Sandbox mở đường đưa UAV, ‘taxi bay’ vào đời sống

Vùng thử cho công nghệ mới

Luật khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/10/2025, lần đầu đưa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) vào luật. Cơ chế này tạo cơ sở để công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới được thử nghiệm trong phạm vi, thời gian và điều kiện xác định.

Đối với công nghệ số, Nghị định 353/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, quy định cụ thể về nguyên tắc, điều kiện, phạm vi, cấp phép, giám sát và đánh giá sau thử nghiệm. Nghị định cũng phân cấp mạnh hơn cho UBND cấp tỉnh, thành phố trong cấp phép thử nghiệm tại địa phương, trên cơ sở phối hợp với các cơ quan liên quan.

Thay vì chờ hoàn thiện toàn bộ quy định mới cho phép triển khai, sandbox cho phép đưa một số công nghệ, mô hình mới vào thử nghiệm có kiểm soát để đánh giá hiệu quả, rủi ro và tác động thực tế. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với những lĩnh vực phát triển nhanh như AI, UAV, xe tự hành hay tài chính số.

Quá trình thử nghiệm được quản lý từ khâu lựa chọn, cấp phép, triển khai, giám sát đến đánh giá kết quả. Doanh nghiệp tham gia cũng phải thực hiện các yêu cầu về bảo vệ người sử dụng và kiểm soát rủi ro.

Theo ông Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, Bộ KH&CN, sau các trường hợp thí điểm ban đầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp tục theo dõi, tổng hợp thực tiễn để hoàn thiện cơ chế và nghiên cứu khả năng triển khai rộng hơn. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương để xử lý những vấn đề phát sinh, từ đó đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật.

TP.HCM thử UAV, xe tự hành và sandbox thương mại hóa

Tại TP.HCM, sandbox được triển khai theo hai hướng: thử nghiệm công nghệ và thí điểm cơ chế, chính sách. Ở nhóm công nghệ, thành phố tập trung vào UAV và xe tự hành, những lĩnh vực phát triển nhanh nhưng còn khoảng trống trong quản lý.

Tuyến giao hàng bằng UAV Cần Giờ - Vũng Tàu đã được đưa vào vận hành thử nghiệm, mở ra hướng ứng dụng drone trong logistics và kinh tế tầm thấp. Thành phố cũng đang nghiên cứu không gian thử nghiệm thực tế cho drone/UAV tại Cần Giờ, Củ Chi và Khu đô thị khoa học công nghệ Bắc Thành phố.

Ở nhóm sandbox chính sách, TP.HCM triển khai cơ chế nhằm tháo gỡ rào cản trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tài sản trí tuệ từ ngân sách Nhà nước. Đề án “Thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tài sản trí tuệ từ ngân sách Nhà nước” thu hút 54 hồ sơ ngay đợt đầu, với tổng vốn đăng ký khoảng 500 tỷ đồng. Trong đó, 50% là nguồn ngoài ngân sách và 41% đến từ doanh nghiệp.

Đợt tiếp theo tiếp tục ghi nhận hơn 20 đề xuất trong các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ sinh học và vật liệu mới. TP.HCM đồng thời triển khai Đề án xây dựng Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế (CoE), lựa chọn 6 tổ chức khoa học và công nghệ tham gia hình thành các trung tâm nghiên cứu xuất sắc; phát triển mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm và nâng cấp Sàn giao dịch công nghệ.

Hà Nội cấp phép sandbox cho ‘taxi bay’

Tại Hà Nội, sandbox đã bước sang giai đoạn cấp phép các dự án thực tế. Nghị quyết 26/2026/NQ-HĐND có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cho phép thử nghiệm các công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới chưa được pháp luật quy định hoặc còn gặp vướng mắc về cơ chế. Thời gian thử nghiệm tối đa 3 năm và có thể gia hạn một lần, tối đa thêm 3 năm.

Ngày 25/8, Hà Nội cho phép Phenikaa-X thử nghiệm hệ thống giao thông thông minh tự hành gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot vệ sinh và robot giao hàng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở của Đại học Quốc gia Hà Nội tại Hòa Lạc trong 24 tháng.

Hà Nội cũng trao hai quyết định sandbox cho dự án hệ thống giao thông tự hành và sản xuất tổng oxit đất hiếm có độ tinh khiết trên 95%, cùng được triển khai tại Hòa Lạc trong 18 tháng.

Gần đây nhất là ngày 28/9, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội ký thỏa thuận với Công ty Hưng Việt để nghiên cứu, đề xuất thử nghiệm có kiểm soát mô hình vận tải hành khách, hàng hóa tự hành bằng phương tiện bay EHang.

Phương án gồm EH-216S, hệ thống quản lý giao thông UAV (UTM) và trung tâm điều hành (OCC) tại Hòa Lạc, triển khai qua bốn giai đoạn. Đây mới là bước nghiên cứu, đề xuất, chưa phải quyết định cấp phép thử nghiệm.

Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, sandbox không phải việc cho phép doanh nghiệp làm khác quy định tùy tiện, mà là không gian thử nghiệm được giới hạn về thời gian, phạm vi, địa điểm, đối tượng và điều kiện, đi kèm giám sát, kiểm soát rủi ro và đánh giá kết quả.

“Với những sản phẩm công nghệ đã thử nghiệm thành công, Hà Nội sẽ ưu tiên mua sắm công, thậm chí áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy định, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp có nguồn lực tái đầu tư”, ông Tuấn cho biết.