Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được xác định là nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa bàn.
Theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đặc biệt tại Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ và duyên hải miền Trung, vẫn còn nhiều khó khăn. Hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao, chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe còn hạn chế. Một số địa bàn vẫn tồn tại hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội và các vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự.
Trong khi đó, một bộ phận người dân chưa chủ động tìm hiểu pháp luật, khả năng nhận thức và hiểu biết pháp luật còn hạn chế, không đồng đều. Việc giải quyết các quan hệ trong đời sống đôi khi vẫn dựa vào truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán của từng dân tộc, địa phương, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi pháp luật.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Nậm Nhừ (Điện Biên) tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không tảo hôn, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật. (Ảnh: Xuân Điền)
Trước thực tế này, Bộ Dân tộc và Tôn giáo chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị đưa công tác PBGDPL vào chương trình, kế hoạch công tác hằng năm; đồng thời xác định việc nghiên cứu, tìm hiểu và gương mẫu chấp hành pháp luật là nhiệm vụ thường xuyên của mỗi cán bộ, công chức, đảng viên.
Một trong những mục tiêu được đặt ra là từng bước “xóa nghèo pháp luật” cho người dân, giúp đồng bào hiểu pháp luật không chỉ là những quy định phải tuân thủ mà còn là công cụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình.
Công tác tuyên truyền được triển khai theo phương châm “mưa dầm thấm lâu”, gắn với việc đổi mới, nhân rộng các mô hình PBGDPL phù hợp phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống và khả năng tiếp nhận thông tin của đồng bào dân tộc thiểu số.
60 lớp tập huấn, hơn 35.000 tin, bài phổ biến pháp luật
Trong giai đoạn 2021-2025, Bộ Dân tộc và Tôn giáo triển khai công tác PBGDPL thông qua các chương trình, đề án, dự án liên quan đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nội dung tập trung vào quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân, các quy định pháp luật gắn với đời sống sinh hoạt và tình hình phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Về hình thức triển khai, Bộ tổ chức 60 lớp tập huấn kỹ năng PBGDPL và hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sách dân tộc cho 7.408 lượt người; đồng thời tổ chức một hội thi tìm hiểu pháp luật cấp khu vực.
Cùng với đó, 30.470 cuốn sách, sổ tay và tài liệu song ngữ về PBGDPL được biên soạn, phát hành nhằm giúp người dân tiếp cận thông tin pháp luật thuận lợi hơn.
Trong lĩnh vực truyền thông, Bộ phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam sản xuất, phát sóng 201 chương trình truyền hình và 1.027 chương trình phát thanh, kịp thời chuyển tải thông tin pháp luật đến người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Hoạt động tuyên truyền cũng được đẩy mạnh trên các phương tiện thông tin điện tử, báo chí. Trên Cổng thông tin điện tử của Bộ có chuyên trang “Tuyên truyền, PBGDPL”; Báo Dân tộc và Phát triển duy trì các chuyên mục “Hỏi đáp pháp luật”, “Câu chuyện pháp luật”, “Pháp luật và đời sống”; Tạp chí Dân tộc có chuyên mục “Góp ý hoàn thiện pháp luật”.
Tổng số tin, bài được đăng tải trên các chuyên trang, chuyên mục này đạt hơn 35.981 tin, bài, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách dân tộc và các văn bản quy phạm pháp luật đến cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống cơ quan làm công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo và đồng bào dân tộc thiểu số.

Công đoàn cơ sở Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 720 tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số xã Quảng Tân, Lâm Đồng.
Nhân rộng mô hình phổ biến pháp luật tại cơ sở
Bên cạnh các hình thức tuyên truyền trên, Bộ Dân tộc và Tôn giáo xây dựng, duy trì hoạt động 8 mô hình điểm PBGDPL và vận động đồng bào dân tộc thiểu số tại cấp xã.
Mỗi mô hình có từ 50-70 thành viên, gồm người dân thuộc các dân tộc sinh sống trên địa bàn, cán bộ, công chức, viên chức, đại diện các đoàn thể cơ sở, báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, hòa giải viên, cộng tác viên trợ giúp pháp lý, người có uy tín, già làng, trưởng thôn, bản và người sản xuất giỏi.
Các mô hình góp phần nắm bắt tình hình kinh tế - xã hội, an ninh, trật tự và việc chấp hành pháp luật tại địa phương. Nội dung tập trung vào những vấn đề thiết thực như vi phạm pháp luật về đất đai, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống mua bán người, phòng chống ma túy, hôn nhân và gia đình, phòng chống bạo lực gia đình, bình đẳng giới.
Đặc biệt, các hoạt động tuyên truyền chú trọng vận động người dân giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo đánh giá của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, việc đa dạng hóa hình thức và nội dung tuyên truyền thời gian qua góp phần giúp cán bộ, người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hiểu rõ hơn các quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích và nghĩa vụ của mình.
Qua đó, ý thức tự giác chấp hành pháp luật từng bước được nâng lên, tình trạng vi phạm do thiếu hiểu biết pháp luật được hạn chế, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật và củng cố niềm tin của đồng bào đối với pháp luật.










