Cựu Á quân Olympia Nguyễn Thành Vinh nhận giải thưởng Hóa học danh giá của Úc

Theo Mạng lưới Đổi mới Sáng tạo Việt Nam tại Australia (NIC AU), Giáo sư Nguyễn Thành Vinh vừa được Viện Hóa học Hoàng gia Australia (RACI) trao Huy chương Mary Garson 2026, giải thưởng dành cho nhà hóa học hữu cơ trung niên xuất sắc nước Úc.

Nguyễn Thành Vinh là gương mặt quen thuộc với nhiều khán giả Việt Nam từ năm 2000, khi ông giành vị trí Á quân mùa đầu tiên Đường lên đỉnh Olympia. Cùng năm, ông đoạt Huy chương Bạc Olympic Hóa học quốc tế. Sau đó, ông tiếp tục theo đuổi con đường khoa học tại Australia.

Ông tốt nghiệp cử nhân ngành Hóa học Công nghiệp tại Đại học New South Wales (UNSW), trước khi hoàn thành tiến sĩ Hóa hữu cơ tại Đại học Quốc gia Australia (ANU) dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Michael Sherburn.

Giải thưởng “Nhà hóa học hữu cơ trung niên xuất sắc nhất Úc năm 2026” đánh dấu cột mốc đặc biệt trong sự nghiệp của Giáo sư Nguyễn Thành Vinh khi đây là lần thứ hai ông được RACI trao giải thưởng trong lĩnh vực hóa học hữu cơ.

Giải thưởng mà giáo sư người Việt vừa nhận của Phân ban Hóa học Hữu cơ - Viện Hóa học Hoàng gia Australia trao, nhằm ghi nhận những thành tựu xuất sắc trong nghiên cứu hóa học hữu cơ, cùng những đóng góp nổi bật về đổi mới, chuyên môn và vai trò dẫn dắt đối với sự phát triển của ngành. Huy chương được trao tại Đại hội Toàn quốc RACI, tổ chức từ ngày 5 đến 10/7/2026 ở Perth, bang Tây Australia.

Trong lời cảm ơn khi nhận giải, Giáo sư Nguyễn Thành Vinh nhấn mạnh thành quả này có sự đóng góp của các thành viên nhóm nghiên cứu tại Khoa Hóa học, Đại học New South Wales.

10 năm trước, ông từng nhận Huy chương Athel Beckwith 2016, giải thưởng dành cho nhà hóa học hữu cơ trẻ xuất sắc, cũng do Viện Hóa học Hoàng gia Australia trao tặng. Giải thưởng nhằm ghi nhận những nhà hóa học hữu cơ xuất sắc, mới được bổ nhiệm.

Đồng thời, giải thưởng vinh danh những đóng góp nổi bật của ông trong việc phát triển các phương pháp tổng hợp hữu cơ mới, đặc biệt là các phương pháp sử dụng cation thơm và olefin N-heterocyclic. Khi đó, Nguyễn Thành Vinh được tài trợ khoản kinh phí lên tới 3.500 AUD (đô là Úc) để thực hiện chuyến đi thuyết trình về công trình nghiên cứu tại Úc.

Trước thời điểm nhận giải, Nguyễn Thành Vinh hoàn thành bằng tiến sĩ Hóa học hữu cơ tại Đại học Quốc gia Australia dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Michael Sherburn. Tại đây, ông nghiên cứu và phát triển các phương pháp tổng hợp mới phục vụ tổng hợp sản phẩm tự nhiên và các phân tử tổng hợp ứng dụng trong mô hình hóa quá trình phân phối thuốc.

Sau đó, ông thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ với Giáo sư Dieter Enders tại Viện Hóa học Hữu cơ RWTH Aachen (Đức) theo Học bổng sau tiến sĩ Alexander von Humboldt, tập trung vào lĩnh vực xúc tác hữu cơ. Tháng 6/2013, Nguyễn Thành Vinh bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu độc lập tại Đại học Curtin. Sau thời gian nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đức với học bổng Alexander von Humboldt, ông trở về Đại học New South Wales từ năm 2015 và tiếp tục phát triển sự nghiệp học thuật tại đây. Năm 2026, ông chính thức trở thành Giáo sư (Professor).

Các hướng nghiên cứu của ông khi đó tập trung vào xúc tác hữu cơ, hoạt hóa liên kết C-H trong hợp chất thơm, tổng hợp các hợp chất hoạt tính sinh học có nguồn gốc tự nhiên và hóa dược.

Bên cạnh sự nghiệp khoa học, Nguyễn Thành Vinh còn từng được công chúng biết đến qua vai Nam “Mọt Sách” trong bộ phim truyền hình “Phía trước là bầu trời”.

Hiện GS Nguyễn Thành Vinh là Cố vấn Khoa học (Senior Advisor) của Mạng lưới Đổi mới Sáng tạo Việt Nam tại Australia. Ông tham gia nhiều hoạt động kết nối trí thức Việt Nam tại Australia. Gần đây, ông có buổi trình bày về vai trò của hóa học trong y học hiện đại nhân chuyến thăm của Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam.

Thành tích mới của GS Nguyễn Thành Vinh là một dấu mốc tiếp nối hành trình từ những thành tích học thuật thời học sinh đến dấu ấn nghiên cứu tại Australia.