ĐBQH: Tình trạng 'đa cấp trong thi công' làm chậm giải ngân vốn đầu tư công

Tại phiên chất vấn lĩnh vực tài chính sáng 12/11, đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tranh luận với Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn về nguyên nhân chậm giải ngân vốn đầu tư công.

Ông Hạ đồng tình với Bộ trưởng về việc khâu chuẩn bị đầu tư là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến chậm giải ngân.

“Tuy nhiên, tôi chỉ ra một nguyên nhân chưa được nhận diện đầy đủ, dù đã tồn tại qua nhiều kỳ Quốc hội, đó là tình trạng ‘đa cấp trong thi công’. Hiện nay có hiện tượng trúng thầu nhưng không trực tiếp thi công mà phân chia qua rất nhiều cấp trung gian”, đại biểu nêu thực tế.

Đại biểu Hạ phân tích tập đoàn hoặc công ty mẹ trúng thầu rồi giao cho công ty con; công ty con tiếp tục giao cho xí nghiệp; xí nghiệp giao cho tổ, đội thi công và cuối cùng mới đến đơn vị trực tiếp thực hiện.

“Qua mỗi tầng nấc này đều phải trích lại %, nên đến người thi công cuối cùng lại phải chịu tất cả chi phí đó, chịu trách nhiệm về đội giá, thay đổi biến động giá cả. Điều này dẫn đến việc dự án bị đội vốn, thậm chí bị chiếm dụng vốn, chậm thanh toán và phát sinh nợ đọng”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nói.

Trả lời, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn ghi nhận ý kiến của đại biểu Tạ đã chỉ ra một trong những nguyên nhân gây chậm trễ trong giải ngân đầu tư công.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, tiến độ giải ngân đầu tư công năm nay đã có nhiều chuyển biến tích cực so với năm trước. Đến hết tháng 10, tỷ lệ giải ngân đạt 74%.

“Thủ tướng chỉ đạo rất quyết liệt tại các cuộc họp giao ban định kỳ. Thủ tướng đều yêu cầu phải đẩy mạnh giải ngân đầu tư công để bảo đảm 100% vốn đầu tư công trong năm nay được giải quyết”, Bộ trưởng nêu rõ.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, theo kết luận của Bộ Chính trị, giải ngân đầu tư công được đưa vào một trong 5 tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội.

Về nguyên nhân chậm giải ngân, ông Ngô Văn Tuấn cho hay, bên cạnh các yếu tố khách quan như năm đầu triển khai kế hoạch và lượng vốn giao rất cao (tăng 22% so với năm ngoái), vẫn còn những nguyên nhân chủ quan, trong đó có nguyên nhân như đại biểu Tạ Văn Hạ đã nêu về tình trạng bán thầu.

“Việc này thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư phải theo dõi, giám sát chặt chẽ khi đã đấu thầu và khi tổ chức triển khai, bảo đảm nhà thầu thực hiện đúng theo hợp đồng dân sự đã ký kết giữa hai bên”, ông Ngô Văn Tuấn nói.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và cơ quan chức năng cùng vào cuộc để giám sát việc này.

Ngoài ra, Bộ trưởng chỉ ra những vướng mắc kéo dài nhiều năm như chậm giải phóng mặt bằng. Đặc biệt, năm nay phát sinh thêm khó khăn do giá nhân công và nguyên vật liệu tăng cao là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng giải ngân chậm.

Dù còn nhiều thách thức, Bộ trưởng Bộ Tài chính đánh giá tiến độ giải ngân năm nay vẫn đạt kết quả tích cực và tin tưởng giải ngân vốn đầu tư công sẽ đạt mục tiêu đề ra cả năm nay với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị.

Trả lời bổ sung sau đó, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh phân tích rõ hơn về tình trạng bán thầu được đại biểu Tạ Văn Hạ phản ánh.

Theo ông Trần Hồng Minh, hiện nay có hiện tượng các doanh nghiệp liên danh để đáp ứng điều kiện tham gia đấu thầu. Đáng chú ý, một số liên danh trúng rất nhiều dự án, trong khi năng lực thi công thực tế của từng thành viên còn hạn chế.

“Do vậy mới có tình trạng như đại biểu Tạ Văn Hạ nói là bán thầu, tức là bán cho người khác hoặc giao lại cho các nhà thầu phụ”, Bộ trưởng nêu.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, sai phạm này cũng có trách nhiệm của các chủ đầu tư trong việc kiểm soát về tiến độ, chất lượng của dự án, đặc biệt là kiểm tra các đơn vị thi công.

Trong quá trình sửa Luật Đấu thầu, Bộ Xây dựng sẽ tham gia trong phần xây dựng nghị định để bảo đảm chặt chẽ trong quá trình đấu thầu, cũng như khách quan và không có các hiện tượng này xảy ra.