Đổi mới cách phổ biến pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Ngày 28/10, Đoàn công tác của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) Trung ương làm việc với Bộ Dân tộc và Tôn giáo, tập trung đánh giá kết quả triển khai, tháo gỡ khó khăn và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đa dạng hình thức phổ biến pháp luật ở vùng dân tộc thiểu số

Theo báo cáo tại buổi làm việc, thời gian qua, Bộ Dân tộc và Tôn giáo tham mưu xây dựng, ban hành nhiều văn bản quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước về PBGDPL. Đáng chú ý, Bộ tham mưu Thủ tướng ban hành Quyết định số 233/QĐ-TTg, tạo cơ sở để các bộ, ngành, địa phương triển khai thống nhất công tác phổ biến pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Nội dung tuyên truyền được triển khai theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các chính sách, pháp luật mới ban hành và những vấn đề được đồng bào dân tộc thiểu số, người có uy tín, chức sắc tôn giáo, học sinh, sinh viên là người dân tộc thiểu số quan tâm.

Các hình thức phổ biến pháp luật cũng được đa dạng hóa, điều chỉnh phù hợp với đặc điểm văn hóa, tập quán và điều kiện của từng địa bàn, nhóm đối tượng.

Một số mô hình được Bộ triển khai và nhân rộng như lồng ghép tuyên truyền pháp luật trong các chuyến công tác thăm, tặng quà cho đồng bào và gặp mặt người có uy tín; xây dựng phóng sự được biên dịch sang ngôn ngữ dân tộc thiểu số; tổ chức cuộc thi trực tuyến dành cho học sinh, sinh viên.

Bên cạnh đó, các hình thức sân khấu hóa, diễn đàn thanh niên, tọa đàm, hỏi đáp pháp luật cũng được áp dụng nhằm tăng khả năng tiếp cận và tạo sự gần gũi với học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn do địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi rộng, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế. Việc ứng dụng công nghệ số và sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số trong tuyên truyền pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu. Nguồn nhân lực, kinh phí và năng lực của đội ngũ làm công tác này cũng còn nhiều vướng mắc.

Tại buổi làm việc, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã trao đổi, làm rõ những vấn đề đoàn công tác đặt ra, đồng thời kiến nghị giải pháp tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn.

Phát huy vai trò người có uy tín, đẩy mạnh chuyển đổi số

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hoài Anh đánh giá cao các ý kiến trao đổi, góp ý của đoàn công tác. Thứ trưởng khẳng định Bộ sẽ nghiêm túc tiếp thu, rà soát và triển khai các nhiệm vụ nhằm nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, tham mưu hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, đề án thuộc lĩnh vực quản lý; đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với đặc thù đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Trong điều kiện nguồn nhân lực và kinh phí còn hạn chế, Bộ sẽ tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương; lồng ghép hoạt động phổ biến pháp luật vào các chương trình, dự án, đồng thời lựa chọn, nhân rộng những mô hình hiệu quả.

Đặc biệt, Bộ chú trọng phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, già làng, trưởng bản và chức sắc tôn giáo trong tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Hoài Anh cũng xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả phổ biến pháp luật, nhất là từng bước khắc phục rào cản ngôn ngữ đối với đồng bào dân tộc thiểu số.

Kết luận buổi làm việc, ông Phạm Mạnh Cường, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Phó Chủ tịch Hội đồng phối hợp PBGDPL đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục phát huy vai trò của thành viên Hội đồng phối hợp PBGDPL Trung ương và Hội đồng phối hợp PBGDPL của Bộ, nâng cao chất lượng phối hợp giữa Vụ Pháp chế với các đơn vị chuyên môn, cơ quan báo chí, cơ sở giáo dục và địa phương.

Ông cũng đề nghị Bộ tập trung triển khai hiệu quả Quyết định số 233/QĐ-TTg, sớm phối hợp đôn đốc các địa phương chưa ban hành kế hoạch thực hiện.

Một trong những yêu cầu được nhấn mạnh là nâng cao chất lượng truyền thông chính sách ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật. Quá trình này cần chú trọng đối thoại, tiếp nhận và phản hồi ý kiến của các nhóm chịu tác động, nhất là người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tổ chức tôn giáo cùng các chủ thể liên quan.

Bên cạnh đó, Bộ cần đổi mới nội dung, hình thức phổ biến pháp luật theo từng nhóm đối tượng; gắn hoạt động này với hòa giải ở cơ sở, vận động xóa bỏ hủ tục lạc hậu, phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Đoàn công tác cũng đề nghị Bộ tiếp tục củng cố đội ngũ báo cáo viên pháp luật, công chức pháp chế và lực lượng nòng cốt ở cơ sở; thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng thiết thực, an toàn, dễ tiếp cận, đồng thời bố trí và sử dụng hiệu quả các nguồn lực theo quy định.