Đàm phán với Mỹ đang ở giai đoạn đầu
Mở đầu bài phát biểu, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản kiêm Chủ tịch Cộng hòa Cuba, Miguel Díaz-Canel Bermúdez, nói về các cuộc đàm phán gần đây với quan chức chính phủ Mỹ.
Ông nói rằng đây là những quá trình kín đáo và kéo dài, hiện đang ở giai đoạn đầu và phù hợp với chính sách mà Cách mạng Cuba đã duy trì trong suốt lịch sử của mình, dưới sự lãnh đạo của Đại tướng Raúl Castro Ruz, người đứng đầu Cách mạng, và cả chính bản thân ông.
Chủ tịch Cuba đề cập đến 3 mục đích chính của quá trình hiện tại: Xác định những vấn đề song phương nào cần được giải quyết; Tìm ra các giải pháp khả thi cho những vấn đề này; Xác định xem liệu có thiện chí thực hiện các hành động cụ thể vì lợi ích của nhân dân hai nước hay không, điều này bao gồm việc xác định các lĩnh vực hợp tác để đối phó với các mối đe dọa và đảm bảo an ninh và hòa bình cho cả hai nước.
Ông nói rằng điều này là một phần của một quá trình rất nhạy cảm, được tiến hành nghiêm túc và có trách nhiệm, bởi vì nó ảnh hưởng đến quan hệ song phương giữa hai quốc gia và đòi hỏi những nỗ lực to lớn và gian khổ để tìm ra giải pháp, cũng như không gian hiểu biết, cho phép các bên tiến lên phía trước và tránh xa sự đối đầu.
Ông khẳng định rằng, trong các cuộc đàm phán, phía Cuba đã bày tỏ thiện chí tiến hành chúng trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng hệ thống chính trị của cả hai quốc gia, chủ quyền và quyền tự quyết của cả hai chính phủ, có tính đến tinh thần tương hỗ và tuân thủ Luật pháp Quốc tế.
Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản kiêm Chủ tịch Cộng hòa Cuba, Miguel Díaz-Canel Bermúdez,
Tình hình năng lượng ở Cuba
Trong bối cảnh hệ thống điện quốc gia ngày càng phức tạp, ông Díaz-Canel chỉ ra rằng, dù lệnh cấm vận cũng là nguyên nhân gây ra tình hình nguy cấp nhưng gốc rễ của vấn đề nằm ở việc không thể tiếp cận nhiên liệu trên thị trường quốc tế.
"Không có nhiên liệu nào vào nước trong ba tháng", ông khẳng định và mô tả việc nhập khẩu dầu diesel và dầu nhiên liệu đã bị gián đoạn một cách khó khăn như thế nào.
Tại thời điểm này, Chủ tịch Cuba tiết lộ rằng nước này đã khôi phục và cung cấp hơn 1.400 megawatt (MW) công suất phát điện phân tán, nhưng không thể sử dụng do thiếu nhiên liệu. Ông khẳng định: "Nếu có đủ nhiên liệu, chúng ta sẽ có thêm 1.400 MW công suất phát điện vào ban đêm, điều này sẽ giúp chúng ta tránh được tình trạng nhu cầu điện năng tăng cao điểm”.
Ông giải thích thêm rằng việc khôi phục hệ thống là một quá trình phức tạp, đòi hỏi nhiên liệu cho các máy phát điện trên khắp các hòn đảo, cung cấp các tín hiệu cần thiết để các nhà máy nhiệt điện và các công viên quang điện đồng bộ hóa. Điều này hiện đang được thực hiện với lượng nhiên liệu tối thiểu mà Cuba có sẵn, vốn được dành riêng cho những tình huống như thế này.
Trong khi đó, ông cho biết, các biện pháp được nêu trong Chiến lược Năng lượng Quốc gia vẫn đang được triển khai, ưu tiên bảo vệ các dịch vụ thiết yếu và đẩy nhanh tiến độ, bên cạnh đó là các dự án năng lượng tái tạo như một giải pháp bền vững và tự chủ lâu dài.
