Đi muộn 15 phút bị trừ lương nhưng làm thêm 2 tiếng không được gì

Một điều rất lạ nhưng lại rất quen ở nơi tôi làm việc: 8h bắt đầu giờ làm việc, ai đi muộn 1 phút đã có thể bị nhắc, từ 8h15 có thể quy đổi số phút muộn thành tiền để trừ vào lương; nhưng nếu làm quá giờ thì khác. Cho dù công việc quá nhiều hoặc sếp có thêm yêu cầu, chỉ đạo mới vào cuối ngày khiến bạn ngồi lại trễ hơn một vài tiếng đồng hồ, không ai quy ra tiền để tính thêm lương.

Tôi và mấy đồng nghiệp cùng phòng đều từng bị trừ lương vì một lần đi muộn vài chục phút do tắc đường, dù tất cả đều thường xuyên ở lại làm thêm, số giờ tăng ca nhiều gấp mấy chục lần khoảng thời gian bị muộn ấy.

Tôi nói điều này lạ vì nó vô lý, không công bằng, còn quen là vì hiện tượng này cũng diễn ra ở vô số công ty khác. Thời công nghệ, nơi nào cũng chấm công bằng máy, muộn vài phút là thể hiện ngay trên hệ thống. Còn thông tin thời điểm rời công ty thì bộ phận nhân sự chỉ rà soát những trường hợp về sớm để phạt, không quan tâm chuyện về muộn bao lâu.

Cho dù chúng tôi ngồi ở công sở đến tối vì được giao thêm việc, được yêu cầu hoàn tất ngay báo cáo này, kế hoạch kia cho kịp sự thay đổi đột xuất của sếp, tiền tăng ca vẫn không có. Thậm chí, từng có nhân viên khiếu nại vì bị trừ lương cho cái ngày mà cô đi làm muộn 25 phút nhưng tăng ca 2 tiếng theo yêu cầu của phó giám đốc.

Các lãnh đạo doanh nghiệp thường nói đến việc tạo môi trường đầy cảm hứng, truyền động lực cho người lao động, gắn quyền lợi của họ với quyền lợi công ty, thế thì tại sao thời gian của họ bị tính toán rất chặt chẽ chỉ khi họ đến muộn và cần trừ lương thưởng, còn thời gian họ bỏ thêm cho công việc lại không cần tính?

Đây không phải câu chuyện về việc né tránh kỷ luật. Yêu cầu nhân viên tuân thủ giờ làm việc là điều đương nhiên, nhưng trong quan hệ lao động không thể chỉ có một chiếc đồng hồ chạy theo hướng bất lợi cho người làm thuê. 15 phút đi muộn nhìn thấy được, 2 tiếng làm thêm thì sao? Tôi nghĩ chính sự chênh lệch trong cách nhìn nhận hai khoảng thời gian này mới đáng suy nghĩ.

Thời gian 2 tiếng làm thêm (có thể là ngồi tại văn phòng hay mở laptop làm ở nhà, hay họp trực tuyến buổi tối) vẫn là thời gian của người lao động; chỉ có điều nó thường không được nhìn nhận nghiêm khắc như 15 phút đi muộn.

Thực tế này cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc và có giải pháp khắc phục, vì làm việc vượt quá 8 tiếng mỗi ngày không phải trải nghiệm cá biệt trong đời sống công sở.

Pháp luật không coi giờ làm tăng ca là “làm thêm vì tinh thần trách nhiệm”. Điều này cần được nói rõ, bởi đôi khi trong môi trường công sở, hai khái niệm “làm thêm giờ” và “nhiệt tình với công việc” bị trộn vào nhau. Giờ làm thêm không phải là thứ mà người lao động mặc nhiên phải cho không doanh nghiệp.

Điều 98 Bộ luật Lao động quy định tiền lương làm thêm giờ vào ngày thường ít nhất bằng 150% đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm; vào ngày nghỉ hằng tuần ít nhất bằng 200%; vào ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương ít nhất bằng 300%, chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người hưởng lương ngày.

Vì vậy, câu chuyện không phải là “nhân viên làm thêm thì phải được thưởng vì chăm chỉ”, mà họ phải được tính công để trả lương đầy đủ.

Khi người lao động quen với việc “cho không” vài tiếng mỗi ngày, doanh nghiệp cũng dần quen với việc nhận thêm vài tiếng lao động ấy mà không trả phí. Điều đó rất bất công.

Ngoài ra, đừng biến đi muộn thành thước đo duy nhất của kỷ luật. Mặc dù chấm công là công cụ cần thiết để bảo đảm kỷ luật lao động nhưng càng nhìn vào thực tế công việc hiện nay, tôi càng nhận thấy rằng một hệ thống quản lý tốt không thể chỉ chăm chăm đếm xem nhân viên đến muộn bao nhiêu phút.

Kỷ luật lao động phải đi cùng với sự công bằng. Nếu doanh nghiệp yêu cầu nhân viên có mặt đúng 8h, đó là yêu cầu hợp lý khi được quy định rõ ràng. Nhưng nếu doanh nghiệp yêu cầu nhân viên làm đến 19h, 20h, thậm chí tiếp tục xử lý công việc tại nhà thì những giờ ấy cũng phải được ghi nhận.

Trong một môi trường làm việc công bằng, người quản lý không nên chỉ hỏi: “Hôm nay anh đến muộn bao nhiêu phút?” mà cũng cần hỏi: “Hôm nay anh đã làm thêm bao nhiêu giờ cho công ty?”.

Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.