Cậu bé nhập cư thành vua bán lẻ Philippines và triết lý bắt con lao động từ nhỏ

Trong lịch sử doanh nhân châu Á thế kỷ 20, ít người để lại dấu ấn sâu đậm như tỷ phú Henry Sy (Thi Chí Thành). Cậu bé di cư gốc Hoa bán gạo và cá mòi ở khu phố Manila đã dựng nên đế chế bán lẻ lớn nhất Philippines, tập đoàn SM Investments. Đến nay, nhiều người Philippines vẫn gọi ông bằng danh xưng "Vua bán lẻ”.

Tỷ phú bán giày

Tỷ phú Henry Sy sinh ngày 15/10/1924 tại tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Khi ông mới 12 tuổi, gia đình di cư sang Philippines để tìm kiếm cơ hội mới. Tại đây, Sy làm việc trong cửa hàng tạp hoá của cha, bán gạo, cá mòi và các mặt hàng thiết yếu cho dân nhập cư ở thành phố Manila.

Thời niên thiếu gắn liền với những ngày lao động cực nhọc đã hun đúc trong ông tinh thần cần cù và tầm nhìn, hiểu biết sâu sắc về ngành bán lẻ sau này. Năm 1950, ông lấy bằng cao đẳng thương mại tại Đại học Far Eastern ở Manila.

Quyết tâm làm giàu, Sy mở cửa hàng đầu tiên mang tên ShoeMart (SM) vào năm 1958 ở khu Quiapo, Manila, chuyên bán giày dép, trong đó có cả giày của lính Mỹ sau chiến tranh. Quyết định này xuất phát từ việc ông nhìn thấy nhu cầu lớn về giày dép trong thời hậu chiến, và ngay lập tức thương hiệu của ông thu hút sự chú ý của khách hàng.

Không dừng lại ở việc bán giày, Sy sớm mở rộng ShoeMart thành chuỗi cửa hàng bách hoá, trước khi xây dựng SM Supermalls - địa điểm mua sắm "quốc dân" của người Philippines trong nhiều thập niên. SM City North EDSA, trung tâm mua sắm đầu tiên ông khai trương vào năm 1985, đã đặt nền móng cho mô hình mua sắm hiện đại tại Philippines.

Qua hàng thập kỷ, SM phát triển thành tập đoàn khổng lồ với hàng chục trung tâm thương mại, hệ thống siêu thị, cửa hàng bách hoá và chuỗi cửa hàng gắn liền với đời sống tiêu dùng hàng ngày của người dân Philippines. Không dừng lại ở bán lẻ, ông thành lập SM Investments, mở rộng sang đầu tư bất động sản và tài chính, sở hữu loạt ngân hàng lớn.

Nhờ chiến lược kinh doanh bền vững và mở rộng đúng thời điểm, Henry Sy giữ vị trí tỷ phú giàu nhất Philippines trong nhiều năm liên tiếp. Ông sở hữu khối tài sản từng được tạp chí Forbes ước tính lên đến gần 19 tỷ USD.

Để con lao động khi 13 tuổi

Một khía cạnh ít được nói tới nhưng không kém phần quan trọng trong cuộc đời Sy là quan niệm về lao động và giáo dục con cái. Vị tỷ phú tin rằng: “Không có gì thay thế được lao động chăm chỉ”. Ông từng chia sẻ, điều quan trọng nhất mình truyền lại cho con cái không phải là của cải, mà là giá trị lao động, tính kiên trì, sự khiêm tốn và trung thực trong công việc.

Theo các thành viên gia đình thì từ khi các con còn nhỏ, Sy đã để con tiếp xúc với công việc kinh doanh. Khoảng 13 tuổi, các con ông bắt đầu giúp việc ở các cửa hàng SM, sắp xếp giá kệ, phục vụ khách hàng, thủ quỹ hay thậm chí thu dọn thùng rác. Mục đích của ông là để con biết giá trị lao động và hiểu sâu sắc nỗi vất vả của việc kinh doanh.

Các con của Sy đều trở thành những lãnh đạo chủ chốt trong SM Investments và các đơn vị liên quan, như Teresita Sy-Coson - Phó Chủ tịch SM Investments; Henry Sy Jr. - Chủ tịch SM Prime... Các con của vị tỷ phú đều được nhìn nhận là người kế nghiệp gắn bó với giá trị lao động và kỷ luật mà người cha xây dựng.

Henry Sy qua đời ở tuổi 94, năm 2019. Tang lễ và những lời tri ân dành cho ông phản ánh vị thế của một doanh nhân không chỉ giàu có về tài sản, mà còn giàu về tầm ảnh hưởng đối với nền kinh tế Philippines. SM Investments tiếp tục lớn mạnh dưới sự điều hành của thế hệ kế tiếp, giữ vững vị trí trung tâm trong đời sống thương mại của người dân Philippines.

Di sản của Henry Sy không chỉ là những trung tâm mua sắm sầm uất, hàng chục ngân hàng hay hàng trăm siêu thị trải dài khắp quốc gia, mà còn là tấm gương về lao động, cam kết trách nhiệm đối với cộng đồng và gia đình. Ông đã chứng minh rằng người có khởi đầu khiêm tốn, nếu kết hợp với triết lý lao động ngay từ thuở ấu thơ, có thể vươn tới những đỉnh cao bền vững trên thương trường.