Về vấn đề này, ông cho biết việc khai thác các giếng dầu và khí đốt mới đang tăng lên, giúp kế hoạch sản xuất dầu khí quốc gia vượt chỉ tiêu và cung cấp thêm dầu thô cho các nhà máy nhiệt điện. Công suất nhiệt điện đã được khôi phục 185 MW, trong khi các công viên điện mặt trời hiện tạo ra khoảng 49–51% điện năng vào ban ngày.
Hạ tầng năng lượng cũng được mở rộng với bốn bể chứa mới tại căn cứ siêu tàu chở dầu, cùng các dự án trạm pin lưu trữ đang triển khai để đạt công suất 50 MW nhằm giảm nguy cơ mất điện. Trong vài tuần tới, nhiều công viên điện mặt trời mới sẽ tiếp tục được hòa lưới vào Hệ thống Điện Quốc gia (SEN).
Việc chuyển đổi sang năng lượng thay thế cũng được thúc đẩy mạnh: hơn 715 cơ sở sản xuất đã chuyển sang sử dụng củi hoặc than, hơn 900 doanh nghiệp nhà nước đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời, và 6.765 hộ gia đình đã được kết nối với lưới điện bằng các hệ thống quang điện.
Ngoài ra, 995 hệ thống điện mặt trời đã được lắp đặt cho các hộ gia đình biệt lập và trung tâm cộng đồng, 10.034 mô-đun cho nhân viên y tế và giáo dục, cùng các hệ thống đặc biệt cho 120 trẻ em cần điều hòa nhiệt độ tại nhà.
Trong lĩnh vực cấp nước và nông nghiệp, 636 hệ thống bơm nước năng lượng mặt trời cung cấp nước cho cộng đồng, và 462 hệ thống phục vụ tưới tiêu, đồng thời các khoản đầu tư cũng đang được triển khai cho thủy điện và năng lượng gió. Chính phủ cũng đã thành lập nhóm ưu tiên nhằm khuyến khích các hộ gia đình và nhà nước đầu tư vào năng lượng tái tạo.
Một số thời điểm Cuba bị mất điện. (Ảnh: Reuters)
Tác động về lao động
Ông nhắc lại tình hình phức tạp mà Cuba đang phải đối mặt do việc phong tỏa năng lượng và tác động của nó đến đời sống hàng ngày và các hoạt động sản xuất của người dân.
Ông Díaz-Canel nhấn mạnh rằng chính phủ và lãnh đạo Đảng ưu tiên bảo vệ việc làm và tiền lương của người lao động, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải thích ứng, tìm kiếm các phương án điều chuyển và thay đổi công việc, tận dụng các cơ hội việc làm trong cộng đồng.
Luật lao động Cuba bao gồm các biện pháp đặc biệt để bảo vệ người lao động; ví dụ, tại các đơn vị do nhà nước tài trợ, những người không được điều chuyển sẽ nhận được 100% lương trong tháng đầu tiên và 60% từ tháng thứ hai trở đi, theo phê duyệt của Hội đồng Bộ trưởng và được Bộ Lao động và An sinh xã hội xử lý.
Hơn nữa, trong khu vực doanh nghiệp, có 3 nguồn có thể bổ sung cho việc bảo vệ tiền lương: quỹ dự phòng, quỹ dự trữ chưa sử dụng từ lợi nhuận của công ty và quỹ bồi thường.
Ông Díaz-Canel lưu ý rằng việc tích hợp các cơ chế này với nguồn ngân sách nhà nước sẽ đảm bảo quyền lợi về lao động và tiền lương được đảm bảo.
Ưu tiên giáo dục trong mọi hoàn cảnh
Liên quan đến tác động của tình hình hiện tại đối với quá trình giảng dạy, đặc biệt là giáo dục đại học, Chủ tịch Cuba một lần nữa đề cập đến cấm vận năng lượng.
