Chàng trai 'hô biến' đất sét, mùn cưa thành tranh 3D sống động như thật

Chàng trai Cần Thơ thực hiện những tác phẩm tranh đắp nổi 3D đầy ấn tượng.

Ở một góc nhà tại phường Vị Tân, TP Cần Thơ, những trái dừa, hoa lá hay các con vật hiện lên trên khung tranh không giống những hình ảnh phẳng thường thấy.

Các múi, đường gân, lớp vỏ và hình khối được tạo độ nổi vừa đủ, kết hợp với màu sơn dầu khiến tác phẩm có chiều sâu. Đứng ở một góc nhìn, người xem dễ có cảm giác đang nhìn một buồng trái cây thật được đặt trước mặt chứ không phải là một bức tranh.

Đó là thành quả của anh Lý Tấn (36 tuổi), người đã dành nhiều năm theo đuổi nghệ thuật tranh đắp nổi 3D trên khung.

Từ đất sét, mùn cưa thành trái cây như thật

Anh Tấn đến với hội họa từ khi còn nhỏ. Tuy nhiên, con đường học nghề của anh không giống nhiều họa sĩ khác.

Anh chỉ học hết lớp 10 rồi nghỉ để mưu sinh. Khi lên Sài Gòn, cơ duyên đưa anh đến một phòng tranh của một cô giáo đi tiên phong trong thể loại tranh đắp nổi. Tại đây, anh được học nghề khoảng 2-3 tháng.

Khoảng thời gian ngắn ngủi ấy trở thành nền tảng để anh Tấn tiếp tục tự học. Không còn người hướng dẫn trực tiếp, anh mua màu về nhà, tự thử nghiệm, quan sát, sửa từng lỗi nhỏ và kiên trì luyện tập.

“Tôi không được học bài bản nên chủ yếu tự mày mò. Cứ làm sai thì sửa, làm nhiều lần rồi dần dần mới tìm được cách phù hợp”, anh Tấn nói.

Những năm đầu, tranh đắp nổi trên khung chưa phổ biến, mạng xã hội cũng chưa phát triển như hiện nay. Việc vận chuyển những tác phẩm cồng kềnh, dễ hư hỏng khiến việc bán tranh gặp nhiều khó khăn.

Anh Tấn chuyển sang nhận vẽ tranh tường, theo các công trình ở nhiều nơi. Công việc đem lại thu nhập nhưng cũng khiến anh phải thường xuyên xa nhà.

Có những chuyến đi kéo dài 1-2 tháng. Ăn ở tại công trình, di chuyển liên tục trở thành phần quen thuộc trong cuộc sống của người thợ vẽ. Với anh Tấn, việc đi xa càng khó khăn bởi anh bị say xe nặng từ nhỏ.

Khi dịch bệnh xảy ra, công việc công trình gặp nhiều trở ngại. Hai vợ chồng quyết định dừng việc đi xa, trở về nhà và thử khôi phục nghề tranh đắp nổi 3D trên khung.

“Làm công trình tuy có việc nhưng phải đi suốt, nhiều khi xa nhà cả tháng. Tôi muốn được làm nghề ngay tại nhà nên hai vợ chồng quyết định quay lại tranh khung”, anh kể.

Tranh đắp nổi 3D của Tấn là sự kết hợp giữa tạo khối và hội họa. Thay vì chỉ dùng màu sắc để tạo cảm giác nổi, anh trực tiếp tạo hình trên bề mặt tranh rồi mới phủ màu.

Tùy từng mẫu, phần cốt bên trong có thể sử dụng thạch nở, mùn cưa nhuộm màu hoặc các vật liệu khác. Bên ngoài, anh sử dụng đất sét Nhật để tạo lớp bề mặt, giúp dễ xử lý, làm phẳng và tạo độ cứng.

Phần đế tranh sử dụng miếng nhựa dán vải Nga nhằm hạn chế mối mọt và tăng độ bền. Sau khi hoàn thiện phần hình khối, tác phẩm được phủ màu sơn dầu.

Đây cũng là công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn. Nếu tạo khối quá nhiều, tranh dễ trở nên nặng nề; nếu đắp quá ít, hiệu ứng 3D lại không đủ rõ.

Theo anh Tấn, khó nhất không chỉ là tạo được hình khối mà còn phải tính toán trọng lượng và kết cấu để tác phẩm không bị nứt, vỡ trong quá trình vận chuyển.

“Tranh đắp nổi nhiều phải có cốt bên trong để chịu lực. Tôi phải thử nhiều chất liệu khác nhau mới hạn chế được chuyện nứt, gãy khi vận chuyển”, anh cho biết.

Với những tác phẩm có nhiều chi tiết, phần cốt bên trong được gia cố trước khi đắp lớp đất sét bên ngoài. Sau đó, từng mảng hình được xử lý, làm mịn và đi màu. Đặc biệt, với tranh trái cây, việc tạo cảm giác thật không đơn giản là đắp toàn bộ hình lên khỏi mặt tranh.

Chị Đinh Thị Bạch Cúc, vợ Tấn, người đồng hành cùng anh từ những ngày đầu làm nghề và phụ trách quay video, quản lý truyền thông, cho rằng điểm quan trọng nằm ở cách dựng hình và lựa chọn chi tiết.

“Không phải chi tiết nào cũng đắp nổi. Phải chọn đúng phần gần mắt người xem nhất, nếu làm tất cả nổi lên thì tranh sẽ thô và mất tự nhiên”, chị Cúc chia sẻ.

