Đưa công nghệ tầm thấp từ phòng thí nghiệm ra thị trường

Kinh tế tầm thấp đang mở ra không gian ứng dụng mới cho nhiều công nghệ như thiết bị bay không người lái (UAV), drone, trí tuệ nhân tạo (AI), radar hay viễn thám. Thay vì dừng ở nghiên cứu, định hướng hiện nay là thúc đẩy thử nghiệm, phát triển sản phẩm và đưa công nghệ vào giải quyết những bài toán thực tế.

Nội dung được các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp trao đổi tại Diễn đàn Phát triển kinh tế tầm thấp và Thúc đẩy ứng dụng công nghệ vũ trụ tại Việt Nam, do Báo Tiền Phong phối hợp Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức ngày 2/10.

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển trong định hướng phát triển lĩnh vực này khi công nghệ hàng không và vũ trụ được xác định là một trong các nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Chính phủ đã giao các nhiệm vụ cụ thể về phát triển UAV, hệ thống quản lý UAV, vệ tinh, chùm vệ tinh quan sát Trái Đất và hạ tầng dữ liệu không gian.

Các định hướng này được kỳ vọng tạo cơ sở chuyển từ nhận diện tiềm năng sang tổ chức thử nghiệm, phát triển sản phẩm và hình thành thị trường.

UAV tìm đường vào đời sống

Một trong những hướng được đề cập là đưa UAV, drone vào những lĩnh vực có nhu cầu thực tế. Doanh nghiệp tại diễn đàn giới thiệu các mô hình kết hợp drone và AI trong nông nghiệp thông minh, giảm phát thải; sử dụng UAV trong logistics tầm thấp; hệ thống radar phát hiện UAV. Công nghệ viễn thám cũng được ứng dụng nhằm đẩy nhanh tiến độ làm sạch và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Ở cấp địa phương, Điện Biên đang triển khai thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) các sản phẩm, dịch vụ ứng dụng UAV phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp. Kinh nghiệm từ quá trình thử nghiệm này được đưa ra thảo luận tại diễn đàn cùng các vấn đề về phát triển và ứng dụng công nghệ.

Tại Việt Nam, kinh tế tầm thấp và ứng dụng công nghệ vũ trụ đang từng bước hình thành, mở rộng, gắn với chuyển đổi số và phát triển kinh tế số. Ngoài nông nghiệp và logistics, công nghệ còn có thể phục vụ quản lý tài nguyên, phòng chống thiên tai và giao thông.

Dư địa thị trường được đánh giá còn lớn. Số liệu MarketsandMarkets được dẫn tại diễn đàn dự báo thị trường UAV toàn cầu tăng từ 26,12 tỷ USD năm 2025 lên 40,56 tỷ USD năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép 9,2% mỗi năm.

Với công nghệ vũ trụ, báo cáo năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới và Deloitte được ban tổ chức dẫn lại ước tính các ứng dụng quan sát Trái Đất hiện đóng góp khoảng 440 tỷ USD cho GDP toàn cầu mỗi năm. Khoảng 263 tỷ USD tiềm năng khác có thể được khai thác nếu cải thiện đồng thời việc thu nhận, xử lý và đưa dữ liệu vào hoạt động thực tế.

Từ thí nghiệm đến ứng dụng thực tế

Theo đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội, năng lực làm chủ công nghệ lõi, xử lý dữ liệu và tạo ra các dịch vụ thông minh đóng vai trò then chốt đối với phát triển kinh tế tầm thấp và ứng dụng công nghệ vũ trụ.

Đại học Quốc gia Hà Nội thành lập Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ thuộc Trường Đại học Công nghệ từ năm 2017, cùng các trung tâm nghiên cứu chuyên sâu về UAV, robotics, GIS và AI. Đơn vị định hướng đào tạo kỹ sư, chuyên gia nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực mới này.

Tuy nhiên, để công nghệ có thể tiến tới ứng dụng và thị trường, bên cạnh năng lực nghiên cứu, những vấn đề về cơ chế, tiêu chuẩn, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực cũng được đặt ra. Một phiên thảo luận tại diễn đàn tập trung riêng vào việc xây dựng khung thể chế, chính sách cho phát triển kinh tế tầm thấp, với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cơ quan nghiên cứu.

Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, kỳ vọng diễn đàn sẽ giúp nhận diện rõ hơn những vấn đề ưu tiên; phản ánh cụ thể những nội dung cần hoàn thiện về cơ chế, tiêu chuẩn, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực; đồng thời tạo thêm những kết nối có thể chuyển thành chương trình thử nghiệm, dự án ứng dụng hoặc sản phẩm thực tế.

“Mục tiêu cuối cùng là góp phần đưa công nghệ vào giải quyết những bài toán cụ thể của Việt Nam và hình thành các giá trị kinh tế - xã hội mới”, ông Sưởng nói.