Xuất bản ngày 22/11/2026 06:30 AM

Đấu giá đất không thể trở thành công cụ thổi giá

(VTC News) -

Nếu không kiểm soát chặt, đấu giá đất từ công cụ khai thác tài nguyên sẽ bị biến thành cỗ máy tạo giá ảo, đẩy chi phí tăng, gây hệ lụy cho thị trường bất động sản.

Vì vậy, kiểm soát chặt chẽ hoạt động đấu giá, từ năng lực tài chính của người tham gia đến quy trình tổ chức và thực hiện nghĩa vụ sau trúng đấu giá, là yêu cầu cấp thiết.

GS.TS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, hiện tượng trả giá cao bất thường tại một số phiên đấu giá đất thời gian vừa qua hầu hết là biểu hiện của việc tạo giá ảo cho những bất động sản không thể có giá trị cao đến mức như vậy.

Đằng sau đó có thể xuất hiện các nhóm lợi ích, trong đó có những nhóm kinh doanh bất động sản đang gặp khó khăn, thua lỗ, tìm cách kích giá để bảo vệ lợi ích của mình. Và với mức tiền đặt trước quá thấp, các đối tượng sẵn sàng chấp nhận mất vài trăm triệu đồng để đẩy giá cả khu vực, qua đó hưởng lợi từ những lô đất đã mua hoặc găm giữ trước đó.

Đấu giá đất không thể trở thành công cụ thổi giá. (Ảnh minh họa)

Đấu giá đất không thể trở thành công cụ thổi giá. (Ảnh minh họa)

Nếu những hành vi này không được phát hiện và ngăn chặn kịp thời, kết quả đấu giá có thể bị lợi dụng để tạo ra mặt bằng giá không phản ánh đúng giá trị thực. Một lô đất được trả giá cao bất thường có thể trở thành căn cứ để một số nhà đầu tư viện dẫn, đẩy giá các bất động sản lân cận lên cao, dù điều kiện hạ tầng, khả năng khai thác và nhu cầu thực tế không tương xứng. Khi đó, thị trường có nguy cơ rơi vào vòng xoáy tăng giá theo tâm lý và kỳ vọng, thay vì vận hành dựa trên giá trị sử dụng, khả năng sinh lời và quan hệ cung - cầu thực chất.

Một lô đất được trả giá cao bất thường có thể trở thành căn cứ để một số nhà đầu tư viện dẫn, đẩy giá các bất động sản lân cận lên cao, dù điều kiện hạ tầng, khả năng khai thác và nhu cầu thực tế không tương xứng.

GS.TS. Đặng Hùng Võ

Tuy nhiên, ông Võ cũng lưu ý không thể căn cứ vào một vài trường hợp trả giá cao bất thường để đánh giá toàn bộ thị trường. Vì giá đất vẫn chịu tác động của quan hệ cung - cầu và điều kiện cụ thể tại từng địa phương.

Ở góc độ pháp lý, TS, luật sư Lê Văn Thiệp, Trưởng Văn phòng Luật sư Toàn Cầu (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), cho rằng những trường hợp trả giá đất cao bất thường đặt ra yêu cầu hoàn thiện quy định và quy trình tổ chức đấu giá, đặc biệt là cơ chế xử lý khi người tham gia mắc sai sót hoặc nhầm lẫn trong quá trình trả giá.

Thực tế từng xảy ra trường hợp người tham gia đấu giá mắc lỗi kỹ thuật khi ghi giá, như thiếu số lẻ hoặc ghi sai một phần con số, dẫn đến bị loại dù có nhu cầu mua đất thực sự. Vì vậy, quy trình đấu giá cần quy định rõ cách thức trả giá, điều kiện hợp lệ cũng như quyền và nghĩa vụ của người tham gia.

Ông Thiệp đồng tình với việc nâng tiền đặt cọc và coi đó là một trong những giải pháp cần thiết để sàng lọc người tham gia, hạn chế đầu cơ, lướt sóng và hành vi lợi dụng đấu giá đất để trục lợi. Khi mức đặt trước thấp, rủi ro tài chính đối với người tham gia không lớn. Ngược lại, khi tiền đặt trước tăng lên, người tham gia phải cân nhắc kỹ hơn về khả năng tài chính và phương án thanh toán. Nếu trúng đấu giá nhưng không thực hiện nghĩa vụ tài chính, họ có nguy cơ mất khoản tiền đã đặt trước.

“Điều này góp phần sàng lọc những người tham gia đấu giá, hướng đến nhóm có nhu cầu sử dụng đất thực sự hoặc có đủ năng lực tài chính để thực hiện nghĩa vụ sau khi trúng đấu giá”, ông Thiệp phân tích.