Nhờ cách xử lý này, những bức tranh trái cây gần đây của Tấn tạo được sự chú ý trên mạng xã hội. Những buồng dừa, trái cây nhiệt đới vốn quen thuộc trong đời sống miền Tây được anh đưa lên khung tranh bằng hình khối và màu sắc. Ở khoảng cách nhất định, người xem có thể nhầm đó là trái cây thật.

Đưa tranh Việt đi xa

Một bức tranh đơn giản cần khoảng 5-7 ngày. Những tác phẩm cầu kỳ có thể mất 10 ngày đến hơn nửa tháng. Riêng bức “Buồng dừa”, anh mất khoảng 12 ngày để hoàn thiện.

Trung bình mỗi tháng, anh Tấn làm được 3-4 bức. Khi đơn hàng nhiều, anh phải nhờ thêm 1-2 người phụ giúp phần làm cốt hoặc đi màu.

Giá mỗi bức tranh đắp nổi dao động từ hơn 10 triệu đến khoảng 20 triệu đồng, tùy kích thước và độ khó. Một số khổ phổ biến như 50x60, 70x80 hoặc 60x120 cm.

Tranh vẽ trên vải không đắp nổi có giá từ vài triệu đến hơn 10 triệu đồng, tùy kích thước và mức độ phức tạp.

Do thời gian làm lâu và giá thành tương đối cao, tranh đắp nổi không phải sản phẩm dành cho số đông. Tuy nhiên, anh Tấn cho biết vẫn có những khách hàng sẵn sàng đặt cọc ngay sau khi xem mẫu.

“Tôi thường làm mẫu trước, khách thấy thích thì đặt. Nhiều khi vẽ tới đâu bán hết tới đó, đơn hàng còn phải hẹn lại vì làm không kịp”, anh nói.

Không chỉ có trái cây, trước đây anh Tấn từng dành nhiều thời gian vẽ sư tử, cọp, beo và các loài động vật hoang dã để làm nội dung YouTube hướng tới khán giả nước ngoài.

Anh cũng thực hiện tranh hoa, phong cảnh và nhiều chủ đề khác tùy cảm hứng. Tuy nhiên, những bức tranh trái cây gần đây lại bất ngờ nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng.

Đầu năm nay, một video về tranh của anh Tấn bất ngờ lên xu hướng. Lượng người quan tâm tăng nhanh, kéo theo hàng trăm tin nhắn hỏi về tác phẩm. Trong số đó có một khách hàng người Việt đang sống tại Mỹ muốn mua tranh.

Tuy nhiên, tin nhắn lại nằm trong mục chờ, bị anh Tấn bỏ sót. Hơn 2 tháng sau, khi một video khác tiếp tục được chia sẻ mạnh, anh mới kiểm tra lại và phát hiện rất nhiều tin nhắn chưa đọc.

Sau khi trả lời hơn 300 tin nhắn, anh Tấn tình cờ kéo xuống cuối danh sách và nhìn thấy tin nhắn của vị khách ở Mỹ. Anh chủ động xin lỗi vì phản hồi muộn, báo giá và giải thích lý do không biết về tin nhắn trước đó.

Điều bất ngờ là thay vì từ chối vì phải chờ quá lâu, vị khách quyết định đặt cùng lúc 3 bức tranh đắp nổi. Mỗi bức có giá 22 triệu đồng.

Đây là lần đầu tiên hai vợ chồng gửi nguyên khung một tác phẩm tranh đắp nổi sang Mỹ. Trước đó, họ chủ yếu gửi tranh vải cuộn để giảm kích thước và hạn chế rủi ro vận chuyển.

Đến nay, tranh của Tấn đã được gửi tới 6 thị trường gồm Mỹ, Canada, Malaysia, Singapore, Campuchia và Đài Loan (Trung Quốc). Trong nước, tác phẩm cũng được khách hàng đặt mua và gửi tới nhiều tỉnh, thành.

Sau nhiều năm tự mày mò với nghề, anh Tấn cho rằng điều khó nhất của tranh đắp nổi không nằm ở một kỹ thuật riêng lẻ mà là việc phải làm chủ nhiều công đoạn.

Từ dựng hình, tạo cốt, xử lý chất liệu, đắp đất sét đến phối màu, tất cả đều đòi hỏi sự chính xác và kiên nhẫn. Chỉ một khâu không đạt, tổng thể bức tranh có thể mất đi vẻ tự nhiên. Anh cũng nhận thấy đây là lý do nhiều người từng tìm hiểu cách làm nhưng không theo nghề lâu dài.

Thay vì mở rộng sản lượng bằng mọi giá, hai vợ chồng chọn cách vừa làm tranh vừa xây dựng nội dung trên YouTube và các nền tảng mạng xã hội. Những video ghi lại quá trình tạo hình, từ một khung tranh trống đến khi xuất hiện những trái cây sống động, giúp người xem có thể nhìn thấy công sức phía sau mỗi tác phẩm.

Từ đất sét, mùn cưa, màu sơn dầu và đôi tay người thợ, những loại trái cây quen thuộc miền Tây hiện lên trên mặt tranh với hình khối, ánh sáng và chiều sâu sống động. Có khi, người xem phải nhìn thật kỹ mới nhận ra những trái cây tưởng như vừa hái từ vườn ấy thực ra được tạo nên từ một bức tranh.