Đề xuất trộn thí sinh thi tốt nghiệp THPT: Bố trí điểm thi thế nào cho phù hợp?

Bộ GD&ĐT tính phương án về việc tăng cường trộn thí sinh từ các trường khác nhau tại cùng điểm thi tốt nghiệp THPT để tăng cường phòng ngừa tiêu cực thi cử.

Theo tôi, đây là đề xuất có cơ sở về mặt quản lý giáo dục và đáng được nghiên cứu triển khai. Việc bố trí thí sinh đến từ nhiều trường khác nhau trong cùng một điểm thi có thể góp phần tăng tính khách quan, minh bạch và góp phần phòng ngừa nguy cơ tiêu cực trong tổ chức thi.

Tuy nhiên, tính khả thi không giống nhau giữa các địa phương. Đối với khu vực đô thị, giao thông thuận lợi, việc điều phối thí sinh tương đối dễ dàng. Ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, địa bàn rộng, giao thông cách trở, khoảng cách giữa các trường lớn, việc trộn thí sinh có thể phát sinh nhiều khó khăn về đi lại, ăn ở, kinh phí và nhân lực tổ chức.

Một vấn đề khác cần đặc biệt quan tâm là yếu tố tâm lý của học sinh. Khi phải dự thi tại một địa điểm xa lạ, không phải trường học quen thuộc, cùng với những thí sinh đến từ nhiều môi trường học tập khác nhau, các em có thể xuất hiện những tác động tâm lý nhất định.

Với một số học sinh, môi trường mới giúp tăng tính độc lập và tập trung; nhưng với những em nhút nhát, thiếu tự tin hoặc phải di chuyển xa, sự thay đổi này có thể tạo thêm áp lực, ảnh hưởng đến tâm lý và kết quả làm bài.

Vì vậy, tôi cho rằng cần triển khai linh hoạt theo điều kiện thực tế của từng địa phương, tránh áp dụng một phương án cứng nhắc. Cần có sự linh hoạt theo điều kiện thực tế, lấy an toàn, thuận lợi và quyền lợi của thí sinh làm trung tâm. Chống gian lận là yêu cầu bắt buộc, nhưng không thể vì mục tiêu đó mà tạo thêm gánh nặng cho những học sinh vốn đã có nhiều khó khăn.

Theo tôi, trước khi triển khai cần khảo sát kỹ điều kiện thực tế của từng địa bàn để xây dựng phương án phân vùng và bố trí điểm thi phù hợp. Việc sắp xếp cần bảo đảm một số nguyên tắc sau:

Thứ nhất, bảo đảm khách quan trong bố trí thí sinh. Thí sinh đến từ nhiều trường cần được bố trí xen kẽ trong các phòng thi theo phương án thống nhất, hạn chế tình trạng tập trung đông học sinh cùng một trường tại một phòng thi. Việc sắp xếp phải có nguyên tắc rõ ràng, dễ kiểm tra và giám sát.

Thứ hai, bảo đảm tính độc lập của đội ngũ cán bộ coi thi. Đây là vấn đề tôi cho rằng cần đặc biệt chú trọng. Cán bộ coi thi nên được điều động từ nhiều trường, nhiều đơn vị khác nhau. Việc phân công cán bộ coi thi cần hạn chế các mối quan hệ có thể ảnh hưởng đến tính khách quan khi thực hiện nhiệm vụ.

Đặc biệt, trong cùng một hội đồng thi cần có sự kết hợp cán bộ đến từ nhiều đơn vị khác nhau, tránh tình trạng cán bộ của một trường tập trung quá nhiều tại cùng một điểm thi. Việc phân công, điều động cần bảo đảm tính độc lập, minh bạch, có sự kiểm tra và giám sát chặt chẽ.

Tôi cho rằng, để bảo đảm tính công bằng của kỳ thi thì không chỉ trộn thí sinh mà còn phải bảo đảm tính khách quan từ đội ngũ làm thi. Sự công bằng phải được xây dựng từ người dự thi, người coi thi đến toàn bộ quy trình tổ chức và giám sát.

Thứ ba, bảo đảm thuận lợi và quyền lợi cho học sinh. Ưu tiên những điểm thi có cơ sở vật chất tốt, giao thông thuận tiện, đủ điều kiện ăn ở và tổ chức thi. Hạn chế tối đa việc điều chuyển học sinh đi quá xa, đặc biệt là học sinh vùng cao, vùng khó khăn. Nếu bắt buộc phải di chuyển, cần có phương án hỗ trợ đi lại, lưu trú và ổn định tâm lý cho các em.

Thứ tư, không để phát sinh gánh nặng kinh tế cho gia đình. Sở GD&ĐT cần tính toán kỹ nguồn lực, kinh phí, nhân sự và phương án vận chuyển. Không để việc thay đổi cách bố trí điểm thi khiến phụ huynh phải tự gánh thêm chi phí hoặc học sinh phải chịu bất lợi về sức khỏe, tâm lý trước một kỳ thi quan trọng.

Bên cạnh đó, cần tăng cường giám sát, kiểm tra chéo, ứng dụng công nghệ trong quản lý dữ liệu thi và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Việc trộn thí sinh chỉ là giải pháp trong nhiều giải pháp bảo đảm an toàn kỳ thi, không nên xem đây là biện pháp duy nhất để ngăn ngừa gian lận.

Tôi ủng hộ chủ trương nâng cao tính minh bạch, khách quan và công bằng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Một kỳ thi tốt nghiệp THPT thành công không chỉ được đo bằng tỷ lệ tốt nghiệp hay mức độ an toàn trong tổ chức, mà còn phải được đánh giá bằng niềm tin của xã hội, sự yên tâm của phụ huynh và quyền lợi chính đáng của từng học sinh.

Tôi mong muốn mọi đổi mới trong tổ chức thi đều xuất phát từ lợi ích của người học. Chống gian lận phải kiên quyết, nhưng tổ chức thi cũng phải nhân văn, khoa học và phù hợp với thực tiễn từng địa phương.

Theo tôi, một kỳ thi thực sự công bằng phải hội tụ đủ 3 yếu tố: Công bằng trong đánh giá - khách quan trong tổ chức - nhân văn trong thực hiện.

Đó không chỉ là yêu cầu của một kỳ thi mà còn là trách nhiệm của ngành giáo dục đối với học sinh, phụ huynh và tương lai của thế hệ trẻ.