nhìn cho riêng năm nay mà phải xác định đây là mục tiêu cần được duy trì trong khoảng 10-15 năm tới.

Để đạt được tốc độ tăng trưởng này, Nhà nước phải kiến tạo thực sự, đóng vai trò dẫn dắt về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực. Khu vực doanh nghiệp phải tạo được sự đột phá và trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng.

TS. Trần Du Lịch dùng hình ảnh “đường ray” và “đoàn tàu” để mô tả mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong quá trình này.

“Có thể hình dung Nhà nước kiến tạo là người tạo ra ‘đường ray’, còn doanh nghiệp là ‘đoàn tàu’. Nếu đường ray vẫn theo kiểu đường sắt Bắc - Nam khổ một mét như hiện nay thì không có con tàu nào có thể chạy với tốc độ 200-300 km/giờ”, ông Trần Du Lịch phân tích.

Theo ông, điều đó cũng chính là sự đồng hành giữa Nhà nước kiến tạo và doanh nghiệp phát triển; giữa nền tảng thể chế, hạ tầng với động lực và động cơ tăng trưởng. Không thể đòi hỏi doanh nghiệp chạy nhanh nếu những điều kiện nền tảng của nền kinh tế chưa được cải thiện tương xứng.

Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng 2026 là năm đầu tiên Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Cần nhìn nhận thực tế thực lực của doanh nghiệp Việt Nam đang khá yếu và môi trường kinh doanh cũng đang còn nhiều vướng mắc.

Bài toán phải giải quyết là làm sao để bứt phá nhanh? Chính vì vậy, cần bàn tầm nhìn dài hạn đồng thời phải nhìn thấy các vấn đề trước mắt để giải quyết trong ngắn hạn.

Trong khi đó, theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch HĐTV Công ty Đầu tư tài chính nhà nước TP.HCM (HFIC), câu chuyện “cùng nhau hợp lực để tăng trưởng 2 con số” vừa là cơ hội, vừa là thách thức rất lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp. Nhưng để đạt mục tiêu tăng trưởng, không thể chỉ trông chờ vào các giải pháp từ phía Nhà nước. Cộng đồng doanh nghiệp cũng cần chủ động tự điều chỉnh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Doanh nghiệp phải rà soát lại chiến lược, đầu tư cho đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình phát triển trong nước, mà còn là điều kiện để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.

“Doanh nghiệp phải chủ động thay đổi để thích ứng. Chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phải trở thành một phần trong chiến lược phát triển, chứ không chỉ là những phong trào ngắn hạn”, ông Hòa nhấn mạnh.