“Làm thế nào để giáo dục hoạt động khi mất điện, không có nhiên liệu để giáo sư và sinh viên di chuyển, khi trường học thiếu lương thực, không có các công cụ do công nghệ thông tin cung cấp?”.
Ông đề cập rằng cần phải thiết kế lại chương trình giảng dạy ở cả giáo dục phổ thông và đại học, đặc biệt là ở các trường đại học, nơi họ đã chuyển sang các lựa chọn học tập trực tiếp, cũng như việc phát huy hiệu quả của các nhóm học cộng đồng.
Ông Díaz-Canel khẳng định lại cả giáo dục phổ thông và giáo dục đại học đều đang và sẽ tiếp tục là những ưu tiên trong mọi hoàn cảnh, và ông đảm bảo rằng ngay khi tình hình hiện tại được khắc phục, các lớp học sẽ được nối lại với các điều kiện cần thiết cho quá trình giảng dạy.
Chủ tịch Cuba cũng trình bày chi tiết về cách tiếp cận của chính phủ đối với cộng đồng người Cuba sinh sống ở nước ngoài, những người mà ông định nghĩa là một bộ phận tích cực của quốc gia, có quyền tham gia vào sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước.
Ông nhấn mạnh rằng trách nhiệm của chính phủ là chào đón họ, lắng nghe họ, hỗ trợ họ và tạo điều kiện cho họ tham gia.
Đảm bảo minh bạch các khoản quyên góp
Ông Díaz-Canel nhấn mạnh tình đoàn kết của các quốc gia thân thiện với Cuba, gần đây là Mexico và Tổng thống Claudia Sheinbaum.
Ông lưu ý rằng, trong bối cảnh hiện nay, Cuba nhận được các khoản viện trợ, điều này đã dẫn đến các câu hỏi về việc sử dụng và điểm đến của những nguồn lực này. "Không chiến dịch nào có thể ảnh hưởng đến tính minh bạch và trung thực trong việc phân bổ các khoản viện trợ", ông khẳng định.
Ông nhắc lại lịch sử lâu dài của Cuba trong việc nhận viện trợ từ các tổ chức quốc tế, các dự án hợp tác, các thể chế và chính phủ. Các sáng kiến dựa trên tinh thần đoàn kết, với một hệ thống lập kế hoạch, phân phối và kiểm soát được tổ chức bài bản.
Ông lưu ý rằng hệ thống kiểm soát và minh bạch bao gồm sự tham gia của các nhân viên xã hội, các cuộc kiểm toán và các hệ thống nội bộ của các tổ chức liên quan. Hơn nữa, đại diện từ các tổ chức quốc tế và đại sứ quán trực tiếp xác minh điểm đến của các khoản quyên góp, đảm bảo việc sử dụng nguồn lực đúng cách.
Hợp tác với Mỹ điều tra vụ tấn công vũ trang
Liên quan đến vụ việc được cho là "xâm nhập vũ trang của một nhóm khủng bố" dọc bờ biển Villa Clara, Chủ tịch Cuba cho biết thêm rằng một quá trình tố tụng hình sự đã được khởi xướng đối với những cá nhân sống sót có liên quan, bao gồm các quyền lợi pháp lý, để họ liên lạc với gia đình, chăm sóc y tế cho những người bị thương.
Ôn lưu ý rằng hai trong số những người bị bắt giữ có tên trong Danh sách Quốc gia về Cá nhân và Tổ chức Khủng bố, và thông tin đã được cung cấp ngay lập tức cho phía Mỹ, những người đã bày tỏ sẵn sàng tham gia vào cuộc điều tra. Ông cũng nói rằng một chuyến thăm từ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã được lên kế hoạch để hợp tác với Bộ Nội vụ Cuba.
Bình luận