Người mua nhà gánh hệ lụy từ giá đất ảo

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân), khi giá đất tăng phi lý, giá nhà khó có thể giảm. Đất đai chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành nhà ở, khoảng 30-40%. Giá đất bị đẩy lên bất hợp lý sẽ trực tiếp làm tăng chi phí phát triển dự án, khiến doanh nghiệp khó giảm giá bán, thậm chí phải ngừng triển khai dự án, khiến nguồn cung tiếp tục tắc nghẽn.

Khi giá đất tăng phi lý từ những cuộc đấu giá thiếu kiểm soát, giá nhà càng khó giảm. (Ảnh minh họa)

Khi giá đất tăng phi lý từ những cuộc đấu giá thiếu kiểm soát, giá nhà càng khó giảm. (Ảnh minh họa)

Như vậy, hệ lụy của những cuộc đấu giá thiếu kiểm soát không dừng lại ở việc thất thu ngân sách hay mất tiền đặt trước. Khi giá đất bị đẩy lên, chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng theo, tạo áp lực lên giá thành sản phẩm. Trong bối cảnh nhà ở vừa túi tiền vốn đã khan hiếm, người có nhu cầu ở thực, đặc biệt là người trẻ và nhóm thu nhập trung bình, thấp, càng khó tiếp cận nhà ở.

Ông Lạng cho rằng cần làm rõ các vụ việc có hay không hành vi cố ý đưa ra mức giá phi thực tế nhằm đẩy giá đất lên cao, làm sai lệch kết quả đấu giá và gây nhiễu loạn thị trường bất động sản.

“Nếu việc đưa ra mức giá cao bất thường được thực hiện có chủ đích, có sự tính toán, phối hợp hoặc thông đồng nhằm tạo mặt bằng giá ảo thì đây là vấn đề nghiêm trọng, không thể chỉ giải quyết bằng việc mất tiền đặt cọc. Bên cạnh đó, cần xác minh mối quan hệ giữa những người tham gia đấu giá để xác định có sự bàn bạc, phối hợp hay thông đồng hay không”, ông Lạng nhấn mạnh.

Biểu đồ chênh lệch giá khởi điểm và giá trúng đất đấu giá tại một số nơi. (Đồ họa: AI).

Biểu đồ chênh lệch giá khởi điểm và giá trúng đất đấu giá tại một số nơi. (Đồ họa: AI).

Không thể vừa yêu cầu doanh nghiệp phát triển nhà ở có giá phù hợp, vừa để giá đất bị đẩy lên vô lý qua những cuộc đấu giá thiếu kiểm soát. Muốn kéo giảm giá nhà, trước hết phải kiểm soát được chi phí đất đai

PGS- TS Nguyễn Thường Lạng

Theo chuyên gia, cần kiểm tra cả năng lực tài chính và mục đích thực sự của người tham gia. Nếu có nhu cầu đầu tư và đủ năng lực tài chính, cần xem xét cơ sở kinh tế nào khiến họ chấp nhận mức giá cao gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần giá khởi điểm. Trường hợp không có nhu cầu nhận chuyển nhượng, không có khả năng thanh toán nhưng vẫn cố tình trả giá rất cao thì cần làm rõ mục đích của hành vi, thậm chí xử lý hình sự nếu đủ căn cứ.

“Không thể vừa yêu cầu doanh nghiệp phát triển nhà ở có giá phù hợp, vừa để giá đất bị đẩy lên vô lý qua những cuộc đấu giá thiếu kiểm soát. Muốn kéo giảm giá nhà, trước hết phải kiểm soát được chi phí đất đai”, ông Lạng khuyến cáo.

GS.TS Đặng Hùng Võ cũng góp ý, không thể chỉ nhìn nhận vấn đề từ góc độ người tham gia đấu giá mà cần xem xét cả trách nhiệm của cơ quan tổ chức, quản lý và các quy định pháp luật liên quan.

Yêu cầu quan trọng là bảo đảm thông tin đấu giá được công khai, minh bạch và dễ tiếp cận. Các thông tin về lô đất, giá khởi điểm, thời gian, phương thức đấu giá, điều kiện tham gia và nghĩa vụ của người trúng đấu giá cần được cung cấp đầy đủ, rõ ràng.

Luật sư Lê Văn Thiệp thì cho rằng địa phương cần xây dựng bộ tiêu chí và nguyên tắc tổ chức đấu giá rõ ràng để các cơ quan thực hiện thống nhất. Mục tiêu của chính sách không chỉ là tăng thu ngân sách thông qua đấu giá mà quan trọng hơn là hạn chế đầu cơ, ngăn chặn hành vi trục lợi, bảo đảm quyền tiếp cận đất đai bình đẳng và tạo điều kiện cho người có nhu cầu thực sự được sử dụng đất.

Nhận tin VTC News trên Google
Thêm VTC News làm nguồn ưu tiên để thấy tin tức mới thường xuyên hơn trên Google.
Theo dõi
Bình luận
paper plane
vtcnews.vn
Cùng chuyên mục